Brony talerzowe stanowią silną konkurencję dla kultywatorów podorywkowych ze względu na swoje liczne zalety. Charakteryzują się one stosunkowo niewielkim zapotrzebowaniem na moc, niską podatnością na zapychanie nawet przy dużej ilości resztek pożniwnych oraz efektywnym mieszaniem gleby.
Konstrukcje bron talerzowych
Na rynku dostępne są talerzówki o trzech podstawowych typach budowy:
1. Konstrukcje typu V
Najprostsze bron talerzowe to konstrukcje typu V, złożone z dwóch osi z zamontowanymi talerzami. Intensywność ich pracy reguluje się poprzez zmianę kąta rozwarcia między osiami. Brony te zazwyczaj nie przekraczają szerokości 3 metrów i nie posiadają dodatkowych elementów roboczych. Praca nimi wymaga stosowania zasad podobnych do pracy z pługiem zagonowym.
2. Konstrukcje typu X
W przypadku narzędzi typu X, praca zagonowa nie przynosi znacząco lepszych efektów, jednak nierówności na brzegach poszczególnych wałów z talerzami są niwelowane przez dodatkowe elementy robocze, takie jak zgrzebła wyrównujące i wały. Ten typ konstrukcji, podobnie jak V, jest głównie wykorzystywany do uprawy ścierniska, zwłaszcza na polach z dużą ilością resztek pożniwnych.
3. Brony kompaktowe
Brony kompaktowe są stosowane zarówno samodzielnie, jak i jako część składowa agregatów uprawowych i uprawowo-siewnych. W tej konstrukcji talerze nie są osadzone na wspólnej osi, a każdy z nich łączy się z ramą za pomocą krótkiego ramienia. Do minusów bron talerzowych, szczególnie kompaktowych, należą problemy z zagłębianiem się tarcz na glebach ciężkich. Problem ten jest częściowo rozwiązywany poprzez zastosowanie odpowiednio dużej masy narzędzi, napełnianie ramy wodą lub stosowanie obciążników. Wysoka masa generuje duże wymagania co do udźwigu podnośnika ciągnika.
Zabezpieczenia elementów roboczych w bronach talerzowych
Zabezpieczenie elementów roboczych maszyn uprawowych, takich jak brony talerzowe, stanowi kluczowy element zapewniający ich trwałość i efektywność pracy, szczególnie na polach z kamieniami lub o zróżnicowanej zwięzłości gleby.
Problemy z zagłębianiem się talerzy i rozwiązania
Jednym z wyzwań związanych z bronami talerzowymi jest trudność w ich zagłębianiu się na glebach ciężkich. Rozwiązania obejmują zwiększenie masy maszyny, napełnianie ramy wodą lub stosowanie dodatkowych obciążników. W przypadku większych modeli, często stosuje się wersje półzawieszane, co jednak podnosi koszty zakupu.
Rodzaje zabezpieczeń w bronach talerzowych
W bronach talerzowych stosuje się specyficzne systemy zabezpieczeń, które różnią się od tych spotykanych w pługach czy agregatach zębowych. Ze względu na specyfikę pracy talerzy, nie stosuje się kołków ścinanych ani zaawansowanych zabezpieczeń hydraulicznych.
1. Amortyzatory gumowe
Najpowszechniejszym sposobem amortyzacji talerzy w bronach kompaktowych są amortyzatory gumowe. Mają one formę elastycznych, sprężynujących walców, umieszczonych pomiędzy ramą maszyny a jarzmem ramienia, na którym zamontowany jest talerz. Zaletą tego rozwiązania jest prostota konstrukcji, niskie koszty i niezawodność. Gumowe elementy amortyzujące pozwalają na nieustanny ruch grządzieli, co ułatwia zagłębianie się talerzy w glebie, nawet przy dużej ilości resztek pożniwnych.
2. Zabezpieczenie sprężynowe
Znacznie rzadziej stosowanym rozwiązaniem jest zabezpieczenie sprężynowe. Pozwala ono na większy zakres ruchu chronionego elementu, jednak jest droższe i bardziej podatne na uszkodzenia. Niektóre modele bron typu V i X, pozbawione dodatkowych elementów zabezpieczających, mogą posiadać osie z talerzami połączone z ramą za pośrednictwem sprężynującego elementu w formie litery C. Jest to proste rozwiązanie, które chroni ramę i łożyska talerzy przed nadmiernymi przeciążeniami.
3. Inne rozwiązania
Niektórzy producenci oferują specyficzne systemy zabezpieczeń. Na przykład, w bronach talerzowych Mandam serii TAL zastosowano sprężyste mocowanie do ramy za pomocą płaskowników wygiętych w kształt litery S, co ma zapewnić bezpieczną pracę nawet na mocno zakamienionych polach. W bronach Staltech, zabezpieczenie sprężynowe jest stosowane w zawieszanej serii US/UHS.
Przykładowi producenci i ich rozwiązania
Rynek bron talerzowych jest bardzo zróżnicowany, a wielu producentów oferuje innowacyjne rozwiązania:
Kverneland
Firma Kverneland oferuje dwie serie kompaktowych bron talerzowych. Model Qualidisc, przeznaczony do uprawy gleby na głębokości do 15 cm, wyposażony jest w tarcze o średnicy 520 lub 573 mm, wykonane specjalną metodą obróbki cieplnej dla zwiększenia wytrzymałości. Lżejsze brony Visio zbudowane są w klasycznym układzie X, z jednoczęściową ramą centralną i talerzami o średnicy 660 mm. W przypadku wykorzystania w ciężkich warunkach, przewidziano możliwość doposażenia w zabezpieczenie sprężynowe typu non-stop.
Kuhn
Francuski producent Kuhn oferuje dwa modele kompaktowych bron talerzowych. Kuhn postawił na tradycyjne rozwiązania, oferując siedem modeli klasycznych talerzówek pracujących w układzie X. Podstawę tych narzędzi stanowi centralna rama z czterema ramionami. Składanie odbywa się ręcznie lub za pomocą siłowników hydraulicznych. Dostępne są trzy rodzaje wałów: rurowy, T-ring i T-liner.
Amazone
Amazone oferuje brony talerzowe Catros, przydatne przy płytkiej uprawie gleby (do 5 cm głębokości), gdzie każdy talerz jest zamocowany za pomocą gumowego amortyzatora. Brony te dostępne są w szerokościach roboczych do 7,5 m. Ciężka, kompaktowa brona talerzowa Catros TX może pracować na głębokości od 7 do 20 cm.
Horsch
W ofercie Horscha znajdują się kompaktowe brony talerzowe Joker, dostępne w czterech wersjach: zawieszanej CT, zaczepianej RT i RT classic oraz ciężkiej zaczepianej HD. Wersja HD, ważąca ponad 7 ton, wykorzystuje wytrzymalsze i masywniejsze elementy, w tym tarcze o średnicy 620 mm. We wszystkich wersjach talerze mają stały kąt natarcia równy 17°.
Unia Group
Firma z Grudziądza oferuje trzy serie bron talerzowych. Narzędzia z serii CUT zbudowane są w tradycyjnym układzie X i dostępne są w wersjach zawieszanych oraz półzawieszanych o szerokości od 2,3 do 7 m. Półzawieszane modele XXL standardowo wyposażone są w wał dogniatający. Unia Group produkuje również brony kompaktowe Ares, dostępne w wariantach o szerokościach roboczych od 2,5 do 6 m. Występują one w pięciu wersjach różniących się konstrukcją, w tym modele z ramą składaną hydraulicznie i możliwością uprawy szerokiego pasa ziemi. Odmiana XXL ma talerze zabezpieczone amortyzatorami gumowymi.
Agro-Masz
Agro-Masz oferuje 5 serii kompaktowych bron talerzowych. Najmniejsze, lekkie brony mają szerokość roboczą 3 m i talerze o średnicy 510 mm. Największe, półzawieszane narzędzia mogą mieć szerokość do 6 m i opcjonalnie talerze o średnicy 620 mm. Wyposażone są w zgrzebło wzorowane na włókach wyrównujących.
Pöttinger
Austriacki producent Pöttinger oferuje 9 modeli kompaktowych talerzówek Terradisc, podzielonych na 3 serie: zawieszane ze sztywną ramą (3-4 m), składane hydraulicznie (4-6 m) oraz modele o większej szerokości roboczej.
Staltech
Żółte brony Staltechu mogą być wyposażone w talerze o trzech średnicach: 510, 560 lub 620 mm. W większości modeli zabezpieczeniem są amortyzatory gumowe, z wyjątkiem zawieszanej serii US/UHS, gdzie stosowane jest zabezpieczenie sprężynowe.
Bednar
Czeski Bednar posiada bogatą ofertę kompaktowych bron talerzowych, obejmującą 8 serii narzędzi. Dostępne są modele zawieszane, półzawieszane i przyczepiane o szerokości roboczej od 3 do 14 m. Standardowo montowane są karbowane tarcze Agresiv o rozmiarze 520 mm (opcjonalnie 620 mm).
Mandam
Mandam oferuje duży wybór bron talerzowych, w tym serię TAL, która składa się z 10 modeli, w tym wersji zawieszanych, półzawieszanych, z sprzęgiem do siewnika, ciężkich modeli z podwoziem jezdnym. Cechą charakterystyczną tej serii jest zabezpieczenie przeciążeniowe talerzy w postaci sprężystego mocowania do ramy. Seria GAL różni się od TAL głównie rodzajem zabezpieczenia talerzy.
Test bron talerzowych w Olbrachcicach
Wybór brony talerzowej - kluczowe aspekty
Wybór odpowiedniej brony talerzowej powinien uwzględniać kilka kluczowych czynników:
Dopasowanie do ciągnika
Należy zwrócić szczególną uwagę na odpowiednie dopasowanie brony do ciągnika pod względem mocy silnika i udźwigu podnośnika (w przypadku konstrukcji zawieszanych). Dobre efekty pracy bron osiąga się zazwyczaj przy prędkościach co najmniej 10-12 km/h, a często nawet powyżej 15 km/h.
Masa i złożoność konstrukcji
Ceny talerzówek są bardzo zróżnicowane, a koszty zależą w znacznym stopniu od masy i złożoności konstrukcyjnej danej brony. Narzędzia zawieszane od krajowych producentów należą do najtańszych propozycji.
Warunki glebowe
Zakamienione pola oraz gleba o zróżnicowanej zwięzłości stanowią wyzwanie dla konstruktorów maszyn uprawowych. W przypadku gleb lessowych, pozbawionych kamieni, wystarczy proste i tanie zabezpieczenie na kołek ścinany. Na polach silnie zakamienionych zalety ukazują zabezpieczenia typu non-stop, które pozwalają na pracę bez przestojów.
tags: #czy #zabespieczenie #sprezynowe #jest #lepsze #od