Historia marki Star to opowieść o powojennej odbudowie polskiego przemysłu motoryzacyjnego. Po zakończeniu działań wojennych, zrujnowane zakłady w Starachowicach, działające nieprzerwanie od 1920 r., stały się kolebką polskiej motoryzacji ciężarowej. Dzięki determinacji inżynierów i robotników, którzy często pracowali za przysłowiową „miskę zupy”, udało się stworzyć pojazdy, które zmotoryzowały kraj.
Star 20: Pierwszy powojenny sukces
Star 20 był w całości polską konstrukcją, zaprojektowaną przez przedwojennych inżynierów, m.in. Mieczysława Dębickiego i Jana Wernera. Choć prace przebiegały w trudnych warunkach powojennego niedoboru, już 15 grudnia 1948 r. oficjalnie zaprezentowano pierwsze egzemplarze. Pojazd charakteryzował się prostotą, niezawodnością oraz zdolnością do przewozu 3,5 tony ładunku. Jego konstrukcja była na tyle uniwersalna, że stała się bazą dla wielu wersji specjalistycznych, takich jak:
- Ciągniki siodłowe (model C60)
- Wywrotki (model W14)
- Samochody pożarnicze (typ N71, N72)
- Autobusy (np. model N52)
Ewolucja konstrukcji: Od Star 25 do Star 200
W 1959 r. pojawiła się nowa konstrukcja - Star 25, który na długie lata zdominował polskie drogi i budowy. Model ten oferowano w licznych wariantach nadwoziowych, od ciężarówek skrzyniowych po specjalistyczne podwozia. Kamieniem milowym był rok 1962, kiedy to z taśm fabryki zjechała stutysięczna ciężarówka, a wkrótce wprowadzono model Star 27 - pierwszy pojazd ze Starachowic z silnikiem Diesla.
W latach 70., w tzw. epoce Gierka, nastąpił rozkwit fabryki. W 1975 r. do produkcji wszedł nowoczesny Star 200, a dwa lata wcześniej zadebiutował legendarny Star 266. Ten ostatni był przeznaczony głównie dla wojska i do pracy w najtrudniejszych warunkach terenowych. Wyposażony w 6-cylindrowy silnik Diesla o mocy 150 KM, był w stanie pokonywać przeszkody wodne o głębokości do 180 cm.
266 w testowni #266 #star #6×6
Star 266 w rajdzie Dakar
O wielkich możliwościach modelu 266 świadczy udział w 1988 r. dwóch załóg w morderczym rajdzie Dakar. Mimo konkurencji z profesjonalnymi, bogato wyposażonymi ekipami, polskie Stary dojechały do mety bez szwanku, udowadniając swoją nieprzeciętną wytrzymałość.
Transformacja i kres marki
Przełom lat 80. i 90. przyniósł kryzys gospodarczy i upadek przemysłu ciężkiego. Fabrykę Samochodów Ciężarowych przekształcono w spółkę Skarbu Państwa, a w 1997 r. większościowy pakiet udziałów przejęła firma Sobiesław Zasada Centrum. Ostatecznie zakład kupił niemiecki koncern MAN. Produkcja ciężarówek pod marką Star została wygaszona, a w przebudowanych halach rozpoczęto wytwarzanie autobusów miejskich MAN.
| Model | Lata produkcji | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Star 20 | 1948-1957 | Transport ogólny, rolnictwo |
| Star 25 | 1959-1971 | Ciężarówki, wywrotki, straż pożarna |
| Star 266 | 1973-2000 | Wojsko, trudny teren |
Dziś historię „kolebki polskiej motoryzacji” można poznać w Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach oraz podążając „Ścieżką Stara” - projektem upamiętniającym kultowe pojazdy tej marki, które na stałe wpisały się w krajobraz polskich miast i wsi.