Traktorek ogrodniczy TZ4K14 (TZK, TZ4): charakterystyka i eksploatacja

Traktorek ogrodniczy TZ4K14, znany również jako TZK lub TZ4, to popularna maszyna rolnicza, często wybierana ze względu na swoją cenę i napęd 4x4. Poniżej przedstawiamy informacje dotyczące jego budowy, eksploatacji, potencjalnych problemów oraz możliwości modyfikacji, zgromadzone na podstawie doświadczeń użytkowników.

Podstawowe wyposażenie i osprzęt

Wraz z traktorkiem często kupuje się różnorodny osprzęt, który zwiększa jego wszechstronność. Przykładowo, do typowego zestawu mogą należeć radła, glebogryzarka, wałek przekaźnika oraz akumulator BOSCH. Inni użytkownicy dołączają do niego pług, kultywator czy spych. Zauważono, że ramiona trójkątne, zdemontowane z glebogryzarki, mogą nie być standardowe, gdyż po maksymalnym opuszczeniu włóczą się po ziemi. W związku z tym pojawiają się pytania o standardowe mocowanie śruby rzymskiej (tzw. trzeciego punktu) oraz zastosowanie luźnych cięgieł.

Układ hydrauliczny i podnośnik

W układzie hydraulicznym przewody są podłączone do rozdzielacza w specyficzny sposób: przewód 1 to powrót do zbiornika, 2 to przewód łączący pompę, a 3 to przewód do siłownika. W przypadku braku oleju w zbiorniku zaleca się wlać go na wysokość powyżej filtra. Podczas odpalania silnika siłownik może chować się, a każda próba jego wyciągnięcia powoduje jego schowanie zaraz po puszczeniu. Manetka zazwyczaj jest ustawiona do przodu, co oznacza opuszczanie. W kontekście podnośnika istotne jest sprawdzenie śrub mocujących ramiona i cięgno główne, ponieważ często bywają wyrobione i mogą odpaść.

Układ napędowy i wałek WOM

Traktorek TZ4K14 posiada blokadę przedniego mechanizmu różnicowego, obsługiwaną dźwignią po prawej stronie. Dźwignia po lewej służy do załączania wałka WOM oraz napędu 4x4. Pchnięcie jej do przodu załącza wałek w zależności silnikowej, pozycja środkowa to luz, a pociągnięcie do siebie załącza ten sam wałek, ale w zależności od prędkości jazdy, co jest równoznaczne z napędem 4x4.

Z napędem 4x4 wiąże się pewien mechanizm: aby go załączyć, należy pociągnąć dźwignię do siebie i załączyć napęd w tylnym moście za pomocą przesuwki (znajdującej się przy lewym kole, gdy stoi się za ciągnikiem - wyciągasz rozłączasz, wsuwasz załączasz). Kluczowe jest, aby dźwignia w tylnym moście była rozłączona (na luzie), gdy chce się załączyć prędkość wałka zależną od silnika (dźwignia z przodu po lewej wepchnięta do przodu). Zdarza się, że mimo prawidłowego ustawienia dźwigni, wałek WOM kręci się we wszystkich 3 pozycjach, niezależnie od załączenia napędu tylnego, co wskazuje na potencjalne problemy z jego działaniem.

Z obrotami WOM'a w tym ciągniku bywają problemy. W przypadku braku regulacji wodzików, co często ma miejsce, mogą wystąpić trudności z precyzyjnym sterowaniem. Instrukcje, nawet jeśli dostępne, bywają niejasne, zwłaszcza w kwestii obrotów wałka WOM.

Silnik: specyfika, uruchamianie i konserwacja

TZ4K14 jest wyposażony w dwusuwowy silnik Diesla. W przypadku tego typu jednostek napędowych kluczowe jest pamiętanie, że nie wolno ich przegrzewać. Silnik seryjnie ma mokry wydech. Należy regularnie uzupełniać olej silnikowy, na przykład Lotos 15W40, poprzez wlew obok rozrusznika, gdzie powinien znajdować się bagnet do sprawdzania poziomu. Podczas uruchamiania należy wcisnąć linkę gazu na maksa. Silnik kopci na czarno, gdy ma ciężko, a czasem pojawia się niebieski dym ze smarowania tłoka i cieknie z wydechu.

Użytkownicy wskazują, że silnik z 1988 roku, który nigdy nie był remontowany, może mieć problemy z zapalaniem w zimie lub po dłuższym postoju bez użycia autostartu. Mimo to, jeśli silnik ma dobrą kompresję i nie jest przegrzany, radzi sobie z orką, kultywatorem siedmiozębowym, a nawet kosiarką o szerokości 1 metra. Co więcej, seryjny silnik jest stosunkowo oszczędny pod względem zużycia paliwa.

Typowe problemy i konserwacja

Jednym z najczęstszych i najpoważniejszych problemów w TZ4K14 jest połączenie ze sobą skrzyń biegów. Zaleca się regularne odkręcanie osłon wałka łączącego skrzynie i sprawdzanie dokręcenia trzech szpilek i nakrętek. Poluzowana szpilka może wyrobić gwint w skrzyni, co prowadzi do konieczności rozwiercania i dorabiania nowej szpilki. Ścianki skrzyni biegów nie są zbyt grube, dlatego kontrola jest kluczowa.

Modyfikacje i usprawnienia

• Alternator: Montaż alternatora, np. od Trabanta lub Wartburga, jest popularną modyfikacją. Możliwe jest proste zamontowanie alternatora, co poprawia niezawodność układu elektrycznego.
• Wymiana silnika (swap): Wielu użytkowników rozważa wymianę silnika w celu zwiększenia mocy lub poprawy komfortu pracy. Przygotowania do swapu obejmują poszukiwanie informacji na temat montażu sprzęgła, koła zamachowego i łożyska wałka sprzęgłowego. W przypadku wymiany sprzęgła, konieczne może być stworzenie nowej tarczy sprzęgłowej lub adaptacja istniejących komponentów.
• Wzrost mocy: Niektórzy użytkownicy zastanawiają się nad możliwością zastosowania mini turbosprężarki do seryjnego silnika, aby zwiększyć jego moc o 5-7 KM. Kwestia fizycznej możliwości takiej modyfikacji i jej realnych korzyści wymaga jednak głębszej analizy.
• Świeca żarowa: Instalacja świecy żarowej może wyeliminować konieczność nagrzewania opalarką podczas uruchamiania silnika w niskich temperaturach.
• Kosiarka rotacyjna: Adaptacja kosiarki rotacyjnej to kolejne wyzwanie. Użytkownicy próbują tworzyć samoróbki lub dostosowywać dostępne modele, np. z przerobioną przekładnią pasową od C328. Przy kosiarce jednowirnikowej o szerokości około 1,4 m, silnik może radzić sobie nawet z cięciem gałęzi o średnicy 5 cm. Ważne jest jednak zwrócenie uwagi na hamowanie ostrzy, zwłaszcza przy wysokich obrotach silnika, co może wymagać przyzwyczajenia do wcześniejszego wciskania sprzęgła. Preferowane są kosiarki półzawieszane, które znacznie ułatwiają pracę.

Doświadczenia użytkowników

Mimo pewnych wad, takich jak mała moc, głośna praca i trudności w manewrowaniu (wynikające z łamanej konstrukcji), TZ4K14 nadal znajduje zastosowanie w małych gospodarstwach czy przy pracach transportowych. Dla wielu użytkowników, którzy zaczynali z tym traktorkiem, stanowił on początkowo "siódmy cud świata". Z biegiem czasu, doceniając napęd 4x4 i przystępną cenę, decydują się na zakup tego modelu, mimo świadomości jego ograniczeń, szczególnie w porównaniu z nowocześniejszymi japońskimi ciągnikami. Traktorek ten bywa wykorzystywany nawet do prac leśnych, co świadczy o jego wszechstronności i wytrzymałości, choć często wymaga modyfikacji.

tags: #traktorek #ogrodniczy #tz4k14 #tzk #tz4