Rozwój gospodarstwa rolnego często wymaga inwestycji w nowe maszyny, co stanowi znaczne obciążenie finansowe. Z tego względu wielu rolników szuka wsparcia w postaci dotacji, w szczególności tych współfinansowanych przez Unię Europejską.
Główną instytucją odpowiedzialną za realizację Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) oraz Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej (PS WPR), które umożliwiają otrzymanie dotacji na zakup maszyn rolniczych, jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). W ubiegłych latach kwoty dofinansowania mogły wynosić nawet do 500 tys. zł, a refundacji podlegało 50-60% kosztów inwestycji.
Dotacja 60 tys. zł na restrukturyzację małych gospodarstw
W ramach wcześniejszych edycji PROW, małe gospodarstwa mogły uzyskać wsparcie w wysokości 60 tys. zł. Premia ta była wypłacana w dwóch ratach: 80% kwoty rolnik otrzymywał po spełnieniu warunków określonych w decyzji o przyznaniu pomocy, a pozostałe 20% po zrealizowaniu założeń biznesplanu.
Warunki uzyskania wsparcia
Z dotacji można było skorzystać jedynie w przypadku spełnienia określonych wymogów prawnych. Osoba ubiegająca się o dofinansowanie musiała kierować gospodarstwem rolnym o wielkości co najmniej jednego hektara użytków rolnych lub posiadać nieruchomość służącą do prowadzenia produkcji w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej. Pod uwagę brano również tzw. wielkość ekonomiczną gospodarstwa, która musiała być mniejsza niż 13 tys. EUR. Ważne jest, by dochód lub przychód z działalności rolniczej stanowił co najmniej 25% wszystkich przychodów. Wniosek mógł złożyć rolnik ubezpieczony zarówno w KRUS-ie, jak i w ZUS-ie, bez zakazu jednoczesnego prowadzenia działalności gospodarczej lub pracy na etacie.
Na co można przeznaczyć dotację 60 tys. zł?
Wsparcie w całości należało przeznaczyć na prowadzoną działalność rolniczą lub przygotowanie do sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie. Co najmniej 80% kwoty musiało być wydane na środki trwałe, w tym zakup nowych maszyn rolniczych, urządzeń i wyposażenia. Środki można było również przeznaczyć na budowę, przebudowę lub remont budynków służących produkcji rolniczej, a także na nabycie gruntów rolnych. Dobrym pomysłem był zakup niewielkich maszyn, takich jak nowe mini traktorki. Celem restrukturyzacji małych gospodarstw było zapewnienie im pozycji rynkowej w obszarze produkcji rolnej (w tym ekologicznej) lub rozpoczynania działalności w zakresie wprowadzania żywności/produktów rolnych na rynek. Poprzez przyznanie premii, rolnik w efekcie końcowym doprowadzał do wzrostu wielkości ekonomicznej gospodarstwa, który powinien osiągnąć co najmniej 10 tys. euro, a postęp - co najmniej o 20% w stosunku do wielkości wyjściowej.
Wsparcie na zakup ciągnika w Planie Strategicznym WPR 2023-2027
Aktualnie, w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, rolnicy mają możliwość ubiegania się o dofinansowanie, między innymi na zakup ciągników rolniczych. Dotacja dla rolnika w ramach rozwoju małych gospodarstw może wynieść od 100 do 120 tys. zł i jest wypłacana w formie ryczałtu. Wsparcie to przeznaczone jest dla rolników posiadających mniejsze gospodarstwa, o wielkości ekonomicznej poniżej 25 tys. EUR. Dotacja na zakup ciągnika rolniczego przyznawana jest na działania ściśle związane z obszarem wsparcia, mające na celu rozwój produkcji rolnej (w tym ekologicznej) lub wprowadzania produktów na rynek.
Zgodnie z planami ARiMR, w 2026 roku zakup ciągnika rolniczego będzie możliwy w ramach premii dla młodych rolników finansowanej z Planu Strategicznego WPR 2023-2027 oraz poprzez kredyty preferencyjne z linii RR i K01. Warto zauważyć, że w harmonogramie na 2026 rok nie uwzględniono naboru na „Rozwój małych gospodarstw”, który w poprzednich latach był jedną z popularniejszych dróg do zakupu ciągnika i maszyn rolniczych.
Inne programy wsparcia zakupu ciągnika
Poza programami dedykowanymi małym gospodarstwom, istnieje kilka innych form wsparcia, które mogą pomóc w finansowaniu zakupu ciągnika:
Premia dla Młodych Rolników
- Wysokość wsparcia: Aktualna odsłona programu przewidziana jest na lata 2023-2027. W programie "Młody rolnik" w 2025 roku oferowane jest wsparcie finansowe w wysokości 200 000 zł bezzwrotnej premii, wypłacanej w dwóch ratach (80% i 20%). Wcześniej premia wynosiła 150 000 zł.
- Kto może się ubiegać: Młodzi rolnicy w wieku do 40 lat, prowadzący działalność rolniczą w gospodarstwie o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha.
- Kryteria oceny: Wnioski są punktowane na podstawie m.in. poziomu wykształcenia rolniczego (najwyżej studia wyższe rolnicze), przejmowania gospodarstwa od osoby starszej (np. rodzica/dziadka), wielkości areału gospodarstwa (powyżej 15 ha), przejmowania całego gospodarstwa oraz planowanej produkcji zwierzęcej lub udziału w systemach jakości (np. rolnictwo ekologiczne).
- Obowiązki: Konieczne jest prowadzenie rachunkowości rolniczej w celu dokumentowania dochodów i kosztów.
Modernizacja Gospodarstw Rolnych
- Poziom dofinansowania: Wynosi 50% poniesionych kosztów kwalifikowanych, a dla młodych rolników - 60%.
- Wysokość pomocy: Może osiągnąć kwotę do 200 tys. zł, jeśli inwestycje nie obejmują budowy. Rolnicy stawiający na rozwój produkcji prosiąt mogli liczyć na wsparcie do 900 tys. zł, a na pozostałe inwestycje związane z produkcją zwierzęcą - do 500 tys. zł. Pozostałe przedsięwzięcia i zakupy w gospodarstwie mogły otrzymać dofinansowanie do 200 tys. zł.
Inwestycje na obszarach NATURA 2000
- Kto może się ubiegać: Rolnicy posiadający użytki zielone na obszarze Natura 2000, którzy zobowiązują się do ich utrzymania i użytkowania.
- Poziom dofinansowania: Standardowo 50% kosztów kwalifikowalnych. Młodzi rolnicy mogli liczyć na wyższy poziom wsparcia - 60% kosztów kwalifikowalnych.
- Wysokość pomocy: Maksymalnie 200 tys. zł, jeśli nie jest to inwestycja budowlana.
Proces składania wniosków i kluczowe wskazówki
Aby ubiegać się o dotację, należy wypełnić wszystkie wnioski wymagane dla wybranego programu i złożyć je w oddziałach regionalnych ARiMR (właściwych ze względu na miejsce położenia gospodarstwa) lub wrzucić do urny umieszczonej w biurze. We wniosku o dofinansowanie zawarte są informacje, jakie załączniki należy dołączyć. Standardowo są to kopia dokumentu tożsamości i dokumentów potwierdzających kwalifikacje zawodowe oraz oświadczenie o nieposiadaniu prawa do renty. W niektórych przypadkach wymagane jest przedstawienie biznesplanu.
Terminy naborów w programach dotacyjnych ARiMR są ściśle określone i nieprzekraczalne. Ważne jest, by nie zostawiać przygotowania dokumentów na ostatnią chwilę. Dołączenie niekompletnych załączników lub złożenie wniosku po terminie skutkuje automatycznym odrzuceniem zgłoszenia.
Sposoby finansowania zakupu maszyn w oczekiwaniu na dotację
Warto pamiętać, że wsparcie finansowe z programów ARiMR często trafia do rolnika po wcześniejszym sfinansowaniu przez niego całości inwestycji. W takim przypadku rolnik może pokryć przewidzianą inwestycję ze środków własnych bądź posłużyć się finansowaniem zewnętrznym. Kluczowe jest, aby takie finansowanie zewnętrzne (bank, firma leasingowa) spełniało wymagania w ramach dopłat PROW. Najważniejszym i podstawowym wymogiem jest to, by zakupiona maszyna była własnością rolnika. Pożyczka leasingowa jest często polecanym narzędziem, ponieważ łączy cechy kredytu (własność zakupionej maszyny) oraz leasingu (niskie koszty, łatwa procedura).