Firma Duro-France, znana polskim rolnikom głównie z agregatów do siewu pasowego i brony łopatkowej Compil, od lat jest ważnym graczem na rynku maszyn rolniczych. Jej doświadczenie w technologii strip-till, czyli uprawy pasowej, znajduje odzwierciedlenie w szerokiej ofercie innowacyjnych rozwiązań, które mają na celu obniżenie kosztów uprawy, zwiększenie efektywności pracy i poprawę kondycji gleby.
Technologia Uprawy Uproszczonej (UTU) w Systemach Duro France
Zestaw strip-till Duro France, łączący głębosz z wałem, zapewnia doskonałą jakość siewu kukurydzy i słonecznika (rozstaw między rzędami 75 cm) oraz rzepaku i buraków (rozstaw między rzędami 45 cm). Ten system umożliwia Uproszczoną Technikę Upraw (UTU), która gwarantuje dobrą jakość pracy przy obniżeniu jej kosztów. Ideą UTU jest minimalizacja przejazdów, co przekłada się na oszczędność paliwa i czasu. Zestaw ten spulchnia glebę w rzędzie siewu, ułatwiając zakorzenienie roślin, co z kolei daje lepszy dostęp do głębokich zapasów wody i nawozu.
UTU umożliwia siew bezpośredni bez uprawy całej powierzchni gleby, co w okresie suszy pozwala utrzymać wilgotność gleby przed siewem. Uprawiana jest tylko wąska linia, co ogranicza wzrost chwastów między rzędami. Z przodu maszyny można zamontować siewnik do nawozu, który wysiewa nawóz za zębami głębosza. Nawóz ten naturalnie sypie się przez całą warstwę głębokości pracy, gdzie powstaje rząd uprawy.
W trzewiach sztucznej inteligencji (2024) film dokumentalny LEKTOR PL
Nowy Siewnik Zębowy Evo Duro-France
W 2021 roku Duro-France wprowadziło do swojej oferty zawieszany siewnik zębowy Evo, dostępny w dwóch wersjach: Evo 600.20 oraz Evo 800.20. Pierwszy człon oznaczenia cyfrowego (600 i 800) informuje o szerokości roboczej siewnika (6 i 8 m), natomiast cyfra po kropce (20) oznacza rozstaw rzędów w maszynie.
Budowa i Działanie Siewnika Evo
- Zęby sprężyste: W siewniku Evo zastosowano 30 zębów sprężystych typu "pigtail", rozłożonych w czterech rzędach. Zostały one zaprojektowane tak, aby końcówka spulchniająca glebę pracowała prostopadle do jej powierzchni.
- Redlica: Za spulchnianie gleby i otwieranie bruzdy siewnej odpowiada specjalnie zaprojektowana redlica. Jej część pracująca w glebie ma szerokość zaledwie 1,5 cm i jest pokryta węglikiem w celu zwiększenia jej wytrzymałości.
- Dozowanie nasion: Nasiona mogą być dozowane z dowolnego zbiornika przedniego, a na siewniku zamontowana jest rura karbowana wraz z głowicą rozdzielającą. Przewody nasienne doprowadzają nasiona do redlicy umieszczonej za każdym zębem, gdzie są odkładane do bruzdy siewnej.
- Wał zagęszczający: Za sekcją wysiewającą umieszczony jest wał gumowy Farmflex o średnicy 39 cm, którego zadaniem jest zamykanie bruzdy siewnej i konsolidacja powierzchni gleby.
- Kontrola głębokości: Dla lepszej kontroli głębokości siewu z przodu maszyny zamontowane są dwa koła kopiujące. W przypadku pracy w mokrych warunkach producent zaleca wymianę wału Farmflex na koła kopiujące montowane w jego miejsce.
Duro-France i Doświadczenie w Uprawie Pasowej
Duro-France posiada bogate doświadczenie w maszynach do uprawy pasowej, co zaowocowało trzema głównymi maszynami w technologii strip-till:
- Najprostszy zestaw: Łączy głębosz z parą specjalnych falistych talerzy, uprawiających tylko wąski pas gleby. Sprawdza się na nieuprawionym ściernisku roślin sianych w szerokim rozstawie rzędów (np. kukurydza, słonecznik, burak cukrowy, rzepak). Głębosz spulchnia wąski, głęboki pas gleby, a pocięte resztki pożniwne są odsuwane na bok. Maszyna wyposażona jest w hydropak umożliwiający sprzęgnięcie jej z siewnikiem. Możliwe jest również dołączenie siewnika do nawozów, najlepiej pneumatycznego, montowanego na przednim podnośniku ciągnika. Przewody aplikujące nawóz poprowadzone są za grządzielą głębosza, co umożliwia podanie go na dowolnej głębokości (np. 20-25 cm).
- Maszyny Intégral i Intégral Semi-port: Dedykowane do pracy w trudniejszych warunkach, gdzie poprzedzająca uprawę roślina pozostawiła bogaty system korzeniowy lub długie, plączące się resztki. Jako pierwsze narzędzie zastosowano w nich specjalne talerze, które przecinają glebę wraz z resztkami pożniwnymi. Dzięki temu redlica głębosza ma usunięte wszystkie przeszkody i spulchnia tylko wąski pas gleby. Sekcja doprawiająca może składać się z prostego, wąskiego wału strunowego lub metalowych kół ze specjalnymi palcami, które doprawiają wąski pas gleby i jednocześnie oczyszczają go z resztek pożniwnych, minimalizując występowanie patogenów. Maszyny te również mogą współpracować z siewnikiem.
Strip-Till: Zalety i Wyzwania
Uprawa pasowa (strip-till) to uproszczona metoda polegająca na uprawie wąskich pasów gleby, w które wysiewane są nasiona. Może być połączona z aplikacją nawozów i siewem. Przy złożonych agregatach uprawowo-siewnych za jednym przejazdem dokonuje się spulchnienia gleby na głębokość 20-30 cm, wysiewu nawozów mineralnych i siewu. W uprawie pasowej siew należy wykonać dokładnie pośrodku uprawionego pasa gleby, co w przypadku rozdzielenia uprawy i siewu jest bardzo trudne. Jeżeli uprawa i siew w technologii Strip-tillage mają miejsce oddzielnie, to w praktyce trzeba korzystać z zaawansowanych systemów jazdy równoległej i możliwie najdokładniejszego sygnału korekcyjnego (np. RTK).
W systemie uprawy pasowej istnieje możliwość stosowania nawozów organicznych w postaci gnojówki, gnojowicy czy pofermentu. Stosowanie obornika nie jest obecnie możliwe w technologii strip-till.
Rozwój Strip-Till w Europie
W Stanach Zjednoczonych maszyny do strip-tillu są znane od kilkudziesięciu lat. W Europie strip-till zagościł stosunkowo niedawno, co jest wynikiem tego, że jest to metoda uprawy stworzona dla gospodarstw wielkoobszarowych, w których stale występuje problem z dotrzymaniem terminów agrotechnicznych, a także potrzeba cięcia kosztów. Uprawa pasowa pozwala w jednym przejeździe uprawić glebę, zasilić ją w nawóz i zasiać roślinę.
Niestety, takie kompleksowe maszyny są dość drogie, a do tej pory produkowało je tylko kilku producentów. Jednak zainteresowanie tą metodą rośnie i oferta z roku na rok będzie się powiększać. Być może pojawią się przystępne cenowo maszyny do strip-tillu dla średnich gospodarstw.
Inni Producenci Agregatów Strip-Till
Jedną z europejskich firm, które mogą się pochwalić maszynami do strip-tillu, jest Horsch, który od lat jest innowatorem we wprowadzaniu nowych technologii uprawy. Duże doświadczenie w tym zakresie ma założyciel i współwłaściciel firmy Michael Horsch, które nabył w Stanach Zjednoczonych. Firma od lat promuje i oferuje sprzęt do uprawy uproszczonej. W ofercie możemy również znaleźć maszynę przeznaczoną do pracy w technologii strip-till - agregat uprawowo-siewny Focus TD. Siewnikiem można wysiewać nasiona różnych grup roślin, np. zbóż, rzepaku, strączkowych, słonecznika itp. Maszyna jest oferowana wyłącznie w wersji zaczepianej w 3 szerokościach roboczych: 4, 6 i 7,2 m, które można złożyć do transportu na szerokość 3 m. Zbiornik na nasiona i nawóz ma 5 tys. l pojemności, przy czym komora jest podzielona na 2 części w stosunku 60/40. Do współpracy z najmniejszym Focusem producent zaleca ciągnik o mocy co najmniej 200 KM, z największym - minimum 350 KM.
Uprawa, Nawożenie i Siew w Jednym Przejeździe z Horsch Focus TD
Zadaniem zębów kultywatora w siewniku Horsch Focus TD jest spulchnienie gleby na żądaną głębokość w pasie, w którym nastąpi wysiew oraz odłożenie nawozu. Ciekawym rozwiązaniem jest możliwość wyboru głębokości odkładania granulek nawozu. Umożliwia to specjalny koszyczek na wejściu przewodu nawozowego do redlicy. Dzięki niemu rolnik może w prosty sposób ustawić dyszę nawozową w jednej z trzech pozycji: płytko, głęboko lub płytko i głęboko w stosunku 50/50.
- Płytkie nawożenie (3-10 cm): Stosowane głównie do późnego wysiewu rzepaku i zbóż, kiedy gleba jest uboga w składniki, jest zimno i brakuje fosforu potrzebnego do rozwoju korzeni. Korzystne również, kiedy następuje szybkie przemieszczenie składników, czyli w okresie dużej ilości opadów. W praktyce polskich gospodarstw jest rzadko stosowane.
- Głębokie nawożenie (do 35 cm): Granule umieszczane są na spodzie szczeliny wykonanej przez redlicę. Taki sposób pracy, zwany depozytowym, polecany jest przede wszystkim we wczesnych wysiewach lub glebach zasobnych w wierzchniej warstwie. Odkładany na głębokość do 35 cm nawóz jednocześnie stymuluje wgłębny rozwój korzeni.
- Nawożenie na dwóch poziomach głębokości (50/50): Podczas normalnych warunków pogodowych i w optymalnych terminach agrotechnicznych producent maszyny zaleca ten rodzaj wysiewu. Ma on zapewnić szybki rozwój początkowy roślin i w znaczący sposób wspomóc rozwój korzeni, aby jak najwięcej z nich docierało do głębszych warstw, pobierając stamtąd składniki i wodę, dzięki czemu wzrasta odporność na suszę.
Tuż za zębami kultywatora producent umieścił szereg talerzy, których zadaniem jest zaciśnięcie bruzd powstałych po pracy zębów. Po talerzach powstają niewielkie kopczyki, które są dogniatane przez wał oponowy. Po przygotowaniu gleby do siewu z odłożeniem nawozu, finalnym etapem jest oczywiście wysiew nasion. Nasiona są umieszczane w glebie za pomocą aparatów wysiewających z redlicami tarczowymi TurboDisc. W zależności od rodzaju uprawy, producent dedykuje jeden z dwóch rodzajów redlic wysiewających: jeden dla roślin głęboko korzeniących się, takich jak rzepak (z rozstawem 30 cm), drugi zestaw redlic jest przeznaczony do wysiewu zbóż (co 15 cm). W pierwszym przypadku tor pracy redlicy wysiewającej pokrywa się dokładnie z torem pracy zęba kultywatora, stymulując wgłębny rozwój korzeni. Natomiast w przypadku wysiewu zbóż redlice pracują pomiędzy rzędami odłożonego nawozu.
Ważnym argumentem dla wielu gospodarstw przemawiającym za wyborem Focusa jest możliwość rozszerzenia spektrum jego zastosowania. Z maszyny można stworzyć typowy agregat siewny do uprawy bezorkowej, zamieniając sekcję redlic na zestaw talerzy uprawowych o średnicy 52 cm i demontując aplikatory nawozu. W ten sposób powstaje siewnik Pronto DC.
Kuhn Striger - Kolejny Gracz w Technologii Strip-Till
Typową maszynę do uprawy pasowej oferuje również firma Kuhn. Kultywator Striger uprawia bardzo wąskie pasy gleby - około 80 proc. powierzchni pola pozostaje niezruszona - dzięki czemu ogranicza m.in. erozję gleby. Po jednym przejściu maszyny wąski pas gleba jest spulchniony na głębokość nawet 30 cm, doprawiony i oczyszczony z resztek pożniwnych, po prostu przygotowany do siewu rośliny następczej. Kultywator Stiger występuje w dwóch wersjach: M ze sztywną ramą (4 lub 6 uprawianych rzędów w rozstawach 45, 50, 70, 75 lub 80 cm) oraz R z ramą składaną hydraulicznie (od 6 do 12 uprawianych rzędów w rozstawach 45, 50, 55, 60, 70, 75 lub 80 cm).
Gleba uprawiana jest pasowo za pomocą kilku sekcji narzędzi - każda z zabezpieczeniem non-stop. Jako pierwszy pracuje krój, który rozcina glebę wraz z resztkami pożniwnymi, ułatwiając tym samym prace kolejnych sekcji. Za nim podąża para gwiaździstych kół, które obracając się, usuwają z uprawianego pasa ziemi resztki pożniwne. Następną sekcję stanowi ząb z zabezpieczeniem non-stop, który spulchnia glebę na głębokość do 30 cm. Po jego obu stronach zamontowano talerze, które zatrzymują glebę w zruszonym pasie. Na końcu pracują koła dogniatające. Kultywator może również współpracować z pneumatycznym rozsiewaczem nawozu i aplikować nawóz w głąb gleby (za zębem uprawowym).
Agregaty Uprawowe i Siewne do Strip-Till na Rynku Polskim
Samodzielne agregaty uprawowe, choć proste w budowie, są dość drogie. Składają się z biernych sekcji roboczych pracujących w jednakowej odległości od siebie. Zazwyczaj szerokość robocza jest regulowana w zakresie 45-75 (80) cm na sekcję. Na polskim rynku oferują je głównie Kuhn i Duro France. Agregaty te powinno się kupować ze sprzęgiem do siewników punktowych. Agregaty uprawowo-siewne do uprawy pasowej, jak wspomniano wyżej, umożliwiają za jednym przejazdem pełną uprawę, nawożenie mineralne oraz siew. Na polskim rynku dostępne są agregaty Claydon, Czajkowski, Mzuri, Horsch, Väderstad. W bieżącym roku do sprzedaży powinien trafić agregat z rodzimej firmy Agro-Masz. W przypadku siewu roślin w szerokich rzędach godne uwagi są maszyny Czajkowski. Ceny nowych agregatów uprawowo-siewnych do strip-till zaczynają się od 280 tys. złotych netto w podstawowym wyposażeniu. (mgr inż.)