Betoniarki: Kompleksowy Przewodnik po Rodzajach, Parametrach i Bezpiecznej Obsłudze

Betoniarki to powszechnie stosowane urządzenia budowlane, które służą do szybkiego mieszania cementu, piasku, żwiru oraz wody w celu uzyskania mieszanki betonowej. Są one niezastąpione na każdej budowie, stanowiąc podstawowy sprzęt mieszalniczy. Mieszanie materiałów odbywa się za pomocą osiowego obrotu mieszalnika, co umożliwia tworzenie zapraw i betonu, silnie wspomagając wszystkie czynności związane ze wznoszeniem konstrukcji.

Incydent z przewróconą betoniarką

Od wigilii minęło już trochę czasu, mamy już nowy 2023 rok, a przy drodze w pobliżu Międzyzdrojów nadal leżała przewrócona betoniarka. Znajdowała się ona na wewnętrznym placu budowy i mimo to zwróciła uwagę jednego z Czytelników. Na pytanie o zdarzenie oficer prasowa KPP sierż. Katarzyna Jasion odpowiedziała, że "Zdarzenie miało miejsce na wewnętrznym placu budowy. Nikomu nic się nie stało."

Rola Betoniarki na Budowie

Czym są betoniarki?

Podstawą budowy każdego budynku jest beton, a aby go odpowiednio rozrobić, niezbędna jest betoniarka. Betoniarka musi być dobrej jakości, by powstała w niej mieszanka pozwoliła na przetrwanie wybudowanej dzięki niej budowli przez długie lata. Zazwyczaj betoniarka na budowie domu ma kształt obrotowego bębna, umieszczonego na metalowym stelażu (stojaku).

Do czego służą betoniarki?

Betoniarki służą do szybkiego mieszania cementu, piasku, żwiru oraz wody w celu uzyskania mieszanki betonowej. Taka konstrukcja wraz z zamocowanymi kółkami pozwala na szybki transport betoniarki w dowolne miejsce na budowie. Jednocześnie kompaktowe wymiary tych urządzeń umożliwiają ich przewożenie na większe odległości, np. na przyczepie samochodowej.

Rodzaje Betoniarek

Betoniarki dzieli się pod kilkoma względami, zazwyczaj na trzy kategorie: ze względu na kształt mieszalnika i jego pojemność, ze względu na mobilność oraz ze względu na tryb pracy.

Podział ze względu na kształt mieszalnika i pojemność

Betoniarka bębnowa

Betoniarka bębnowa to urządzenie klasyczne, które ma bębnowy kształt mieszalnika. Jej pojemność waha się od 80 do 200 litrów. Betoniarki te są niewielkie, a dzięki temu mobilne i łatwe w transporcie. Sprawdzają się na małych budowach oraz w trakcie remontów, czyli przy mniejszych inwestycjach. Mniejszy mieszalnik betoniarki bębnowej przekłada się na mniejsze zużycie energii elektrycznej.

Betoniarka kielichowa

Betoniarka kielichowa może mieć pojemność roboczą nawet 3000 litrów. Tak pojemny i odpowiedni kształt mieszalnika, w połączeniu z wysoką wydajnością sprzętu, sprawia, że betoniarka kielichowa jest idealna do wykonywania bardzo dużej ilości zaprawy w krótkim czasie. Dlatego też betoniarki kielichowe stosowane są często przez profesjonalistów w czasie dużych inwestycji budowlanych, do wznoszenia wysokich budynków, takich jak bloki i wieżowce. Trzeba jednak mieć na uwadze to, że betoniarki kielichowe są duże, co wiąże się z poborem znacznej ilości energii.

Podział ze względu na mobilność

Betoniarka przenośna

Betoniarka przenośna ma najmniejszą wagę całkowitą i niezbyt rozbudowany mieszalnik. Jest wygodna w użytkowaniu, ponieważ można ją łatwo transportować z miejsca na miejsce. Betoniarka przenośna to zazwyczaj prosta betoniarka bębnowa. Nie sprawdzi się jednak w przypadku wykonywania większych inwestycji budowlanych.

Betoniarka stacjonarna

Betoniarka stacjonarna jest cięższa i ma zdecydowanie bardziej rozbudowany mieszalnik niż betoniarka przenośna. W związku z tym jest bardziej efektywna w pracy, ponieważ może posłużyć do przygotowywania naprawdę dużych ilości mieszanki. Tego rodzaju urządzenia to najczęściej betoniarki kielichowe, które sprawdzają się na większych placach budowy, gdzie ustawia się je w jednym, wybranym miejscu.

Betoniarki samochodowe ("gruszki")

W przypadku większych inwestycji budowlanych i konieczności zastosowania większej ilości mieszanki betonowej, wykorzystuje się tzw. „gruszki”, czyli potężne mieszalniki umocowane na samochodach ciężarowych, które dowożą na place budowy gotową mieszankę betonową. Pojemność i kształt mieszalnika pozwalają na usprawnienie procesów budowlanych. Zakup tego rodzaju betoniarki jest sporym wydatkiem.

Podział ze względu na tryb pracy

Betoniarka okresowa

Betoniarka okresowa może być włączana i wyłączana przez osobę ją obsługującą w dowolnym momencie. Są to betoniarki bardzo komfortowe w użytkowaniu. Do betoniarek okresowych zalicza się zarówno sprzęty przenośne, jak i stacjonarne.

Betoniarka ciągła

Po uruchomieniu betoniarka ciągła działa bez ustanku. W związku z tym zalicza się do najbardziej specjalistycznych urządzeń i jest używana niemal wyłącznie w zakładach zajmujących się wyrabianiem betonu, gdzie występuje nieustanne zapotrzebowanie na mieszankę betonową.

Kluczowe Parametry Betoniarek

Przeglądając oferty betoniarek, można natrafić na wiele zróżnicowanych pod kątem wizualnym i technicznym modeli. Wybór jest spory, dlatego warto dobrze zorientować się w temacie parametrów technicznych, które determinują ich funkcjonalność i użyteczność na danej budowie.

Pojemność robocza bębna

Pojemność robocza bębna (tzw. zasypowa) to jeden z pierwszych parametrów, który powinniśmy wziąć pod uwagę przy wyborze betoniarki. Podawana jest w litrach i określa realną, maksymalną ilość zaprawy, jaka będzie mogła zostać wyrobiona w trakcie pojedynczego cyklu pracy betoniarki. Pojemności bębnów mogą wahać się od kilkudziesięciu do nawet paruset litrów. Jeżeli mamy zamiar eksploatować betoniarkę głównie w celach prywatnych do mieszania niewielkiej ilości składników, wtedy spokojnie wystarczy model o pojemności 100 litrów lub nawet mniejsza. Jeżeli planujemy zakup sprzętu dla firmy, warto doposażyć się w o wiele pojemniejsze betoniarki, rzędu 200-300 litrów. Należy pamiętać, że czym innym jest pojemność robocza, a czym innym pojemność całkowita bębna, podawana w metrach sześciennych.

Zasilanie i moc silnika

Kolejna kwestia dotyczy napędu betoniarki. Często pomijanym parametrem jest napięcie silnika. Dostępne na rynku betoniarki mogą oferować dwa rodzaje zasilania do wyboru: 230 V albo 380 V. Zawsze sprawdzajmy, pod jakim napięciem pracuje silnik wybranej przez nas betoniarki, ponieważ zakup modelu z silnikiem trójfazowym (380 V) może okazać się problematyczny, jeśli nasza domowa instalacja nie jest w takie gniazdo wyposażona. Niższe zasilanie (jednofazowe 230 V) powoduje większe oszczędności w eksploatacji, gdyż betoniarka jest napędzana po podłączeniu do standardowego gniazdka elektrycznego. Zasilanie trójfazowe 380 V spotykane jest przede wszystkim w starszych oraz w dużych (pojemnościowo) modelach, choć coraz częściej nowoczesne betoniarki mogą być zasilane jednofazowo.

Drugą kwestią jest moc silnika, wyrażona w watach (W). Z reguły im większa betoniarka, tym mocniejszy musi być silnik. Im większa moc silnika, tym większe zapotrzebowanie na energię elektryczną i droższa eksploatacja urządzenia. Mocna betoniarka pozwala napełnić bęben mieszanką, a dopiero potem uruchomić sprzęt. Jeśli betoniarka ma niewielką moc silnika, wymagane jest uruchamianie bębna przy jego niskim obciążeniu, a dopiero później dorzucanie składników.

Model HIGHER PROFESSIONAL posiada nowoczesny jednofazowy silnik elektryczny o napięciu 230V i mocy 500W, gwarantujący niskie zużycie prądu elektrycznego. Silniki te mają bardzo wysoką klasę ochrony przeciwporażeniowej IP 44 i są zamknięte w szczelnej obudowie z dwukomponentowego tworzywa sztucznego, wysoce odpornego na uszkodzenia mechaniczne. Betoniarki tej marki to urządzenia klasy II ochrony przeciwporażeniowej, charakteryzujące się zastosowaniem izolacji wzmocnionej, która zapewnia zarówno ochronę przed dotykiem bezpośrednim, jak i pośrednim.

Mechanizm przechyłu bębna

Zarówno sposób obsługi bębna, jak i możliwości jego przechyłu mają spore znaczenie podczas obsługi betoniarki. Najczęściej kąt pochylenia bębna regulowany jest przy pomocy koła lub korby. Wygodniejszy w użytkowaniu jest przechył na korbę, gdyż betoniarka ma wtedy przekładnię ślimakową i do wyrzucania zaprawy nie trzeba używać zbyt dużo siły. W przypadku koła niezbędne jest stosowanie tradycyjnego hamulca ręcznego. To drugie rozwiązanie nie jest aż tak uciążliwe w przypadku betoniarek o małej pojemności, jednak w sprzętach o pojemności większej niż 100 litrów może być problematyczne. Wtedy korba jest wskazana i zdecydowanie bardziej komfortowa. Największe sprzęty stacjonarne oraz samochodowe „gruszki” działają pod tym względem automatycznie.

Betoniarka HIGHER PROFESSIONAL posiada ręczną blokadę przechyłu bębna i tarczę ryglującą, co jest znacznym udogodnieniem w codziennej pracy.

Zabezpieczenia i jakość wykonania

Decydując się na zakup sprzętu, zawsze chcemy, żeby posłużył przez długie lata. Stąd też zwracajmy uwagę na sposób wykonania poszczególnych elementów betoniarki. Betoniarki cechuje mocna i stabilna konstrukcja oparta na zastosowaniu materiałów o odpowiednich wytrzymałościach. Od lat żeliwny napęd w betoniarkach jest najlepszy z uwagi na swoją trwałość oraz żywotność, będąc najmocniejszym rozwiązaniem na rynku.

Wysokie bezpieczeństwo zapewnione jest dzięki bardzo szerokiej osłonie zębatki napędzającej, czyli miejsca przeniesienia napędu. Zabezpieczenie to wykonane jest z odpornego i wytrzymałego tworzywa sztucznego. Doskonałe spasowanie oraz szczelność obu części bębna zapewnia uszczelnienie gumową podkładką, stosowaną pomiędzy dwoma częściami bębna. Eliminuje to problem cieknących bębnów w betoniarkach. Ważne są również specjalnie zaokrąglone brzegi bębna, jako miejsca o największym narażeniu na uszkodzenia mechaniczne. Symetrycznie rozmieszczone w bębnie mieszającym łopatki mieszające zapewniają dobre i równomierne mieszanie różnego rodzaju zapraw.

Dodatkowo, warto zwrócić uwagę na wyłącznik silnika (najlepiej z certyfikatem CE). Niestety, często słyszy się o wypadkach - w tym śmiertelnych - związanych nie tylko z nieprawidłowym posługiwaniem się betoniarkami, ale również z powodu kiepskiej jakości ich wykonania.

Wieniec

Jednym z kluczowych elementów betoniarki jest również wieniec, który może przyjmować trzy różne postacie. Najpowszechniejsze, a zarazem najtrwalsze są wieńce żeliwne, które jednak dość głośno pracują. Wieńce kompozytowe są ciche, a także lekkie i łatwe do naprawy.

BHP i Bezpieczna Obsługa Betoniarki

Bez względu na wielkość i moc danej betoniarki, bardzo ważne jest zachowanie podstawowych zasad bezpieczeństwa podczas jej obsługi. Sprzęt ten z pozoru wydaje się banalny w obsłudze, jednak nieumiejętnie użytkowany stanowi poważne źródło zagrożenia dla zdrowia. Przedstawiamy podstawowe zasady BHP przy obsłudze betoniarek oraz przydatne informacje z tym związane.

Osoba obsługująca betoniarkę

Osoba, która została przydzielona do pracy przy betoniarce, powinna być przede wszystkim wypoczęta, w pełni sił oraz ubrana w odpowiednią odzież BHP (bez luźno zwisających elementów) - w tym obuwie i rękawice robocze. Oczywiście pracownik ten powinien być także w 100% trzeźwy. Jeżeli obsługi podejmuje się osoba zatrudniona w firmie, wtedy dodatkowo powinna ona przejść obowiązkowy instruktaż stanowiskowy. Obowiązek przeszkolenia pracownika leży wtedy po stronie jego przełożonego. Nie ma wymogu, aby operator betoniarki musiał posiadać konkretne kwalifikacje zawodowe. Jeżeli użytkujemy betoniarkę na własny użytek (np. podczas remontu w domu), wtedy koniecznie zapoznajmy się z instrukcją obsługi danego urządzenia.

Przygotowanie miejsca pracy

Zanim przystąpimy do właściwej pracy z betoniarką, musimy bezwzględnie zadbać o najbliższą przestrzeń wokół niej. O ile pracownicy na budowie najczęściej zdają sobie sprawę z zagrożenia, tak domownicy poruszający się w okolicy mogą już nie mieć takiej świadomości. Dlatego, zanim podłączymy sprzęt do źródła prądu, na naszych barkach spoczywać będzie odpowiedzialne zabezpieczenie miejsca pracy.

Przede wszystkim trzeba pamiętać, aby betoniarka stała na równym i stabilnym podłożu. W pełni załadowana może z czasem zagłębiać się w gruncie i zacząć się przechylać. Aby tego uniknąć, warto podłożyć pod nogi konstrukcji np. szerokie deski. Powierzchnia nie może być śliska, ani narażona na bezpośrednie działanie czynników atmosferycznych. Zadbajmy także o odpowiednie oświetlenie stanowiska pracy.

Przed uruchomieniem betoniarki

Zanim przystąpimy do uruchomienia betoniarki, sprawdźmy, czy nasze stanowisko pracy zostało odpowiednio przygotowane. Oprócz czynności wymienionych powyżej, ważne jest również właściwe podłączenie maszyny do źródła zasilania i sprawdzenie stanu technicznego jej uziemienia. Naturalnie zwróćmy uwagę na całokształt urządzenia - w tym skontrolujmy stan instalacji elektrycznej w betoniarce, bezpieczników, osłony oraz działanie samego włącznika rozruchowego.

Przed przystąpieniem do właściwej pracy z betoniarką, zaleca się jej uruchomienie bez obciążenia (z pustym bębnem), w celu sprawdzenia poprawności jej działania. Jeżeli widoczne będą jakiekolwiek nieprawidłowości w funkcjonowaniu betoniarki, np. zacinający się bęben, nierówna praca silnika lub zbyt intensywne kołysanie - należy bezwzględnie zaniechać dalszych czynności i przystąpić do eliminacji zaistniałych problemów. Jeżeli nie będzie to możliwe, trzeba skontaktować się z serwisantem i zgłosić występujące mankamenty przełożonemu.

Praca z betoniarką

Podczas pracy z betoniarką należy szczególnie zwracać uwagę na kilka istotnych elementów. Przede wszystkim nie uruchamiamy urządzenia mokrymi rękami. Może się to zdarzyć, np. po wlaniu wody do bębna. Kolejna ważna rzecz to skład mieszanki betonowej, który powinien być ściśle przestrzegany według zaleceń producenta (zależne one będą od rodzaju i klasy betonu). Nie zaleca się również dosypywania materiałów w trakcie pracy betoniarki. Pamiętajmy, że zbyt szybkie zastygnięcie mieszanki lub przeciążenie bębna w jednym miejscu może spowodować nieprawidłowe obracanie się bębna.

Zabronione jest opróżnianie zawartości bębna z wysokości powyżej 1 metra. Jeżeli zaistnieje taka konieczność, należy zastosować specjalne rynny odprowadzające.

Po zakończonej pracy

Gdy zakończyliśmy mieszanie masy betonowej, pamiętajmy, aby starannie oczyścić bęben betoniarki i solidnie go opłukać. W przeciwnym razie masa betonowa zastygnie w jego wnętrzu i będzie bardzo trudna do usunięcia w późniejszym czasie. Oczywiście należy również uporządkować całe stanowisko pracy i zabezpieczyć betoniarkę przed jej ponownym uruchomieniem przez osoby niepowołane. W razie uszkodzenia sprzętu należy go od razu zatrzymać i pozostawić miejsce pracy w takim samym stanie, w jakim doszło do uszkodzenia - będzie to bowiem dużym ułatwieniem w ustaleniu źródła problemu.

Jak przygotować beton w betoniarce?

Beton jest stwardniałą mieszanką wody, cementu i kruszywa (piasku, żwiru). Do jego wykonania należy dobrać taką ilość składników oraz ich proporcji względem siebie, by uzyskać potrzebną konsystencję mieszanki, a co za tym idzie - zaplanowaną szczelność i wytrzymałość betonu. Najczęściej do ustalenia tych liczb potrzebne są normy i specjalnie przygotowane tablice, na podstawie których można dokładnie określić niezbędną recepturę roboczą jednego metra sześciennego mieszanki betonowej. Poszczególne składniki powinny być odmierzane z najwyższą dokładnością, bo każda zmiana receptury może doprowadzić do zmiany późniejszych właściwości betonu, głównie jego konsystencji oraz wytrzymałości.

Składniki i proporcje

W celu przygotowania 120 litrów betonu B20, trzeba zmieszać ze sobą 25 kg cementu, 12 litrów wody oraz 4 wiadra piasku i 8 wiader żwiru. Ważne jest również to, aby nie przekroczyć limitu objętościowego bębna betoniarki, ponieważ grozi to utratą stabilności podczas pracy i nadmiernym przechyleniem urządzenia w trakcie rozładunku masy.

Kolejność dodawania materiałów

1. Najpierw wsypujemy kruszywo, czyli piasek lub żwir.
2. Następnie dolewamy wodę, po czym możemy przystąpić do uruchomienia betoniarki.
3. Kolejny krok to dosypywanie cementu, ale w niewielkich porcjach. Nie chcemy, aby zbyt szybko łączył się z już przygotowaną mieszanką.

Mieszankę betonową należy mieszać przez około 5 minut, aż do momentu otrzymania jednolitej masy.

Ważne wskazówki dotyczące mieszania

Pamiętaj, że im mniej wody zastosujesz w celu przygotowania masy betonowej, tym po wylaniu beton będzie bardziej wytrzymały i odporny na uszkodzenia mechaniczne. Ponadto zaleca się stosowanie wody wodociągowej, z racji niskiej zawartości minerałów, np. wapnia. W przypadku stosowania wody ze studni może dojść do zbyt wysokiego zwapnienia całej mieszanki i zachwiania proporcji. Jeżeli mamy zamiar przygotować bardzo gęstą masę betonową, wtedy powinniśmy pochylić bęben betoniarki do pozycji maksymalnie poziomej. W przeciwnym wypadku warto utrzymać optymalny kąt obracania od 20 do 35 stopni.

Zakup i Wynajem Betoniarki

Wybór betoniarki zależy od jej budowy, mobilności i rodzaju pracy. Aby jak najlepiej wybrać betoniarkę do własnego użytku, należy wiedzieć, jakimi parametrami może się odznaczać.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie?

Warto zwrócić uwagę na takie elementy, jak wytrzymała rama, do której mocowane są koła i uchwyt służący do transportowania. Zawsze droższe będą betoniarki do prac profesjonalnych od znanych producentów, ale zazwyczaj z ceną w parze będzie szła wyższa jakość. Przy zakupach zawsze warto zwrócić uwagę na okres gwarancyjny: im będzie on dłuższy, tym większe będzie bezpieczeństwo zakupu. Zakup nowej betoniarki będzie dobrym pomysłem wtedy, gdy zamierza się jej używać w miarę regularnie, a betoniarki kielichowe nadają się przede wszystkim na duże budowy.

Alternatywy: używana betoniarka czy wynajem?

Osoby, które nie chcą wydawać kilku tysięcy złotych na nowy sprzęt (do niezbyt regularnego użytku), mogą rozważyć także inne alternatywy. Jedną z nich jest zakup betoniarki używanej - często np. za połowę jej ceny początkowej. Przy takiej transakcji zawsze trzeba jednak dokładnie sprawdzić stan techniczny sprzętu - szczególnie wieńce, które najszybciej ulegają zużyciu.

Jeszcze inną opcją jest wypożyczenie betoniarki. Jest to bardzo dobry pomysł, szczególnie wtedy, kiedy profesjonalna betoniarka będzie potrzebna np. tylko do budowy własnego domu. Obecnie bez problemu znaleźć można wiele firm, które zajmują się wypożyczaniem sprzętu budowlanego. Koszt wypożyczenia betoniarki na określony czas na pewno będzie znacznie niższy od kosztów jej zakupu. Stanie się więc w takim wypadku najbardziej opłacalnym rozwiązaniem.

tags: #duza #betoniarka #lerzaca