Dźwig Samojezdny Polan: Historia, Charakterystyka i Zastosowanie

Dźwig samojezdny to specjalistyczny rodzaj dźwigu, umieszczany na podwoziu pojazdu ciężarowego lub specjalnie skonstruowanym podwoziu samojezdnym, który najczęściej wykorzystywany jest w branży budowlanej. Jest to dźwignica używana głównie do prac przeładunkowych i montażowych. Składa się z wciągarek i wychylnego wysięgnika, co pozwala na podnoszenie i opuszczanie ciężaru oraz jego przemieszczanie.

Jeśli chodzi o samo zastosowanie, żurawie samojezdne są najczęściej wykorzystywane przy pracach montażowych, na placach budowy, a także przy wszelkiego rodzaju robotach transportowych oraz przeładunkowych. Dzięki ich unikalnej konstrukcji urządzenia mogą się zmieścić nawet w stosunkowo ciasnych przestrzeniach, co sprawia, że znakomicie sprawdzają się także podczas prac porządkowych. Są niezastąpione przy realizacji prac budowlanych, ziemnych, a także przy przenoszeniu i przygotowywaniu do transportu monolitycznych elementów wytwarzanych w hutach. Współczesne żurawie samojezdne znajdują szerokie zastosowanie w różnych sektorach gospodarki, od wznoszenia budynków po montaż turbin wiatrowych.

Podstawa prawna funkcjonowania

Podstawą prawną dla urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu są: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu oraz Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r.

Kluczowe parametry techniczne dźwigów samojezdnych

Zanim zdecydujemy się na wynajem lub zakup dźwigu samojezdnego, kluczowe jest zwrócenie uwagi na jego parametry techniczne. Pozwala to idealnie dobrać sprzęt do potrzeb i specyfiki branży. Do najważniejszych parametrów należą:

• Udźwig żurawia [t] - powszechnie uznaje się, że jest to najistotniejszy parametr dźwigów samojezdnych. Oznacza największą masę, którą dźwig może podnieść przy konkretnym wychyleniu wysięgnika. Udźwig w dużym stopniu jest związany z długością wysięgu - im dłuższy jest wysięg, tym mniejszy jest udźwig.
• Wysięg [m] - wskazuje na największą odległość między pionową osią urządzenia a poziomą osią obrotu wysięgnika.
• Wysokość podnoszenia [m] - określa odległość od poziomu podłoża do dolnej części podnoszonego ładunku.
• Głębokość opuszczania [m] - oznacza odległość poziomą od poziomu dźwigu do urządzenia ładunkowego w jego największym dolnym położeniu.
• Zdolność pokonywania wzniesień [stopnie] - określa, na jak duże wzniesienie może bezpiecznie przemieścić się dźwig. Wybierając tego typu pojazd, należy sprawdzić, jakie są na miejscu robót najwyższe spadki oraz wzniesienia.
• Masa żurawia [t] - należy zwrócić na nią uwagę zwłaszcza wtedy, gdy podłoże, na którym będzie pracował dany dźwig, ma ograniczoną zdolność nośności.

Rodzaje i klasyfikacja żurawi samojezdnych

Żurawie samojezdne można podzielić na kilka głównych kategorii, w zależności od ich specyficznych cech i zastosowań. Istnieje kilka rodzajów klasyfikacji tych urządzeń.

Podział ze względu na rodzaj podwozia:

• Żurawie samochodowe - są najczęściej używane w miejskich warunkach, gdzie istotna jest mobilność i szybkie przemieszczanie się między miejscami pracy.
• Żurawie terenowe kołowe - są przystosowane do pracy na nierównych terenach budowlanych, gdzie stabilność i zdolność pokonywania trudnych nawierzchni są kluczowe.
• Żurawie jezdniowo-terenowe - łączą cechy obu powyższych typów, co pozwala na ich wszechstronne zastosowanie.
• Żurawie gąsienicowe - zapewniają najwyższą stabilność i zdolność pracy w ekstremalnie trudnym terenie.

Kolejnym podziałem tych urządzeń jest rodzaj napędu.

Historia rozwoju żurawi samojezdnych

Początki na świecie

Początki rozwoju żurawi samochodowych na świecie sięgają roku 1918, kiedy to angielski przemysłowiec Henry James Coles wyprodukował żuraw na podwoziu Tilling-Steven. Założona w Londynie w 1879 roku firma COLES była niegdyś największą firmą dźwignicową w Europie. W 1890 r. opracowała pierwszy żuraw kolejowy o udźwigu kilku ton, z pionowym kotłem parowym, który był dedykowany przede wszystkim dla potrzeb rozwoju kolei.

Produkcja w Polsce

Historia produkcji żurawi samojezdnych konstrukcji własnej w Polsce rozpoczyna się w okresie powojennym w latach 50-tych. Olbrzymie zniszczenia wojenne oraz presja zbrojeniowa wymusiły szybkie zmechanizowanie budownictwa, przemysłu i transportu.

W zakresie potrzeb budownictwa w latach 70-tych powstała rodzina żurawi samojezdnych POLAN, które były produkowane przez ZREMB Warszawa do 1989 r. Łącznie wyprodukowano około 6 000 sztuk tych maszyn. Legendarne egzemplarze tej marki można jeszcze spotkać na rynku wtórnym, choć ich nazewnictwo bywa niepoprawne (np. POLAN-16-25-30-35-POLAN-40), a prawidłowe oznaczenie to Polan ŻK 162.

Dekompozycja zjednoczeń branżowych, brak inwestycji w rozwój produktu oraz załamanie popytu doprowadziły do zaprzestania produkcji polskich żurawi marki POLAN w roku 1989. Ten sam los, choć kilka lat później, spotkał produkcję ciężkich żurawi samojezdnych dla potrzeb przemysłu ciężkiego i montażu instalacji przemysłowych, która była oparta o licencję firmy GROVE i miała w latach 70-tych pomóc w dokonaniu skoku technologicznego.

Od 1989 r. przez ponad 3 dekady w Polsce produkcja lekkich żurawi samojezdnych nie była kontynuowana. W tym czasie na polskich budowach pracowały urządzenia zagranicznych marek, pochodzące przeważnie z rynku wtórnego.

Dźwig Samojezdny Polan: Charakterystyka i dziedzictwo

Dźwigi samojezdne typu Polan były popularne w PRL-u i stanowiły podstawowe wyposażenie parków taborowych wielu firm budowlanych w Polsce. Urządzenia te, choć coraz starsze, wciąż funkcjonują, choć ich ilość systematycznie maleje.

Producent i historia marki Polan

Producentem kultowych żurawi Polan były Zakłady Mechanizacji Budownictwa „ZREMB”, które mieściły się na ulicy Przasnyskiej 2 w Warszawie. Producent niestety już nie istnieje; „ZREMB” SA otwarto likwidację spółki z dniem 1 sierpnia 1999 r., przy czym adres siedziby był już zmieniony z ul. Przasnyskiej na ul. Żurawią, z dopiskiem „w likwidacji”.

Oznaczenia modeli Polan

Uwagę zdecydowanie przykuwa nietypowe oznaczenie dźwigów i żurawi Polan. Bardzo często pojawia się oznaczenie „ŻK”, które to jest skrótem od „żurawia kołowego”. Charakterystyczna jest również liczba „16”, która oznacza maksymalny udźwig 16 ton. Spotkać się można z oznaczeniami: dźwig Polan ŻK-161 lub dźwig Polan ŻK-162. Ostatnia cyfra oznacza konkretną wersję żurawia.

• Polan ŻK-161 był produkowany mniej więcej w latach 1977-1982, choć jego produkcja mogła rozpocząć się już około roku 1975.
• Polan ŻK-162 to lata produkcji 1984-1991. Zmiana modelu na ŻK-162 nastąpiła około 1983 roku.

Warto również wspomnieć o poprzedniku Polana - 10-tonowym modelu Lech ŻK-101, który można było oglądać na początku filmu „Co mi zrobisz jak mnie złapiesz” z 1978 roku.

Liczba wyprodukowanych egzemplarzy i ich obecność

Ogólna odpowiedź na pytanie o liczbę wyprodukowanych Polanów brzmi: bardzo dużo, szacuje się na około 6 000 sztuk. Niestety, szczegółowe dane dotyczące produkcji są trudne do ustalenia z uwagi na fakt, że producent już nie istnieje. Bazując na numerach fabrycznych (np. Polany ŻK-162 z 1986 roku o numerze 5421 i z 1987 roku o numerze 5602), można szacować, że roczna produkcja mogła wynosić nawet około 300 dźwigów, co świadczy o skali ich wytwarzania.

Obecnie żurawie Polan rzadziej pojawiają się na placach budowy, choć nadal można je spotkać w parkach taborowych, na parkingach zakładów pracy czy w składach budowlanych. Żurawie samojezdne Polan ŻK-162 są pojazdami dostosowanymi do poruszania się po publicznych drogach, posiadają odpowiednie kierunkowskazy. Pomimo tej zdolności, często są one transportowane za pomocą innych pojazdów, aby szybciej dotrzeć na miejsce prac. Niemniej jednak, widok jadącego ulicą Polana nie jest niczym wyjątkowym, na przykład w Darłowie (woj. zachodniopomorskie), gdzie Polan ŻK-161 regularnie krążył po mieście, rozładowując różne elementy z wagonów. Po upadku firmy Kuter, ten konkretny Polan trafił w prywatne ręce, możliwe, że kupił go operator dźwigu.

Współczesne żurawie samojezdne w Polsce i wynajem

Współczesne żurawie samojezdne wyposażone są w szereg nowoczesnych technologii, które zwiększają ich efektywność i bezpieczeństwo. Systemy automatycznego poziomowania pozwalają na stabilizację żurawia nawet na nierównym terenie. Zaawansowane systemy telematyczne umożliwiają monitorowanie parametrów pracy w czasie rzeczywistym oraz zdalną diagnostykę usterek. W niektórych modelach stosuje się również technologie wspomagające precyzyjne manewrowanie ładunkami, takie jak systemy kamer i czujników.

W Polsce przez ostatnie 30 lat urządzenia dźwignicowe, takie jak żurawie samojezdne, podobnie jak i żurawie wieżowe, nie były w ogóle produkowane. Na polskich budowach pracowały urządzenia zagranicznych marek, pochodzące przeważnie z rynku wtórnego. W ostatnim czasie ten stan rzeczy zaczął się zmieniać, co cieszy zarówno polskich producentów, jak i rodzimych użytkowników, którzy po latach pracy na używanym sprzęcie zaczęli tęsknić za nowymi rozwiązaniami. Dźwigi samojezdne są szczególnie użyteczne na wstępnym etapie prac, przy organizacji placu budowy dzięki możliwości pracy w trybie transportowym pick and carry, jak i w trybie stacjonarnym (na podporach). Mogą poruszać się po drogach publicznych jako pojazdy wolnobieżne i doskonale radzą sobie w terenie.

Powrót polskiej produkcji - REX 20

Po dekadach przerwy w produkcji, firma ZBUD podjęła się zadania zaprojektowania i wyprodukowania samobieżnego żurawia terenowego. Tak narodził się projekt REX. Założeniem było stworzenie uniwersalnej, bezpiecznej maszyny, która dzięki kompaktowym gabarytom, dużej dzielności terenowej oraz prostej, praktycznej i niezawodnej konstrukcji, spełni oczekiwania klientów poszukujących żurawia terenowego o udźwigu do 20 ton.

Pierwszy przedstawiciel tej nowej rodziny - żuraw samojezdny REX 20 - jest już w sprzedaży. Oferuje udźwig 20 ton i wysięg wynoszący 24 metry, co stanowi idealne parametry do obsługi zakładów produkcyjnych, centrów przeładunkowych, hurtowni stali, linii energetycznych, układania gazociągów, a także w budownictwie drewnianym. Konstruktorzy żurawia REX 20 określili wymagania i parametry graniczne, wytypowali branże zastosowania oraz uwzględnili dużą zwrotność i kompaktowe gabaryty ułatwiające transport. REX 20 wypełnił lukę na rynku żurawi mobilnych w zakresie udźwigu do 20 ton, ponieważ producenci zagraniczni skupiają się na konstrukcjach od 35 ton wzwyż. REX spełnia wszystkie aktualne normy i wymagania dotyczące bezpieczeństwa pracy, jednocześnie pozostając maszyną prostą, nieprzeładowaną elektroniką, aby zapewnić bezproblemowe użytkowanie.

Wynajem dźwigów Polan i innych modeli

Dzisiaj praktycznie niemożliwe jest kupienie dźwigu samojezdnego Polan ŻK-161 ani ŻK-162 na rynku wtórnym, co wiąże się również z tym, że same dźwigi są coraz starsze i rzadko spotyka się ogłoszenia o ich sprzedaży. Dla firm, które rzadko prowadzą prace budowlane z użyciem żurawi i dla których dokonywanie tak dużej inwestycji jest nieopłacalne, korzystanie z oferty wynajmu jest optymalnym rozwiązaniem. Usługi wynajmu dźwigów i żurawi z doświadczonymi operatorami pozwalają na elastyczne zarządzanie sprzętem. Mniejsze dźwigi samojezdne marki Polan, o maksymalnym udźwigu 16 ton, są idealne na dość małych placach budowy czy przy mniejszych zadaniach. Wynajem dźwigu Polan wraz z operatorem to świetne rozwiązanie, szczególnie dla firm, które nie posiadają własnego personelu obsługującego takie maszyny.

tags: #dzwig #samojezdny #typu #polan