Opryskiwanie jest jedną z kluczowych form ochrony roślin i plonów przed szkodnikami. W rolnictwie, gdzie zabezpieczenie dużych powierzchni uprawnych jest niezbędne, użycie specjalistycznego sprzętu rolniczego, takiego jak opryskiwacz, jest nieodzowne.
Budowa i mechanizm działania opryskiwacza polowego
Opryskiwacz to urządzenie zbudowane m.in. ze zbiornika na ciecz roboczą, rozpylacza (lub zestawu rozpylaczy) oraz pompy. Jego podstawowa funkcja polega na aplikacji herbicydów, pestycydów i nawozów na polach uprawnych i pastwiskach. Chociaż opryskiwacze mogą różnić się wydajnością, precyzją czy sposobem połączenia z ciągnikiem, ich budowa i mechanizm działania są podobne. Ciecz robocza za pomocą pompy jest tłoczona w kierunku rozpylaczy, które rozbijają ją na krople o określonej średnicy, a następnie rozpylają w dane miejsce.
Główne elementy opryskiwacza polowego:
- Zbiornik: Gromadzi ciecz roboczą. Ma obły kształt i gładkie ścianki, najczęściej jest wyposażony we wskaźnik poziomu cieczy. W zależności od modelu opryskiwacza może mieć różną pojemność.
- Pompa: Odpowiada za tłoczenie cieczy ze zbiornika do dysz rozprowadzających. Może mieć formę tłokową, przeponową lub przeponowo-tłokową. Zapewnia natężenie wypływu cieczy niezbędne do uzyskania optymalnego ciśnienia roboczego przy działających wszystkich dyszach. Wydajność pompy musi być dostosowana do wielkości zbiornika z cieczą.
- Mieszadło: Zapobiega gromadzeniu się cieczy na dnie zbiornika i jej rozwarstwieniu. W opryskiwaczach stosuje się mieszadła hydrauliczne, które mogą mieć budowę rurową lub eżektorową. Pracę mieszadła może wspomagać przewód przelewowy znajdujący się na dnie zbiornika.
- Filtry: Oczyszczają ciecz z zanieczyszczeń mechanicznych i nie dopuszczają do ich przedostania się do dysz rozprowadzających. Układ filtracyjny składa się z sita wlewowego, filtra ssawnego, filtra ciśnieniowego i indywidualnych filtrów umieszczonych w rozpylaczach.
- Zawór sterujący (złożony z zaworu głównego, regulacyjnego i zaworów sekcyjnych): Ma za zadanie utrzymywać stałe ciśnienie robocze oraz zasilać cieczą belkę polową i inne elementy opryskiwacza. Wpływa na precyzję dozowania środków chemicznych.
- Belka polowa opryskiwacza: Decyduje o szerokości roboczej opryskiwacza i zapewnia równomierną aplikację środków chemicznych. Składa się z kilku sekcji opryskowych, które są zasilane osobno.
- Rozpylacze: Odpowiadają za rozbicie cieczy na mniejsze krople. Wielkość kropli uzależniona jest od typu rozpylacza (m.in. wirowy, szczelinowy, uderzeniowy) i wartości ciśnienia roboczego.
- Dodatkowe wyposażenie: Rozwadniacze, komputery sterujące, zwiększają precyzję i bezpieczeństwo stosowania środków ochrony roślin.
Elektryczne zawory regulacyjne i ich rola
Coraz częściej opryskiwacze rolnicze posiadają na wyposażeniu rozdzielacz z zaworem stałociśnieniowym, potocznie nazywanym rozdzielaczem stałociśnieniowym. Jest to urządzenie, które umożliwia utrzymanie nastawionego wcześniej ciśnienia na stałym poziomie niezależnie od liczby wyłączanych sekcji. Dzięki tej funkcji nie wzrasta ciśnienie na rozpylaczach w pracującej sekcji opryskiwacza w sytuacji wyłączenia jednej lub więcej sekcji, np. na uwrociu. Elektromagnetyczne i elektryczne zawory służą do regulacji dawkowania cieczy w opryskiwaczach. Otrzymując sygnał z czujnika ciśnienia i prędkości, regulują ustaloną wcześniej dawkę cieczy w opryskiwaczu. Dokładność działania zaworu stałociśnieniowego ma decydujący wpływ na precyzję dawkowania cieczy opryskowej.

Budowa zespołu elektrycznych opryskiwaczy ARAG
Zespół elektrycznych opryskiwaczy ARAG to zaawansowane technologicznie rozwiązanie, zaprojektowane z myślą o precyzyjnym i efektywnym stosowaniu środków ochrony roślin. Jego konstrukcja obejmuje szereg kluczowych elementów, które zapewniają niezawodność i możliwość dostosowania do indywidualnych potrzeb użytkownika. Podstawowy zespół składa się z kilku głównych komponentów:
- Elektrozawór główny: Odpowiedzialny za sterowanie przepływem cieczy (tryb pracy/przelew).
- Elektrozawór proporcjonalnociśnieniowy: Umożliwia precyzyjne regulowanie ciśnienia roboczego w zależności od potrzeb.
- Zawór ograniczający maksymalne ciśnienie robocze: Zapewnia bezpieczeństwo pracy poprzez ograniczenie ciśnienia do bezpiecznego poziomu.
- Filtr ciśnieniowy (50 mesh): Chroni elementy układu przed zanieczyszczeniami, zapewniając ich dłuższą żywotność.
- 2 lub 4 elektrozawory sekcyjne: Pozwalają na zdalne włączanie i wyłączanie poszczególnych sekcji roboczych opryskiwacza.
- Zawory kompensacji ciśnienia: Utrzymują stałe ciśnienie robocze niezależnie od tego, czy dana sekcja jest aktywna, czy nie.
Prawidłowa regulacja zaworu stałociśnieniowego
Czym się różni rozdzielacz stałociśnieniowy od kompensacyjnego?
Rolnicy często uważają, że zawór stałociśnieniowy nie działa prawidłowo lub że nie da się go wyregulować. Głównymi błędami podczas takich nastaw jest regulacja wszystkich sekcji jednocześnie lub regulacja sekcji pracujących, a nie (jak powinno być prawidłowo) - tych zamkniętych. Taka regulacja nic nie daje i nie przynosi oczekiwanych efektów. Aby zawór działał prawidłowo i nie było zmian ciśnienia w układzie w momencie wyłączania poszczególnych sekcji, należy wyregulować każdą sekcję oddzielnie po przełączeniu jej w pozycję „zamkniętą”, nigdy odwrotnie.
Procedura regulacji zaworów kompensacji ciśnienia:
- Opryskiwacz napełniony wodą należy połączyć z ciągnikiem.
- Włączyć opryskiwanie na wszystkich sekcjach. Mieszadło powinno pracować, rozwadniacz powinien być wyłączony.
- Obroty ciągnika i ciśnienie nastawić takie, jakie będą podczas zabiegu opryskiwania.
- Następnie zamknąć pierwszą sekcję i obserwować manometr.
- Jeżeli ciśnienie uległo zmianie, należy je doprowadzić do wartości poprzedniej, kręcąc małym pokrętłem na tej sekcji, którą wyłączyliśmy. Kręcąc w lewo zmniejszamy, w prawo zwiększamy ciśnienie - należy to robić niewielkimi ruchami, ponieważ często w tańszych zaworach gwint na pokrętle ma duży skok i przekręcając nawet o niewielki kąt, następuje znaczna zmiana ciśnienia, co utrudnia regulację.
- Po wyregulowaniu kilkakrotnie włączyć i wyłączyć daną sekcję, sprawdzając, czy pomimo manipulowania przełącznikiem ciśnienie pozostaje na niezmienionym poziomie. W razie potrzeby można doregulować.
- Gdy wyregulujemy pierwszą sekcję, należy przeprowadzić regulacje na kolejnych w ten sam sposób. Robimy to pojedynczo, regulując pokrętłami tych sekcji, które zamykamy.
W najtańszych, najprostszych zaworach nie należy oczekiwać precyzyjnej regulacji, jednak wyregulowanie tego zaworu jest możliwe. Należy zaakceptować pewną odchyłkę, która wynika z konstrukcji tego zaworu.
Podłączenie elektryczne i ciśnieniowe
Instalacja elektryczna opryskiwacza wymaga podłączenia do źródła zasilania 12V DC. Należy pamiętać o prawidłowym połączeniu przewodów:
- Przewód zasilający czerwony: podłączyć do bieguna dodatniego (+) akumulatora.
- Przewód zasilający czarny: podłączyć do bieguna ujemnego (-) akumulatora.
Wiązka przewodów zasilających zawory powinna być podłączona zgodnie z oznaczeniami:
- Przewód z wtyczką oznaczoną literą G: do elektrozaworu głównego.
- Przewód z wtyczką oznaczoną literą P: do elektrozaworu regulatora ciśnienia.
- Przewód z wtyczką oznaczoną cyfrą 1: do zaworu pierwszej sekcji roboczej.
- Przewód z wtyczką oznaczoną cyfrą 2: do zaworu drugiej sekcji roboczej.
- Przewód z wtyczką oznaczoną cyfrą 3: do zaworu trzeciej sekcji roboczej.
- Przewód z wtyczką oznaczoną cyfrą 4: do zaworu czwartej sekcji roboczej.
Drugi koniec przewodów należy zamocować w odpowiednich gniazdach pulpitu sterującego. Przewód ciśnieniowy montuje się z jednej strony w przyłączu manometru, a z drugiej w szybkozłączu elektrozaworu.
Bezpieczeństwo i ustawienie maksymalnego ciśnienia roboczego
Maksymalne dopuszczalne ciśnienie w układzie wynosi 20 bar. Ze względu na fakt, że pompa może wytworzyć ciśnienie znacznie wyższe (do 50 bar), w układzie zastosowano kilka zabezpieczeń, takich jak bezpiecznik na pompie oraz ograniczenie ciśnienia na zaworze sterującym Arag.
Procedura ustawienia maksymalnego ciśnienia roboczego:
- Do zbiornika należy wlać około 100 litrów czystej wody.
- Włączyć napęd WOM pompy.
- Załączyć zawór główny przyciskiem na pulpicie.
- Pokrętłem zaworu regulacji ciśnienia na bloku elektrozaworów zredukować ciśnienie do minimalnej wartości.
- Przełącznikiem regulacji ciśnienia na pulpicie ustawić maksymalną wartość ciśnienia. Należy skierować przełącznik do góry i przytrzymać do momentu, aż ciśnienie przestanie rosnąć.
W celu uniemożliwienia przypadkowej zmiany maksymalnego ciśnienia, istnieje możliwość jego zablokowania poprzez wsunięcie kolorowej przetyczki w dolnej części pokrętła regulacji ciśnienia na zaworze sterującym. W przypadku konieczności zmiany maksymalnego ciśnienia cieczy, należy wyjąć przetyczkę i dokonać ponownej regulacji zgodnie z powyższymi punktami.
Rodzaje opryskiwaczy polowych
W zależności od wielkości areału uprawnego, typu upraw i czynników środowiskowych w gospodarstwach rolnych wykorzystać można różne typy opryskiwaczy polowych:
- Opryskiwacz ręczny/spalinowy: Przenośny (naramienny lub plecakowy), napędzany silnikiem spalinowym lub ręcznie. Charakteryzuje się małą pojemnością, jest prosty w obsłudze i lekki, ale niezbyt precyzyjny. Znajduje zastosowanie głównie w uprawach warzyw, sadach i ogrodach.
- Opryskiwacz polowy ciągany: Posiada własny układ jezdny, przyczepia się go do ciągnika za pomocą zaczepu sztywnego lub skrętnego. Cechuje go duża pojemność zbiornika, dzięki czemu pozwala na długą i wydajną pracę. Polecany do dużych gospodarstw (o powierzchni powyżej 50 ha).
- Opryskiwacz polowy zawieszany: Nie posiada samodzielnego układu jezdnego, zawiesza się go na tylnej osi ciągnika. Wyróżnia się dużą zwrotnością i mniejszymi rozmiarami niż opryskiwacz ciągany. Sprawdza się w małych gospodarstwach, na trudnym terenie lub wąskich drogach.
- Opryskiwacz polowy samojezdny: Ma własny napęd i układ jezdny, dzięki czemu nie wymaga połączenia z ciągnikiem. Wyróżnia się dużą szerokością roboczą, wydajnością i szybkością pracy. Jest dobrym rozwiązaniem na dużych areałach i przy oprysku wysokich roślin. Często wyposażony jest w zaawansowane systemy technologiczne umożliwiające precyzyjne dozowanie środków chemicznych.
Zalety stosowania opryskiwaczy polowych
Wykorzystanie opryskiwacza polowego w gospodarstwie niesie liczne korzyści zarówno dla samego rolnika, jak i środowiska. Odpowiednio dobrany opryskiwacz znacznie przyspiesza pracę i ułatwia stosowanie środków ochrony roślin. Równomierna aplikacja pestycydów i herbicydów zwiększa efektywność ich działania, co z kolei wpływa na lepszą ochronę upraw przed chwastami, szkodnikami i chorobami oraz poprawia wydajność upraw. Opryskiwacz polowy pozwala również precyzyjnie dozować środki ochrony roślin, co umożliwia zastosowanie ich w mniejszych dawkach, ograniczając w ten sposób niekorzystny wpływ pestycydów i herbicydów na środowisko.
tags: #elektryczny #zawor #regulacyjny #opryskiwacz #polowy