Uprawa ziemniaków w ogrodzie lub na działce jest możliwa, choć wymaga sporo uwagi i pracy. Nie chodzi tylko o wrzucenie bulw w ziemię „jak zawsze”, ale o zastosowanie kilku prostych zasad, które decydują o jakości plonu. Kluczowe jest połączenie właściwego momentu wejścia w pole, dobrze przygotowanej gleby, równej głębokości sadzenia oraz szybkiej reakcji na chwasty. W tym artykule omówimy, jak skutecznie wykorzystać glebogryzarkę w uprawie ziemniaków, od przygotowania gleby po pielęgnację.
Optymalne warunki i termin sadzenia ziemniaków
W poradnikach często pojawia się konkretna data sadzenia, jednak w praktyce najważniejszy jest stan gleby. Ziemia po zimie musi nie tylko obeschnąć, ale również się ogrzać. Dobrą metodą jest wykonanie próbnego dołka na głębokość około 15-20 cm. Jeżeli ziemia na tej warstwie jest sypka, nie tworzy błota i nie widać zalanych porów, można rozpoczynać prace.
Sadzenie ziemniaków powinno nastąpić, gdy temperatura powietrza i gleby przekracza 8°C. Na glebie powinna mieć co najmniej 8°C na głębokości około 10 cm. Zbyt wczesne sadzenie naraża rośliny na przymrozki, a zbyt późne - na zarazę ziemniaka.
Wiele gospodarstw wybiera sadzenie w godzinach popołudniowych. Gleba jest wtedy minimalnie cieplejsza, a redliny szybciej się nagrzewają. To poprawia start roślin, zwłaszcza przy sadzeniu na gotowe, wysokie redliny.
Wymagania glebowe
Ziemniaki najlepiej czują się w glebie pulchnej, głęboko spulchnionej i dobrze napowietrzonej. Gleba pod uprawę ziemniaków powinna być podłożem żyznym i próchniczym. Świetnie nadają się do tego wilgotne i bogate w składniki pokarmowe gleby piaszczysto-gliniaste o lekko kwaśnym odczynie pomiędzy 5 a 6 pH.
Nie zaleca się uprawy ziemniaków na tym samym stanowisku rok po roku, ponieważ powoduje to znacznie gorsze plonowanie rośliny i podatność na choroby.
Przygotowanie gleby pod uprawę ziemniaków glebogryzarką
Dobre przygotowanie gleby to połowa sukcesu. Nawet najlepszy materiał sadzeniakowy nie nadrobi źle przygotowanej gleby. Warto poświęcić kilka godzin na odpowiednie przygotowanie gleby, sprzętu i samej plantacji.
O stanowisko pod uprawę ziemniaka warto zadbać już jesienią. Należy wówczas wykonać głęboką orkę i bronowanie podłoża, ewentualnie przekopać je szpadlem, jeśli zagon jest niewielki. Konieczne jest również usunięcie chwastów i nawiezienie podłoża obornikiem. Przed zimą warto zastosować nawozy fosforowe i potasowe. Po każdym nawiezieniu gleby należy ją przeorać.
Wiosną niezbędne jest ponowne zbronowanie pola i użycie nawozu azotowego. Dopiero w drugim kroku można sięgnąć po narzędzia aktywne, takie jak brona wirnikowa czy glebogryzarka, które rozdrabniają bryły i wyrównują powierzchnię.
Użycie glebogryzarki
Użyteczność glebogryzarki w uprawie ziemniaków krok po kroku wymaga zwykle dopasowanego osprzętu, właściwego ustawienia roboczego, spokojnego tempa pracy i kontroli bezpieczeństwa. Na cięższych glebach najpierw warto użyć sprzętu rozluźniającego profil, na przykład kultywatora lub głębosza, a dopiero potem glebogryzarki.
Glebogryzarka Cedrus GL05 pierwsze prace na działce
Na ziemiach ciężkich i wilgotnych lepiej nie przesadzać z pracą narzędzi obrotowych. Przy zbyt mokrej glebie łatwo powstaje gładka, zbita „podłoga” pod redliną, która później ogranicza rozwój systemu korzeniowego. Na glebach zlewanych, skłonnych do zaskorupiania, lepiej ograniczyć czas pracy narzędzi aktywnych.
Ogrodnik, który celuje w ziemniaki myte lub o jasnej, gładkiej skórce, powinien poświęcić więcej uwagi rozdrobnieniu wierzchniej warstwy gleby za pomocą glebogryzarki.
Przygotowanie sadzeniaków i sadzenie
Przygotowując bulwy do zasadzenia, należy je najpierw dobrze posortować. Dzięki odrzuceniu chorych, zgniłych czy też przemarzniętych bulw zmniejsza się prawdopodobieństwo przeniesienia patogenów grzybowych i pochodzenia bakteryjnego. Ziemniaki do zasadzenia warto również uprzednio podkiełkować, co przyspiesza wzrost roślin. Do sadzenia należy wybierać sadzeniaki, które wytworzyły co najmniej po 4 kiełki i mają co najmniej 3,5 cm średnicy.
Ziemniaki najlepiej sadzić tak, aby bulwa leżała na miękkiej, kilkucentymetrowej warstwie ziemi i była dobrze przykryta, ale nie „utopiona”. Bardzo ważne, by bulwa leżała „w miękkim” - nie na zbitej, twardej warstwie, tylko w dobrze spulchnionej glebie. Ułatwia to rozwój korzeni i młodych stolonów.
Bulwy sadzone zbyt płytko będą zielenieć i narażą się na przesuszenie, a posadzone zbyt głęboko ruszą później z wegetacją i dadzą słabszy plon.
Rozstaw sadzenia
Rozstaw rzędów i odległość między bulwami wpływają na liczbę ziemniaków pod jednym krzakiem oraz ich wielkość. Odległość pomiędzy sadzonkami powinna wynosić 20-40 cm, pomiędzy rzędami natomiast - 60-90 cm. W uprawie ziemniaków z reguły stosuje się rozstaw rzędów 70 cm, natomiast na wyspie Noirmoutier u zachodniego wybrzeża Francji, gdzie uprawiane są słynne ziemniaki Bonnotte, odległość ta wynosi 70 cm. Jeśli korzystasz z pociętych sadzeniaków, warto minimalnie zwiększyć gęstość sadzenia o około 15 procent. Cięcie najlepiej wykonywać czystym, przeznaczonym do tego urządzeniem lub bardzo ostrym nożem, z regularną dezynfekcją.
Po przejechaniu pierwszych kilkudziesięciu metrów sadzarką warto się zatrzymać i zwyczajnie wykopać fragment rzędu. To najprostsza metoda, by ocenić, czy sprzęt pracuje tak, jak trzeba. Przy większych areałach warto powtarzać taką kontrolę co 50-100 metrów, zwłaszcza gdy zmienia się typ gleby w obrębie pola.
Pielęgnacja ziemniaków po posadzeniu
Ziemniak początkowo rośnie dość wolno, a między rzędami zostaje dużo miejsca dla chwastów. Dlatego w pierwszych tygodniach po sadzeniu warto regularnie sprawdzać plantację. Nawet krótki obchód co kilka dni pozwala trafić z terminem oprysku czy ewentualnego mechanicznego zwalczania chwastów.
Redlenie i odchwaszczanie
Jednym z częstszych błędów jest czekanie z odchwaszczaniem „aż się zazieleni”. Kiedy ziemniaki wschodzą nierówno, chwasty bardzo szybko przejmują przewagę. W ogrodach przydomowych oraz na działkach uprawia się wyłącznie wczesne odmiany ziemniaka. Do prawidłowego wzrostu ziemniaki wymagają żyznej, ciepłej i lekkiej gleby.
Redlenie ziemniaków to nic innego jak obsypywanie roślin ziemią w celu uzyskania dorodnego plonu i ładnie wykształconych bulw. Przy okazji usuwa się chwasty rosnące między rzędami ziemniaków. Redlenie ziemniaków wykonuje się 2-4 razy, a częstotliwość zależy od rodzaju gleby i zachwaszczenia. Lepiej redlić po deszczu, gdy ziemia jest wilgotna i łatwa do obrabiania. Redlenie przyspiesza nagrzewanie, napowietrzenie oraz wilgotność gleby.
W ogródkach działkowych świetnie sprawdza się płytkie okopywanie i obredlanie przed pojawieniem się wierzchołków ziemniaków nad powierzchnią. W uprawach większych pomaga dobrze zaplanowane odchwaszczanie przedwschodowe.
Jeżeli zdecydowaliśmy się na uprawę większej ilości ziemniaków i dysponujemy ręczną glebogryzarką, warto pomyśleć o kupnie obsypnika ziemniaków dedykowanego takiemu urządzeniu. Dzięki ostrej końcówce narzędzie to dobrze wbija się w glebę, co umożliwia tworzenie równomiernej bruzdy.
Nawożenie i płodozmian
Warto dostosować poziom azotu do odmiany i żyzności gleby. Zbyt wysoka dawka nawozu azotowego prowadzi do „bujania w liść” - roślina buduje ogromną nać, a bulwy pozostają drobne i gorzej się przechowują.
W uprawie ziemniaka istotny jest płodozmian. Nie należy sadzić tej rośliny zarówno przed, jak i bezpośrednio po uprawie roślin psiankowatych (papryka, pomidor) oraz okopowych (burak, marchew, rzodkiewka, brukiew). Płodozmian zmniejsza ryzyko chorób i szkodników.
Choroby i szkodniki ziemniaków
Wcześniejsze i równiejsze wschody zmniejszają ryzyko chorób, bo rośliny szybciej wypełniają międzyrzędzia i lepiej konkurują z chwastami. W dobrze napowietrzonej, przepuszczalnej glebie bulwy są też mniej narażone na zgnilizny.
Zaraza ziemniaczana
Zaraza ziemniaczana wywoływana przez grzybopodobny patogen Phytophthora infestans rozprzestrzenia się poprzez zimujące na podłożu resztki roślin. Warunkami atmosferycznymi sprzyjającymi rozprzestrzenianiu się zarazy ziemniaczanej są: wysoka wilgotność powietrza oraz temperatura poniżej 20°C. Roślinę chronić można przed chorobą profilaktycznie, niekiedy jednak konieczne jest zwalczanie występującej już choroby. Działaniem profilaktycznym jest staranna selekcja bulw przeznaczonych na sadzeniaki.
Szybkie zauważenie objawów choroby jest w przypadku zarazy ziemniaczanej bardzo istotne. Na brzegach liści pojawiają się wodniste, początkowo żółtawo-brunatne, a potem brunatne i stopniowo powiększające się plamy. W czasie wilgotnej pogody na dolnej stronie liści pojawia się biały nalot, natomiast gdy jest sucho, biały nalot zanika, ale liście zasychają i marszczą się. Brunatne plamy i biały nalot grzybni pojawia się także na łodygach. Na bulwach ziemniaka objawy widoczne są dopiero w okresie zbioru lub później, podczas ich przechowywania. Choroba może rozprzestrzenić się na całe uprawy zaledwie w ciągu kilku dni.
Na niewielkim obszarze wystarczające może okazać się ręczne usunięcie zarażonych część roślin, na większych uprawach zastosować należy odpowiednie środki. Poza zarazą ziemniaczaną ziemniakom zagrażać mogą takie choroby jak: czarna nóżka, alternarioza, sucha zgnilizna bulw, bakterioza pierścieniowa i parchy. Sposobem na zmniejszenie ryzyka choroby jest wybór odmian odpornych i mało podatnych na patogeny.
Stonka ziemniaczana
Stonka ziemniaczana rozmnaża się poprzez składanie jaj pod liśćmi rośliny. Stonkę zwalczać można w sposób naturalny bądź też chemiczny. W przydomowym ogródku skuteczne może okazać się nawet ręczne zbieranie stonki z rośliny. Naturalnymi wrogami chrząszcza są biedronki, kuropatwy czy bażanty, nie są to jednak popularne metody zwalczania stonki. Ekologicznym sposobem na pozbycie się stonki jest również posadzenie obok grządki z ziemniakami, czosnku i cebuli.
Zbiór i przechowywanie
W zależności od odmiany, ziemniaki zbiera się od lipca do września. Bulwy wykopywać należy przy pomocy motyki, w sposób chroniący je przed skaleczeniem. Ważne jest, aby wykopane bulwy były suche, zbiory powinny się zatem odbywać przy słonecznej pogodzie. Późne odmiany warto pozostawić w gruncie jak najdłużej, aż do żółknięcia części nadziemnych ziemniaka.
Ziemniaki przeznaczone do przechowywania również należy wykopywać w dni suche i słoneczne. Wczesne ziemniaki najlepiej spożywać zaraz po zbiorze, gdyż nie nadają się one do przechowywania. Ziemniaki późnych odmian przechowywać należy w odpowiednich warunkach, zapewniając im właściwą temperaturę (7-10°C), wysoką wilgotność powietrza w pomieszczeniu przechowalniczym (90%), całkowity brak dostępu światła oraz dobrą wentylację.
tags: #sadzenie #ziemnikow #glebogryzarka