Świadectwo pochodzenia to dokument zawsze towarzyszący przesyłkom w międzynarodowym obrocie towarowym. Z zasady wystawia je eksporter, ale "pracuje" ono dopiero w kraju importu, gdzie pomaga obniżyć wysokość należnego cła. Co więcej, w niektórych przypadkach bez świadectwa pochodzenia w ogóle niemożliwe jest dokonanie odprawy celnej. Znajomość rodzajów świadectw pochodzenia i reguł ich legalizacji wydaje się więc wiedzą niezbędną nie tylko dla eksporterów, ale również importerów i agencji celnych.
Regulacje dotyczące międzynarodowej wymiany handlowej charakteryzują się wysoką dynamiką zmian, z którymi importer i eksporter powinni być zaznajomieni, ponieważ mogą one wpływać na wysokość ponoszonych przez importera kosztów, w tym należności celno-podatkowych. Dokumentem, na który z pewnością należy zwrócić uwagę, jest świadectwo pochodzenia. Pomimo tego, że jest ono niezbędne dopiero podczas odprawy celnej importowej, to za jego wystawienie odpowiada eksporter.
Preferencyjne Świadectwo Pochodzenia EUR.1
Dokument EUR.1 to preferencyjne świadectwo pochodzenia, które wystawia się podczas wysyłki towarów z Unii Europejskiej do krajów spoza wspólnoty, z którymi UE zawarła umowy handlowe pozwalające na stosowanie preferencyjnych stawek cła na określone towary. Warunkiem zastosowania preferencyjnych stawek cła jest spełnienie określonych wymogów dokumentacyjnych.
Głównym zadaniem EUR.1 jest potwierdzenie kraju pochodzenia importowanego towaru, co uprawnia do wymiany handlowej i zastosowania niższych stawek cła niż te, które zostały przewidziane w taryfie celnej kraju importera. W praktyce oznacza to, że EUR.1 musi być wystawiony i zalegalizowany przez urząd celny kraju eksportera przed wysyłką towaru, a następnie przedłożony urzędnikom celnym przy imporcie, aby odbiorca mógł skorzystać z preferencji taryfowych.
Zastosowanie i Korzyści
Świadectwo przewozowe EUR.1 to dokument wystawiany przez eksportera w przypadku wysyłki towarów posiadających unijne preferencyjne pochodzenie, do krajów które podpisały z Unią Europejską specjalne umowy handlowe. Takie kraje to na przykład Ukraina, Turcja, Szwajcaria, Norwegia, Bośnia, Algieria, Maroko, Izrael, Meksyk czy Chile. Dzięki temu dokumentowi odbiorca towaru może skorzystać z preferencyjnej stawki celnej, a czasami nawet zerowej.
Legalizacja i Wymagana Dokumentacja
W Polsce świadectwa EUR.1 legalizują wybrane Urzędy Celne i to właśnie organowi celnemu eksporter musi udowodnić, że eksportowany towar spełnia kryteria określone w konkretnej umowie o wolnym handlu. To po stronie eksportera jest przedstawienie wszystkich wymaganych przez urząd dokumentów i informacji. Świadectwo przewozowe EUR.1 jest wystawiane przez organy celne kraju wysyłającego, na pisemny wniosek eksportera lub jego upoważnionego przedstawiciela, na odpowiedzialność eksportera. Organy celne kraju wywozu wystawiają świadectwa przewozowe EUR.1, a w ten sposób importerzy działający na obszarze innych umawiających się stron mogą korzystać z preferencyjnych środków taryfowych.
Kluczowa Rola Deklaracji Dostawcy
- W przypadku gdy eksporterem jest producent towaru, przedstawia on proces otrzymania finalnego towaru i procentowy udział surowców pochodzących z krajów zrzeszonych w Unii Europejskiej.
- W przypadku gdy eksporterem jest pośrednik (nie producent), jest on zobowiązany do przedstawienia faktur zakupowych razem z „deklaracją dostawcy”. Jak widać, deklaracja dostawcy to w procesie legalizacji świadectwa EUR.1 dokument kluczowy. W związku z tym eksporter bezwarunkowo powinien o niego zadbać już w momencie zakupu.
Zawsze też należy bezwzględnie pamiętać o posiadaniu oryginału podpisanej deklaracji dostawcy. Nawet jeśli tego oryginału nie zażąda Urząd Celny, to dość często zdarzają się kontrole na wniosek organów celnych z kraju importu. W przypadku braku oryginału, towar automatycznie utraci preferencyjne pochodzenie, a odbiorca zmuszony będzie do zapłaty należności importowych. Eksporterowi zostanie zaś przypięta łatka nierzetelności i utrudnione uzyskanie jakichkolwiek ułatwień przed organami celnymi w przyszłości. Wzory deklaracji są ściśle określone w Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2015/2447 z dn. 24.11.2015, w załączniku 22-15 (deklaracja jednorazowa) i 22-16 (deklaracja długoterminowa).
Warunek Unijnego Pochodzenia Towaru
Warto wyraźnie zaznaczyć, że o certyfikat EUR.1 można starać się tylko w przypadku wewnątrzunijnego pochodzenia towarów. Kluczowe jest pochodzenie towaru, a nie miejsce, z którego ma zostać eksportowany poza granice UE. Dla przykładu, jeśli towar został wprowadzony do obrotu w wyniku importu z Chin, a następnie ma być eksportowany do jednego z krajów, z którymi UE ma podpisane porozumienie handlowe, dokument EUR.1 nie może zostać wydany. Jeśli w wytwarzanie towaru było zaangażowanych więcej niż jedno państwo, to uznaje się, że towar pochodzi z kraju, w którym produkt został poddany ostatecznej obróbce lub przetworzeniu, w wyniku którego powstał nowy towar.
Wystawianie Świadectw EUR.1 z Mocą Wsteczną
W sytuacji, gdy świadectwo EUR.1 nie zostało wystawione w chwili dokonywania wywozu z powodu błędu, niezamierzonych pominięć lub zaistnienia innych szczególnych okoliczności, eksporter wskazuje w swoim wniosku miejsce i datę wywozu produktów, do których odnosi się świadectwo przewozowe EUR.1 oraz podaje przyczyny wystąpienia z wnioskiem. Organy celne mogą wystawić świadectwo przewozowe EUR.1 z mocą wsteczną jedynie po sprawdzeniu, że informacje zawarte we wniosku eksportera są zgodne z informacjami znajdującymi się w odpowiednich dokumentach.
Status Upoważnionego Eksportera - Ułatwienie w Procesie
Wystawianie świadectwa EUR.1 do każdej wysyłki eksportowej, w przypadku firm dokonujących regularnych wywozów poza granicę UE, to duża niedogodność. Świadectwo każdorazowo trzeba wypisać, zebrać zestaw dokumentów i pojawić się z takim kompletem w Urzędzie Celnym. Na szczęście przepisy przewidują możliwość uzyskania statusu upoważnionego eksportera.
Jego posiadanie pozwala na umieszczanie przez eksportera na dokumentach handlowych specjalnej formuły. Formuła ta zastępuje świadectwo EUR.1 i wywiera takie same skutki jak samo świadectwo. Formułę tę nazywa się często „deklaracją pochodzenia”.
Deklaracja na Fakturze
Deklarowanie pochodzenia towaru na fakturze jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach. Deklaracja na fakturze może zostać sporządzona, jeżeli dane produkty mogą zostać uznane za pochodzące z Unii Europejskiej. Eksporter sporządzający deklarację na fakturze jest zobowiązany do przedłożenia w każdej chwili, na wniosek organów celnych kraju wywozu, wszystkich dokumentów potwierdzających status pochodzenia danych produktów.
Eksporter sporządza deklarację na fakturze wypisując maszynowo, stemplując bądź drukując na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym deklarację zgodnie z prawem kraju wywozu. Jeżeli deklarację sporządzono ręcznie, należy ją wpisać tuszem i drukowanymi literami. Deklaracje na fakturze są opatrzone własnoręcznym, oryginalnym podpisem eksportera.
Upoważnienie Celne dla Eksportera
Organy celne kraju wywozu mogą upoważnić eksportera, który dokonuje częstych wysyłek produktów, aby sporządzał deklaracje na fakturze niezależnie od wartości danych produktów. Organy celne mogą uzależnić przyznanie statusu upoważnionego eksportera od spełnienia wszelkich warunków, jakie uznają za właściwe. Organy celne przyznają upoważnionemu eksporterowi numer upoważnienia celnego, który umieszczany jest na deklaracji na fakturze.
Jeśli eksporter nie posiada statusu upoważnionego eksportera, deklaracji pochodzenia można użyć, jeśli wartość produktów pochodzących nie przekracza 6 000 EUR. Wtedy musi być ona opatrzona oryginalnym podpisem eksportera produktów, ze wskazaniem daty i miejscowości podpisu.
Niepreferencyjne Świadectwo Pochodzenia (Certificate of Origin - CoO)
Niepreferencyjne świadectwo pochodzenia (Certificate of Origin - CoO) potocznie nazywamy „zwykłym” świadectwem pochodzenia. W odróżnieniu od świadectwa EUR.1 nie daje ono importerowi możliwości skorzystania z preferencyjnych stawek celnych w kraju importu. Dokumentuje ono miejsce produkcji, ale nie uprawnia do niższych stawek celnych. Zastosowanie niepreferencyjnego świadectwa pochodzenia bywa wymagane do odprawy celnej, ale nie upoważnia ono do skorzystania z preferencyjnych stawek cła na dany towar. Dzieje się tak nawet w przypadku wymiany handlowej pomiędzy eksporterem z UE oraz importerem z kraju posiadającego obowiązującą umowę handlową z Unią Europejską.
Procedura uzyskania tego typu świadectwa pochodzenia towaru jest mniej złożona niż w przypadku dokumentu EUR.1. „Zwykłe”, czyli niepreferencyjne świadectwo pochodzenia może zostać wystawione przy wysyłce w obrębie Unii Europejskiej bądź poza nią - w każdym przypadku.
Świadectwo Przewozowe A.TR - Specyfika Handlu z Turcją
Uzupełniając informacje o rodzajach świadectw pochodzenia, należy jeszcze wspomnieć o świadectwie przewozowym A.TR. Dokument ten funkcjonuje jedynie w przypadku wywozu towaru do Turcji. Wynika to z unii celnej UE/Turcja, na mocy której towar mający status unijny (tj. dopuszczony do obrotu na terenie UE) będzie w przypadku bezpośredniego wywozu do Turcji objęty tam stawką celną 0%. Analogiczna sytuacja występuje w przypadku eksportu z Polski do Turcji, wówczas towar sprowadzony bezpośrednio z Polski do Turcji może zostać objęty preferencyjną stawką sięgającą nawet 0%.
Z dużą mocą i bardzo wyraźnie trzeba tu zaakcentować jedno: świadectwo A.TR nie potwierdza unijnego pochodzenia towaru, a jedynie jego status! Oznacza to, że może być wystawione dla towaru, który jest np. dopuszczony do obrotu na terenie Unii Europejskiej, bez względu na jego rzeczywiste pochodzenie. Taki dokument powinien być sporządzony w jednym z języków urzędowych Unii Europejskiej lub w języku tureckim.
Wyzwania i Ważne Aspekty
Niejednolitość Procedur
Nasze urzędy celne nie mają wypracowanego jednolitego sposobu postępowania przy legalizacji jakichkolwiek świadectw pochodzenia. W niektórych można dokument uzyskać łatwiej niż w innych. Trzeba jednak od czegoś zacząć, niezależnie od lokalizacji.
Wyzwania w Kontekście Używanych Pojazdów
Wystawienie świadectwa EUR.1 dla używanego pojazdu nie jest formalnością, lecz procedurą wymagającą pełnej weryfikacji pochodzenia. Coraz więcej polskich eksporterów używanych samochodów ubiega się o EUR.1 w relacjach handlowych z państwami EFTA, krajami Bałkanów Zachodnich czy Afryki Północnej. Jednak w trakcie kontroli wielu eksporterów nie jest w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających unijne pochodzenie pojazdów.
Używany samochód jest towarem złożonym, zawierającym komponenty z wielu krajów, w tym spoza Unii Europejskiej. W przypadku samochodów używanych, odsprzedawanych po kilku latach eksploatacji, eksporterzy często nie dysponują dokumentacją producenta potwierdzającą spełnienie reguł pochodzenia. W związku z tym organy celne stosują szczególną ostrożność przy rozpatrywaniu wniosków o EUR.1 dla używanych samochodów. W przypadku, gdy deklaracja pochodzi od przedstawiciela producenta, musi to być dealer, który faktycznie sprzedał dany pojazd, a w treści deklaracji powinny być wskazane dane dowodu sprzedaży. Złożenie nieprawdziwej deklaracji stanowi poważne naruszenie przepisów i może skutkować nie tylko cofnięciem świadectwa, ale także odpowiedzialnością administracyjną lub karną. Organy celne oczekują, że eksporterzy będą w stanie wykazać, iż towar rzeczywiście pochodzi z Unii Europejskiej, co oznacza konieczność większej transparentności i inwestycji w procedury zgodne z wymogami unijnymi (AEO, WSK, systemy ewidencji pochodzenia).
tags: #eur #1 #swiadectwo #pochodzenia #renault #ciagnik