Dane Techniczne Ciągników Fortschritt Serii ZT

Ciągniki rolnicze marki Fortschritt, szczególnie modele z serii ZT, stanowią ważny rozdział w historii mechanizacji rolnictwa w krajach byłego bloku wschodniego. Zaprojektowane i produkowane w Niemieckiej Republice Demokratycznej (NRD), były symbolem postępu technicznego i wydajności w rolnictwie.

Historia i Rozwój Ciągników Fortschritt

Historia fabryki w Schönebeck, gdzie produkowano ciągniki Fortschritt, sięga roku 1885. Początkowo firma Hoyer und Glahn produkowała tam rowery. Na początku XX wieku nastąpiło kilka zmian własnościowych, a od 1935 roku fabryka, należąca wówczas do grupy Junkers, rozpoczęła produkcję ciągników kołowych i gąsienicowych. Po drugiej wojnie światowej zakład powrócił do cywilnego asortymentu, produkując wózki, rowery i części zamienne do przedwojennych maszyn rolniczych. Wraz z powstaniem zjednoczenia przemysłu budowy maszyn IFA, fabryka w Schönebeck została włączona w jego struktury.

Program Rozwoju Rolnictwa NRD i Prototyp ZT 300

W dawnych państwach bloku wschodniego, decyzje o tym, jaki ciągnik produkować, zapadały zazwyczaj na szczeblu centralnym. Szczególnie silna centralizacja występowała w NRD. Najwyższe władze w 1962 roku przyjęły program poprawy socjalistycznego rolnictwa i postanowiły wprowadzić gospodarkę rolną na wyższy szczebel. Aby osiągnąć zakładane wydajności i wysokotowarową produkcję, należało dostarczyć wydajniejszy sprzęt, gdyż dotychczas produkowane ciągniki stały się niewystarczające.

Decyzją rady ministrów NRD zainicjowano prace nad rozwojem nowego ciągnika klasy 1,4 kN. W 1964 roku biuro konstrukcyjne zakładów Schönebeck zakończyło prace projektowe i przygotowało pierwszy funkcjonalny prototyp traktora oznaczonego symbolem ZT 300 (ZT - skrót od ZugTraktor). Ciągnik został skierowany na poligon doświadczalny na Wydziale Inżynierii Potsdam Bornim, gdzie badania prowadzono pod kierownictwem inżyniera Klausa Drechslera. Wyniki tych prac pozwoliły na wykrycie niedoskonałości i wprowadzenie wielu zmian konstrukcyjnych.

Wprowadzenie do Produkcji i Modernizacje

Poprawiony prototyp ZT-300 przejęło nowo utworzone laboratorium centralnego testowania Agricultural Engineering Potsdam-Bornim. Badanie ZT-300 zostało przeprowadzone pod kierownictwem inżyniera Erwina Stieglitza, a próby zakończono w lipcu 1967 roku. Główny inżynier fabryki traktorów Schönebeck, Reinhard Blumenthal, wraz z grupą konstruktorów, stworzył bardzo nowoczesny i potężny jak na ówczesne czasy ciągnik.

Pierwszy ciągnik ZT-300 zjechał z taśmy produkcyjnej w sierpniu 1967 roku. Był on przełomową maszyną w NRD, gdzie dotychczas mechanizacja rolnictwa opierała się na ciągnikach Famulus o mocy 30 i 36 koni mechanicznych. Wiele podzespołów ZT-300 było pokrewnych z zastosowanymi w samochodach ciężarowych IFA W50, w tym silnik 4 KVD 14,5/12 SRW (EM 4). Początkowo moc tej jednostki w ciągniku została ograniczona do 90 KM, mimo że w ciężarówce wynosiła 125 KM. Osiągnięto to, między innymi, przez ograniczenie maksymalnej prędkości obrotowej do 1850 obr./min.

Wczesne egzemplarze ZT-300 charakteryzowały się kiepskiej jakości ogumieniem i pęknięciami zbiorników paliwa, ale te problemy zostały wkrótce rozwiązane. W 1971 roku wszedł do produkcji, tak bardzo potrzebny model z przednim napędem ZT-303. W 1973 roku silnik ZT-300 otrzymał dodatkowe trzy konie, a pięć lat później, w 1978 roku, podniesiono moc do 100 KM. Niestety, rozwój mocniejszych ciągników był często blokowany ze względów politycznych, aby nie wchodzić w drogę ekspansji eksportowej ZSRR.

Obecność Ciągników Fortschritt w Polsce

Traktory ZT-300 zyskały miano solidnego ciągnika i trafiły łącznie do trzydziestu krajów w Afryce, Ameryce Południowej i Środkowej, Azji oraz kilku krajów Europy. Do Polski traktory Fortschritta nigdy nie były sprowadzane jako nowe na szerszą skalę, ze względu na wiele rozwiązań różniących je od krajowych Ursusów. Pojawiały się sporadycznie, a w archiwalnych dokumentach można znaleźć informacje, że były przekazywane przez NRD w ramach rozliczeń barterowych w zamian za różne polskie towary. Na szerszą skalę zaczęły się pojawiać w Polsce dopiero w latach 90. XX wieku w ramach prywatnego importu maszyn używanych.

Charakterystyka Ogólna Ciągników Fortschritt ZT

Modele ZT-300 i jego pochodne były konstruowane z myślą o efektywnej pracy w dużych gospodarstwach. Ich cechą charakterystyczną był długi "nos" ciągnika i dość wysunięta przednia oś, co sprzyjało jej dociążeniu. Przy sile udźwigu 1800 kg, ciągnik mógł się obyć bez obciążników przednich.

Silnik i Układ Napędowy

Zastosowany w ZT-300 silnik 4 KVD 14,5/12 SRW, bazujący na jednostce IFA W50, miał znaczne możliwości podniesienia mocy. Konstruktorom z Nordhausen udało się stworzyć nowoczesny motor z bezpośrednim wtryskiem. Spalanie odbywało się bezpośrednio w cylindrze, przez odpowiednio ukształtowane denko tłoka, tworzące sferyczną komorę spalania. Dzięki temu zasysane powietrze tworzyło wir, a wstrzyknięte paliwo tworzyło jednolitą cienką warstwę, spalając się bardzo efektywnie.

W modelu ZT 300 spotyka się dwie najczęściej przytaczane wartości mocy: około 98 koni mechanicznych przy 1800 obr./min. Różnice wynikały z ustawień pompy wtryskowej, modernizacji osprzętu oraz metod pomiaru. Późniejsze egzemplarze lub te z mocniej ustawioną pompą wtryskową mogły osiągać moc dochodzącą do około 120 koni mechanicznych. Silnik ZT 300 uzyskuje wysoki moment obrotowy wynoszący około 430 Nm przy niskich obrotach, co w połączeniu z dużą pojemnością skokową (6,56 litra dla 4-cylindrowych wersji) sprzyja pracy w niskim zakresie obrotów i zwiększa odporność na przeciążenia. Traktor radzi sobie z większością prac w średnich gospodarstwach, współpracując z pługami cztero- lub pięcioskibowymi, agregatami uprawowymi, bronami ciężkimi oraz maszynami transportowymi.

Skrzynia Biegów i Wzmacniacz Momentu Obrotowego DSW

Trzybiegowa skrzynia biegów ZT-300 pracowała na trzech zakresach prędkości dla biegów przednich i dwóch zakresach wstecznych, co dawało kierowcy 9 biegów w przód i 6 w tył, w przedziale prędkości od 3,1 do około 30 km/h.

Dodatkowo "Trzysetkę" wyposażono we wzmacniacz momentu obrotowego „Unterlaststufe DSW”, którego mechanizm znajdował się przed zasadniczą skrzynią biegów i był integralnie związany z III tarczą sprzęgła. Po włączeniu dźwigni wzmacniacza i częściowym naciśnięciu pedału sprzęgła, moment obrotowy na kołach zwiększał się o 27%, natomiast prędkość malała o około 21%. Zwolnienie pedału sprzęgła powodowało wyłączenie wzmacniacza. DSW działał na wszystkich zakresach i biegach, dzięki czemu całkowita liczba przełożeń teoretycznie wzrastała do 18 w przód i 12 w tył. Ten wzmacniacz służył do chwilowego wspomagania pracy ciągnika.

Hydraulika

Ciągniki te dysponowały wydajną hydrauliką, której moc zapewniały dwie pompy tłokowe o przepływie 50 i 10 l/min i ciśnieniu na szybkozłączach 150 kpa / cm². Z Fortschrittem współpracowały specjalnie zaprojektowane do tej mocy maszyny.

Fortschritt ZT 303: Specyfikacja Techniczna

Model Fortschritt ZT 303 to kluczowa odmiana ciągnika ZT-300, wprowadzona do produkcji w 1971 roku, wyposażona w napęd na cztery koła. Poniżej przedstawiono jego szczegółowe dane techniczne.

Fortschritt ZT 403: Specyfikacja Techniczna

Ciągnik Fortschritt ZT 403 był jednym z modeli rozwijanych w ramach serii ZT. Charakteryzował się jeszcze większą mocą silnika.

Fortschritt ZT 323-A: Krótki Przegląd

Ciągnik rolniczy Fortschritt ZT 323-A był produkowany w VEB Kombinat Fortschritt Landmaschinen w latach 1985-1992. Posiadał 4-cylindrowy wolnossący silnik IFA. Napęd przekazywany był dwustopniowym sprzęgłem na skrzynię biegów o 4 przełożeniach w przód i 2 w tył, pracujących w 3 zakresach. Udźwig podnośnika wynosił około 4500 kg. Ciągnik wyposażono w komfortową kabinę ogrzewaną i wentylowaną, hydrostatyczny układ kierowniczy oraz hydrauliczne sterowanie sprzęgła. Układ elektryczny ciągnika działał na napięciu 24V, zasilany był przez 2 akumulatory i obejmował m.in. czujniki zanieczyszczenia filtra powietrza, filtrów oleju (silnik), filtra hydrauliki, świecę płomieniową i elektrozawory sterujące pneumatyką. Wyposażenie obejmowało także halogeny robocze, wycieraczkę oraz spryskiwacz przedniej szyby, wentylację kabiny, wskaźnik poziomu paliwa i ciśnienia pneumatyki.

Opinie Użytkowników i Cechy Eksploatacyjne

Użytkownicy ciągników Fortschritt ZT często podkreślają ich dużą siłę uciągu, co było szczególnie cenione w pracach polowych. Kabina, w porównaniu do ówczesnych konkurencyjnych modeli, często była oceniana jako szczelna i oferująca wydajne ogrzewanie, co zwiększało komfort pracy. Jednakże, jako maszyna z dużym rozstawem osi, modele ZT charakteryzowały się również dużym promieniem skrętu, co wymagało więcej miejsca do manewrowania na polu. Dbałość o detale z epoki, takie jak oryginalne emblematy czy zaczepy, jest często doceniana przez obecnych właścicieli odrestaurowanych egzemplarzy, które mimo upływu lat wciąż sprawdzają się w mniejszych gospodarstwach.

tags: #forszmitch #ciagnik #dane #techniczne