Wózki widłowe to niezbędne maszyny w wielu branżach, od magazynów po place budowy. Dzięki nim możliwe jest sprawne i bezpieczne transportowanie, podnoszenie oraz przemieszczanie ładunków w różnych środowiskach pracy. Są to urządzenia, które różnią się między sobą budową, rodzajem napędu oraz przeznaczeniem. W zależności od potrzeb magazynowych, budowlanych czy transportowych, warto wybrać odpowiedni typ. Wszystkie typy wózków widłowych służą do bezpiecznej obsługi zróżnicowanych materiałów - występują w różnych rozmiarach, posiadają ściśle zdefiniowane funkcje i możliwości.
Rodzaje wózków widłowych - podział według napędów
Zaczynamy od najważniejszej klasyfikacji, która umożliwia wskazanie, w jakich warunkach i w jakich dokładnie miejscach poszczególne rodzaje wózków widłowych mogą być bezpiecznie i efektywnie stosowane. Najważniejszą kwestią w tym przypadku jest generowanie spalin.
Wózki widłowe z silnikiem Diesla
Ten typ wózków widłowych charakteryzuje się największym poziomem zanieczyszczeń, dlatego używa się ich w zasadzie wyłącznie na zewnątrz. Urządzenia z napędem diesla posiadają udźwig nawet do 8 ton na wysokość do 8,7 m. Posiadają one dwupedałowy system kierowania joystickiem wszystkimi funkcjami masztu. W pomieszczeniach mogłyby one bowiem stanowić poważne zagrożenie zarówno dla samych operatorów czy osób postronnych, jak i dla przechowywanych tam towarów. Tego rodzaju wózki doskonale sprawdzają się na przykład na placach budowy, w miejscach przeładunkowych, jak również na rozmaitych, otwartych składowiskach.
Wózki widłowe na gaz
Wózki widłowe napędzane gazem zaliczamy także do urządzeń spalinowych, ale zasilane są najczęściej gazem płynnym. W tym przypadku spaliny są znacznie „czystsze” i mniej szkodliwe. Z tego powodu wózki gazowe mogą być używane nie tylko na zewnątrz, ale - pod pewnymi warunkami - także i w pomieszczeniach. Wnętrze musi być bardzo dobrze wentylowane, tak aby dochodziło w nim do ciągłej wymiany powietrza. Istotna jest też stała kontrola użytkowanych butli z gazem.
Wózki widłowe akumulatorowe (elektryczne)
Taki typ wózków widłowych to pojazdy na prąd, które nie generują żadnych szkodliwych spalin. Dzięki temu z powodzeniem można z nich korzystać w każdym pomieszczeniu, bez względu na rodzaj zastosowanej w nim wentylacji. Urządzenia z napędem elektrycznym posiadają udźwig do 5 ton oraz podnoszenie do 7,9 m. Szybkość obrotu przednich kół na zakrętach umożliwiają dwa niezależne silniki elektryczne z samoczynną regulacją. Wózki widłowe napędzane elektrycznie dostępne są z niebrudzącymi oponami. Gdy używamy akumulatorów kwasowo-ołowiowych, odpowiednio wentylowane muszą być tzw. akumulatorownie, czyli miejsca, w których ładujemy baterie trakcyjne. Takiej konieczności nie ma w przypadku akumulatorów li-ion, ich ładowanie nie wymaga tak specjalnych warunków. Warto podkreślić ponadto fakt, że wózki akumulatorowe pracują niezwykle cicho, co również miewa duże znaczenie, wpływając między innymi na komfort operatora.
Wózek widłowy - rodzaje konstrukcji i przeznaczenie
Po omówieniu podziału wózków widłowych ze względu na sposób zasilania urządzenia, kolej na kwestie związane z budową wózków oraz z ich przeznaczeniem. Poniżej podstawowe typy wózków widłowych klasyfikowane pod tym kątem.
Wózki unoszące i podnośnikowe
- Wózki unoszące: Umożliwiają unoszenie i opuszczanie towaru przy pomocy wideł. Świetnie sprawdzają się do obsługi ciężkich ładunków, z którymi nie radzą sobie standardowe urządzenia ręczne. Służą przeważnie do przemieszczania towarów z punktu A do punktu B lub składowania na posadzce. Podnośniki do palet EPT, znane również jako wózki paletowe lub paleciaki, to typ służący do podnoszenia i transportu palet. Małe przednie koła wózka EPT są zamontowane na końcu wideł, podczas gdy większe tylne koła znajdują się bezpośrednio pod wahaczem lub uchwytem wózka. Widły są wsuwane w szczeliny z boku palety.
- Wózki podnośnikowe (masztowe): Jeśli coś ma zostać umieszczone w regałach, używa się w tym celu zwykle wózków podnośnikowych. Wózek jezdniowy podnośnikowy musi być odpowiednio dobrany do zadań pod względem konkretnych parametrów technicznych (maksymalny udźwig wózka i wysokość podnoszenia). Wózki podnośnikowe sprawdzą się przy niskich i średnich regałach, do wysokich zaś dedykowane są już inne typy urządzeń. Układarka typu stacker to wózek, który może pomóc w przechowywaniu palet na wysokości. Istnieje kilka różnych typów układarek, które mogą być w pełni zasilane lub ręczne. Z operatorem chodzącym lub jeżdżącym. Najczęściej wykorzystywane są do przenoszenia i podnoszenia palet tam, gdzie wózek widłowy nie jest potrzebny, np. w małych magazynach. Są idealne do zbierania i łączenia poszczególnych elementów zamówień klientów i jednostek magazynowych.
Wózki do kompletacji pionowej i poziomej
Mowa tu o procesie przygotowywania zamówień, a także zbierania i łączenia poszczególnych towarów. Wózki tego typu występują oczywiście w wielu wersjach, zróżnicowanych między innymi pod względem wysokości podnoszenia. Wózki widłowe przeznaczone do kompletacji pionowej umożliwiają podnoszenie towarów na dużą wysokość, co jest szczególnie przydatne w magazynach wysokiego składowania. Kompletacja pozioma to proces, w którym wózki widłowe transportują towary na poziomie, najczęściej w dużych halach magazynowych.
Wózki wysokiego składowania
Jak sama nazwa wskazuje, są one wykorzystywane w magazynach wysokiego składowania - pozwalają efektywnie wykorzystać wysokie regały do składowania towaru. Wszystko za sprawą odpowiednio zaprojektowanych masztów i systemów gwarantujących nie tylko wysoką sprawność, ale też pełne zabezpieczenie ładunku. Wózki wysokiego składowania są także znane jako wózki boczne lub reach-truck. Ten rodzaj wózka widłowego charakteryzuje się położeniem kabiny operatora, które wymusza na nim siedzenie bokiem do kierunku jazdy. Zamiast przeciwwagi z tyłu pojazdu, wózki widłowe typu Reach Truck mają z przodu nogi stabilizujące i środek ciężkości ulokowany pod siedzeniem operatora. Maszyny tego typu są przeznaczone głównie do pracy w pomieszczeniach i posiadają najczęściej otwartą kabinę, która zapewnia operatorom lepszą widoczność.
Systemowe wózki widłowe (VNA - Very Narrow Aisle)
Innym typem wózków pracujących w wysokich regałach są tak zwane wózki systemowe. Takie sprzęty mogą pracować na sporych wysokościach - nawet kilkunastu metrów. Podział wózków widłowych systemowych można przeprowadzić m.in. ze względu na umiejscowienie kabiny operatora - na dole (man down) lub na górze (man up). Man-up wózka podnosi operatora w kabinie na ten sam poziom co widły, dając mu tym samym najlepszy widok na ładunek. Wariant man-down utrzymuje operatora na podłodze. Wózki te umożliwiają korzystanie z najwęższych korytarzy. Wśród wózków systemowych można wyróżnić też wózki widłowe wielokierunkowe, np. trójstronne (głowica wideł obraca się wokół własnej osi i może kompletować towar z każdej strony, w tym z przodu korytarza, a także składować palety na podłodze) oraz dwustronne (widły są teleskopowe i montowane są na tzw. wózku podnoszącym, dają operatorowi mniejsze możliwości manewrowania, ale za to wózek może pracować w jeszcze węższym korytarzu).
Wózki czołowe z przeciwwagą
Wózki czołowe z przeciwwagą są szeroko stosowane w branży transportu bliskiego oraz w fabrykach i magazynach na całym świecie. Ten typ wózków widłowych jest używany do przenoszenia ładunku, prac przeładunkowych oraz składowania. Wózek czołowy równoważy ciężar ładunku z ciężarem, zwykle żeliwnym, w konstrukcji (z tyłu wózka) - tzw. przeciwwagą. Wózki widłowe z przeciwwagą są najbardziej powszechnym typem wózków i są najczęściej kojarzone ze słowem wózek i wózek widłowy.
Wózki widłowe terenowe i ładowarki teleskopowe
Wózki widłowe terenowe to pojazdy o dużych kołach, które mogą poruszać się po nierównych nawierzchniach. Ładowarki teleskopowe to maszyny wielofunkcyjne wykorzystywane do wielu różnych zastosowań. Mają teleskopowy wysięgnik z widłami lub mocowaniem kontenera. Ładowarka teleskopowa klasy C1 to maszyna z podnoszonym i teleskopowym wysięgnikiem z jednym lub kilkoma teleskopami. Ładowarka teleskopowa C1 ma zasięg ponad 2 metrów, a wysięgnik i nadbudowa są przymocowane do podwozia. Ta klasa wózków ma udźwig do 10 ton włącznie i jest najczęściej używana na placach budowy oraz tam, gdzie ciężarówki muszą przenosić ładunki znajdujące się dalej od ciężarówki. Istnieją również ładowarki teleskopowe C1 przeznaczone do pracy w trudnym terenie, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynków. Wózek teleskopowy C2 ma podnoszony i teleskopowy wysięgnik, w którym wysięgnik ma własną ruchomą/obrotową konstrukcję, w której przestrzeń manewrowa podąża za konstrukcją wysięgnika. Ważne jest, aby operator wózka widłowego był świadomy ograniczeń związanych z nachyleniem terenu.
Charakterystyka wózka widłowego typu S1.5UT S Hyster
Model S1.5UT S to elektryczny wózek wysokiego składowania Hyster wyposażony w platformę, oferujący niezawodne, proste w obsłudze i ekonomiczne rozwiązanie dla operacji magazynowych. Łączy łatwość utrzymania z niskimi kosztami eksploatacji, optymalizując zadania takie jak załadunek/rozładunek pojazdów oraz transport palet na krótkich i długich dystansach.
Parametry techniczne i wydajność
- Udźwig i wysokość podnoszenia: Zaprojektowany do udźwigu 1,5 tony (środek ciężkości 600 mm), wózek ten umożliwia składowanie towarów na wysokości do 5,6 metra.
- Maszt: Doskonała widoczność przez maszt o specjalnej konstrukcji przyspiesza cykle pobierania i odkładania ładunków. Dostępność różnych opcji masztów (w tym 2-stopniowych NFL do 3,5 m i 3-stopniowych FFL do 5,6 m, a także z pełnym swobodnym skokiem wideł) zapewnia wszechstronność w różnych warunkach, np. przy niskim prześwicie stropu. Niski środek ciężkości gwarantuje stabilność przy pracy na maksymalnej wysokości.
- Koła: Widelec różowy: 1150 x 570 x 55 mm, koło napędowe: topthan, obciążenie: tandem poliuretanowy.
- Bateria: Bateria 24 V / 150 AH z Aquamatics, ze zintegrowaną ładowarką z wtyczką Schuko. System ochrony przed nadmiernym rozładowaniem baterii (niskim napięciem) dba o jej kondycję.
- Budowa: Wysokość konstrukcyjna: 190 cm.
Komfort i ergonomia operatora
Komfort operatora jest kluczowy. Amortyzowana, ergonomiczna platforma pozwala na wygodne pokonywanie dłuższych dystansów. Obsługa jest intuicyjna dzięki łatwo dostępnym elementom sterującym. Centralnie umieszczone ramię sterujące (dyszel) i głowica sterująca, w połączeniu z nisko wysiłkowymi elementami kontrolnymi, minimalizują zmęczenie operatora i optymalizują obsługę ładunku. Wózek jest wyposażony w uchwyt na napoje.
Niezawodność i konserwacja
Wózek S1.5UT S został skonstruowany z myślą o długotrwałej eksploatacji. Zastosowanie sprawdzonych, wysokiej jakości komponentów, zweryfikowanych w procesach badawczo-rozwojowych Hyster, zapewnia niezawodność i redukuje zużycie. Bezobsługowa technologia napędu prądu zmiennego (AC) gwarantuje długą żywotność silnika. Nieskomplikowana konstrukcja wózka znacząco ułatwia i przyspiesza czynności serwisowe. Proste podzespoły elektroniczne oraz technologia CANbus (ograniczająca ilość okablowania) usprawniają diagnostykę i podnoszą wydajność. Łatwość konserwacji zwiększa możliwość bocznej wymiany baterii. Zastosowanie czujników Halla wydłuża żywotność komponentów.
Najważniejsze parametry techniczne wózków widłowych
Przedstawiliśmy rodzaje wózków widłowych ze względu na budowę, przeznaczenie i napęd. Warto pamiętać jednak o tym, że znaczenie ma także ich specyfikacja techniczna. To przede wszystkim na jej podstawie ostatecznie trzeba dobierać rodzaj wózka. Bagatelizowanie tego typu informacji może doprowadzić nie tylko do złego dopasowania wózka do zadań i miejsca ich realizacji, ale też do zmniejszenia efektywności prowadzonych działań, przy jednoczesnym potencjalnym zagrożeniu dla operatorów i osób postronnych. Wybór odpowiedniego wózka widłowego zależy nie tylko od jego rodzaju, ale również od parametrów technicznych. Najważniejsze z nich to udźwig, wysokość podnoszenia oraz rodzaj kół.
- Udźwig: Wózki widłowe różnią się udźwigiem, co oznacza, że mogą podnosić różne ciężary. Wybór wózka zależy więc od przewożenia ładunków i ich rodzajów - w magazynach, gdzie transportuje się ciężkie ładunki, konieczne będą modele o większym udźwigu.
- Wysokość podnoszenia: Kolejnym istotnym parametrem jest wysokość podnoszenia, która determinuje, jak wysoko wózek jest w stanie podnieść ładunki. Jest to szczególnie ważne w magazynach wysokiego składowania oraz w sklepach wielkopowierzchniowych, gdzie przestrzeń jest wykorzystywana w pionie.
- Rodzaj kół: Ostatnim parametrem, który warto uwzględnić, jest rodzaj kół, który zależy od powierzchni, po której porusza się wózek.
W doborze optymalnego typu wózka widłowego o właściwych parametrach pomaga sprzedawca urządzenia lub firma, która oferuje wynajem tego rodzaju sprzętu. Warto korzystać z cennych porad specjalistów w tej dziedzinie.
Klasyfikacja wózków widłowych według norm (Norwegia)
W przepisach dotyczących wydajności pracy i maszyn wózki widłowe nazywane są sprzętem roboczym, które mogą podnosić i układać towary. Oznaczenie klasy dla wózków widłowych w Norwegii to T, ale dla ładowarek teleskopowych oznaczenie klasy to C. Różne klasy są definiowane na podstawie wielkości wózka, udźwigu, funkcjonalności i zastosowania. Istnieją dwie główne grupy wózków: wózki z przeciwwagą i wózki z wysięgnikiem. Rozróżniamy wózki podnoszące i układające towary ze stałym siedzeniem kierowcy lub bez niego.
Klasa T1
Klasa T1 obejmuje wózki wysięgnikowe ze stałym stanowiskiem operatora lub bez niego. Wózki te mogą być niskopodwoziowe lub wysokopodwoziowe, tj. sztaplowane lub niesztaplowane. Ta klasa wózków widłowych obejmuje różne typy wózków widłowych używanych w magazynach i sklepach do wydajnego odbierania i przenoszenia towarów z ciężarówek. Wśród nich są ciągniki siodłowe, wózki wysokiego składowania, wózki platformowe, wózki paletowe/wciągniki, wózki zbierające i stosy prowadnic.
Klasa T2
Ta klasa wózków widłowych składa się z wózków widłowych wysokiego składowania i wysięgnikowych, które są specjalnie zaprojektowane do pracy na wysokości. Wózki T2 jeżdżą bardziej z widłami skierowanymi do tyłu niż inne typy wózków, ponieważ zapewnia to lepszą widoczność i sterowanie. Wózki te mają koła napędowe i skrętne tuż obok lub pod siedzeniem kierowcy. Wózek z masztem przesuwnym ma maszt, który można wysuwać i chować, stąd nazwa reach truck. Jest specjalnie zaprojektowany i nadaje się do pracy na regałach w magazynie. Ciężarówka z wysięgnikiem jest bardzo podobna do wózka wysokiego składowania, ale maszt jest stały i nie można go przesuwać do przodu ani do tyłu.
Klasa T3
W klasie wózków widłowych T3 znajdują się wózki wysokiego podnoszenia, wózki widłowe dla pieszych, wózki widłowe ładowane z boku i wózki widłowe podnoszone przez operatora. Wszystkie wózki T3 mogą być podnoszone przez operatora. Wózek wysokiego podnoszenia jest przeznaczony do ręcznej kompletacji towarów w magazynie wysokiego składowania i jest wyposażony w ramiona widłowe lub platformę podnoszącą do umieszczania towarów. W tym przypadku wózek nadaje się do kompletacji towarów z kilku różnych palet w regałach o wysokości do 12 metrów. Wahadłowy wózek widłowy może obracać karetkę wideł o 180 stopni, aby przenosić towary na obie strony wózka. Stół widłowy może następnie wjechać widłami do regałów po obu stronach wózka pod kątem 90 stopni.
Klasa T4
Wózki widłowe z przeciwwagą są najbardziej powszechnym typem wózków i są najczęściej kojarzone ze słowem wózek i wózek widłowy. Wózek może być napędzany silnikiem elektrycznym, spalinowym, hybrydowym lub kombinacją napędu elektrycznego i spalinowego.
Klasa T5 i T6 (Ładowarki boczne)
Klasa samochodów ciężarowych T5 obejmuje ładowarki boczne. Ładowarki burtowe są szczególnie odpowiednie do przenoszenia długich towarów, takich jak drewno i rury, ale także innych długich przedmiotów. Ładowacz boczny ma maszt umieszczony pośrodku ciężarówki, z komorą silnika i stanowiskiem kierowcy po obu stronach masztu. Ładowarki boczne mają maszt przesuwny i mogą przesuwać maszt do przodu i do tyłu. Klasa T6 jest przeznaczona do ładunków bocznych o masie powyżej 10 ton i jest używana do obsługi dużych, długich i ciężkich ładunków.
Klasa T8
Wózek widłowy T8 jest używany w taki sam sposób jak wózek widłowy z przeciwwagą T4, ale do cięższych ładunków o masie powyżej 10 ton.
Klasa C1 i C2 (Ładowarki teleskopowe)
Ładowarka teleskopowa klasy C1 to maszyna z podnoszonym i teleskopowym wysięgnikiem z jednym lub kilkoma teleskopami. Ładowarka teleskopowa C1 ma zasięg ponad 2 metrów, a wysięgnik i nadbudowa są przymocowane do podwozia. Ta klasa wózków ma udźwig do 10 ton włącznie i jest najczęściej używana na placach budowy oraz tam, gdzie ciężarówki muszą przenosić ładunki znajdujące się dalej od ciężarówki. Istnieją również ładowarki teleskopowe C1 przeznaczone do pracy w trudnym terenie, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynków. Wózek teleskopowy C2 ma podnoszony i teleskopowy wysięgnik, w którym wysięgnik ma własną ruchomą/obrotową konstrukcję, w której przestrzeń manewrowa podąża za konstrukcją wysięgnika. Ważne jest, aby operator wózka widłowego był świadomy ograniczeń związanych z nachyleniem terenu.
Autonomiczne rozwiązania w nowoczesnych magazynach
Rosnące koszty pracy sprawiają, że inwestorzy coraz śmielej spoglądają w kierunku rozwiązań autonomicznych. Wózki typu AMR dostosowują trasę przejazdu do warunków zastanych.