W dzisiejszych czasach, mimo szerokiej oferty fabrycznych ciągników, wciąż istnieje zapotrzebowanie na maszyny niestandardowe, często budowane własnoręcznie, zwane ciągnikami SAM. Są one szczególnie cenione w małych i średnich gospodarstwach, gdzie liczy się kompaktowy rozmiar, wszechstronność i możliwość adaptacji do specyficznych potrzeb. Poniższa analiza skupia się na przykładzie takiego ciągnika oraz przedstawia aktualne ogłoszenia z regionu Głogowa Małopolskiego.
Budowa Ciągnika SAM: Przykład Damiana Kujawy
Jednym z przykładów pasjonatów budujących własne maszyny jest Damian Kujawa, rolnik z Kozich Lasek (województwo wielkopolskie), który wraz z rodzicami prowadzi niewielkie gospodarstwo rolne, zajmujące się hodowlą bydła opasowego.
Inspiracja i Koncepcja
Główną inspiracją do wyglądu ciągnika SAM Damiana Kujawy był niemiecki traktor UT082, produkowany w latach 1984-1989. Podobieństwo obu maszyn jest wyraźne. Konstrukcja ciągnika bazuje na częściach wykonanych samodzielnie oraz elementach z odzysku, często pochodzących ze złomu.
Konstrukcja Ramiowa
Główną konstrukcję nośną stanowi rama, wykonana z grubej, giętej i spawanej blachy. Warto zaznaczyć, że jest to już druga rama zastosowana w ciągniku, co świadczy o ewolucji projektu i dążeniu do optymalizacji.
Jednostka Napędowa
Sercem maszyny jest 4-cylindrowy silnik wysokoprężny o pojemności 1,8 litra produkcji Forda. Silnik ten pochodzi z modelu Ford Escort, ale był również wykorzystywany w innych modelach Forda. Fabrycznie jednostka ta charakteryzowała się mocą 75 KM, jednak w wyniku modyfikacji moc zmalała do około 60 KM. Zmniejszenie mocy było spowodowane usunięciem turbosprężarki, co ułatwiło montaż jednostki, zmniejszyło jej wysilenie, a uzyskana moc jest wystarczająca do planowanych zadań. Silnik jest mocowany do ramy przy użyciu seryjnych poduszek, co redukuje poziom wibracji przenoszonych na ramę i operatora, pozytywnie wpływając na komfort pracy.
Układ Wydechowy
Kwestia wydechu okazała się wyzwaniem. Początkowo montowano tłumiki zapożyczone z innych ciągników, jednak ich duża masa w połączeniu z pracą silnika na poduszkach powodowała notoryczne łamanie się wydechów u nasady. Ostatecznie młody rolnik zastąpił tłumik lekką rurą ze stali kwasoodpornej.
Przekładnie i Układ Napędowy
Układ przeniesienia napędu jest niezwykle kreatywnym rozwiązaniem. Silnik współpracuje ze skrzynią biegów z Opla Omegi, która wstępnie redukuje obroty i zwiększa moment obrotowy. Bezpośrednio na wyjściu ze skrzyni, do flanszy wału napędowego, montowany jest łącznik elastyczny, przekazujący napęd dalej do tylnego mostu. Most zaś pochodzi z dużego wózka widłowego i dysponuje dwoma zakresami prędkości oraz rewersem. Zastosowanie dwóch skrzyń było konieczne, ponieważ silniki samochodów osobowych znacząco różnią się zakresem obrotowym i specyfiką oddawania mocy od silników maszyn rolniczych. Bez tego uzyskano by zbyt wysokie prędkości przy momencie obrotowym, który nie pozwalałby na jakiekolwiek prace polowe. Efektem tej kombinacji jest łącznie 12 przełożeń do przodu i 12 przełożeń do tyłu, dzięki rewersorowi w tylnym moście. Dźwignia zmiany kierunku jazdy została sprytnie przeniesiona za pomocą cięgien, tak że znajduje się tuż przy kierownicy. Na najwyższym biegu ciągnik SAM rozpędza się do prędkości około 40 km/h.
Osprzęt i Hydraulika
Ładowacz Czołowy
Głównym zadaniem ciągnika w gospodarstwie jest praca z ładowaczem czołowym, który, co zaskakujące, został wykonany własnoręcznie przez pana Damiana przy użyciu prostych narzędzi ręcznych. Jakość wykonania nie odbiega od produktów profesjonalnych producentów. Udźwig ładowacza, jak na tak mały ciągnik, imponuje, bez problemu radzi sobie z ciężarami rzędu 350 kg, co nie jest jego granicą. Początkowo ciągnik wykorzystywał inny ładowacz z grubszymi siłownikami i pracował na ciśnieniu hydraulicznym rzędu 150 bar.
Tylny TUZ
Tylny TUZ bazuje na podzespołach z Ursusa C-360, a za podnoszenie odpowiada spory siłownik z pługa PHX. Duże udźwigi ładowacza czołowego oraz tylnego TUZ-a doprowadziły jednak do przeciążenia ciągnika i zniszczenia ramy nośnej. Po tym zdarzeniu maszyna otrzymała nową, mocniejszą ramę oraz nowy ładowacz. Aby zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości, ograniczono ciśnienie w układzie do 120 bar, a siłowniki wymieniono na mniejsze. Ciągnik posiada 2 niezależne układy hydrauliczne.
Oś Przednia i Układ Hamulcowy
Przednią oś stanowi skrócona i nieco zmodyfikowana oś od Tarpana, co umożliwia hamowanie na wszystkie 4 koła. Jest to niezwykle istotne podczas pracy z ładowaczem, gdy tył ciągnika jest mocno odciążony. Dodatkowo układ wyposażono w serwo hamulcowe, co znacznie zmniejsza siłę, z jaką trzeba naciskać na pedał. Komfort pracy poprawia również zastosowanie hydraulicznego pedału sprzęgła oraz oświetlenie LEDowe.
Ciągnik Sam-pokaz i prezentacja pracy tego ciągnika.
Wartość Budowy Ciągnika SAM
Na koniec pojawia się pytanie, czy warto inwestować tyle czasu i pracy w budowę własnego, unikalnego ciągnika, czy może lepiej kupić coś gotowego? Dla Damiana Kujawy majsterkowanie jest ogromną pasją, co uzasadnia podjęty trud.
Historia Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Głogowie Małopolskim
Kontekst historyczny Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Głogowie Małopolskim jest ważny dla zrozumienia lokalnego środowiska rolniczego i jego potrzeb, które mogły sprzyjać powstawaniu ciągników SAM.
Powstanie i Rozwój
Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” w Głogowie Małopolskim powstała w latach czterdziestych XX wieku, po zakończeniu II Wojny Światowej, w wyniku łączenia się jednostkowych Spółdzielni z terenu głogowszczyzny. Za dzień rozpoczęcia działalności Spółdzielni przyjmuje się 27 czerwca 1945 roku, w którym postanowieniem Sądu Okręgowego w Rzeszowie dokonano jej wpisu do Rejestru Spółdzielni. Do nowo powstałej organizacji przyłączyły się wcześniej istniejące małe jednostkowe Spółdzielnie z terenu gminy, takie jak „Zgoda” z Wysokiej Głogowskiej, „Jedność” z Rogoźnicy, „Gwiazda” ze Stykowa, „Piast” z Pogwizdowa Starego, „Jutrzenka” z Przewrotnego, „Zgoda” z Huciska, „Rolniczy Handel” z Głogowa Małopolskiego oraz, w późniejszym okresie, „Spójnia” z Bud Głogowskich. Znaczącą rolę w tym procesie odegrała również Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa w Głogowie Małopolskim, powstała 16 grudnia 1940 roku, która pierwszy sklep uruchomiła w 1944 roku.
Rozwój w Latach 50. i 60.
W latach 50. i 60. zakres działalności Spółdzielni poszerzał się. W tym okresie wybudowano sklepy w Hucisku, Pogwizdowie Starym, Stykowie, Budach Głogowskich, Rogoźnicy, Wysokiej Głogowskiej, dwa sklepy w Przewrotnem oraz piekarnię, restaurację „Leśna” i bazę magazynową w Głogowie Małopolskim. Początkowo towary dowożono do sklepów furmankami z Rzeszowa. Pierwszym mechanicznym środkiem transportu był samochód „Lublin”, później zakupiono „Nysę”.
Lata 70. i 80.
W latach 70. miały miejsce częste zmiany osobowe w Zarządzie Spółdzielni, a także nastąpiła zmiana zasięgu terytorialnego jej działania. Do 1975 roku Spółdzielnia prowadziła działalność na terenie miasta Głogów Małopolski i trzech gromad, w skład których wchodziło 10 wsi. Ponadto w latach 70. i 80. majątek Spółdzielni zwiększył się o nowe, wybudowane obiekty: pawilon handlowy w Głogowie Małopolskim, dom handlowy w Miłocinie, sklepy w Wysokiej Głogowskiej i Głogowie Małopolskim - Osiedlu oraz magazyn i plac składowy w Przewrotnem.
Działalność przed Zmianami Ustrojowymi
Do zmian ustrojowych w kraju w latach 1989 i 1990 działalność gospodarcza Spółdzielni była szeroka i obejmowała: handel detaliczny w sieci sklepów spożywczych i przemysłowych, produkcję pieczywa w piekarni, wędlin w masarni, skup: żywca, zboża, jaj, skór surowych, złomu, prowadzenie restauracji, usługi, zakład remontowo-budowlany, a w ramach działalności kulturalno-społecznej, ośrodek „Nowoczesna Gospodyni” i „Klub Rolnika”. W całym tym okresie wzrosła ilość członków Spółdzielni, osiągając w najlepszych latach liczbę ponad 3 tysięcy osób.
Działalność w Latach 90. i Współcześnie
W latach 90. działalność Spółdzielni, w wyniku nowego ładu gospodarczego i gwałtownie wzrastającej konkurencji, została ograniczona. Dokonano sprzedaży niektórych obiektów gospodarczych, zlikwidowano nierentowne działalności, ograniczono zatrudnienie, znacznie zmalała liczba członków Spółdzielni. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych kontynuowano rozbudowę i modernizację, wprowadzając równocześnie zmiany organizacyjne w funkcjonowaniu Spółdzielni. Prace remontowe i modernizacyjne w piekarni głogowskiej obejmowały modernizację obiektu (remont dachu, wymiana stolarki okiennej, docieplenie budynku, doprowadzenie gazu i przebudowa inwestycji grzewczej) oraz zakup nowych maszyn i urządzeń. W celu sfinansowania tych przedsięwzięć dwukrotnie częściowo korzystano ze środków unijnych w ramach programów PHARE 2003 oraz RPOWP-2013. Aktualnie zakres działalności Spółdzielni obejmuje: handel detaliczny - głównie artykułów spożywczych, produkcję pieczywa i skup złomu. Od 1998 roku Spółdzielnia corocznie wypracowuje dodatnie wyniki finansowe.
Ogłoszenia Sprzedaży Ciągników SAM w Głogowie Małopolskim
Poniżej przedstawiono przykładowe ogłoszenia o sprzedaży ciągników SAM z rejonu Głogowa Małopolskiego, świadczące o aktywnym rynku wtórnym tych maszyn. Oferty te, często pochodzące z portali ogłoszeniowych, ukazują różnorodność konstrukcji i specyfikacji dostępnych na rynku.
- Sprzedam ciągnik SAM S15: Głogów Małopolski - Dzisiaj o 16:13.
- Witam sprzedam traktor SAM bez silnika: Głogów Małopolski - Dzisiaj o 16:13. Sama rama.
- Witam. Sprzedam ciągnik SAM: Głogów Małopolski - Dzisiaj o 16:13. Silnik Andoria S322 most od Stara.
- Sprzedam ciągnik SAM silnik Andoria 30 KM: Głogów Małopolski - Dzisiaj o 16:13. Skrzynia i dyfer od Stara. Posiada podnośnik i elektrykę. Cały czas w użytkowaniu.
- Ciągnik SAM S15 Andoria: Głogów Małopolski - 12 kwietnia 2026. Witam. Ciągnik w pełni sprawny. Światła przód i tył, kierunkowskazy.
- SAM silnik do ogarnięcia: Głogów Małopolski - 14 kwietnia 2026. Nie wiem co jest, nie kręci się, pewnie coś zardzewiało.
- Sprzedam traktor SAM bez silnika: Głogów Małopolski - 13 kwietnia 2026. Pracował na silniku Andoria (2 tłokowy).
Powyższe ogłoszenia świadczą o tym, że ciągniki SAM są nadal poszukiwane i stanowią cenną alternatywę dla rolników z regionu Głogowa Małopolskiego. Różnorodność ofert, od kompletnych maszyn po ramy bez silnika, pozwala na dopasowanie do indywidualnych potrzeb i możliwości finansowych nabywców.
tags: #gkogow #malopolski #ciagnik #sam