Głębosze i spulchniacze glebowe z roku na rok cieszą się coraz większym zainteresowaniem rolników. Współczesne rolnictwo coraz częściej sięga po zaawansowane techniki poprawy struktury gleby. Jedną z takich metod, zyskującą na popularności zarówno w dużych gospodarstwach, jak i mniejszych uprawach, jest głęboszowanie. To zabieg, który choć często niedoceniany, może diametralnie poprawić plonowanie i zdrowotność roślin.
Jednym z podstawowych zabiegów agrotechnicznych wykonywanych po żniwach w przypadku wielu gospodarstw jest głęboszowanie. Głęboszowanie to agrotechniczny zabieg mechaniczny, którego celem jest głębokie spulchnienie gleby przy zachowaniu jej warstwowego układu. Głębosz to specjalistyczne narzędzie uprawowe, przeznaczone do rozluźniania głębszych warstw gleby bez jej odwracania. W przeciwieństwie do klasycznego pługa, głębosz nie narusza struktury powierzchniowej, co pozwala zachować warstwę próchniczną i mikroflorę glebową.
Czym jest głęboszowanie i dlaczego jest ważne?
Głęboszowanie to zabieg przeznaczony do dekompresji warstwy podornej. Ma ono na celu dezintegrację skompaktowanych warstw gruntu w celu optymalizacji relacji powietrzno-wodnych. Dodatkowo głęboszowanie znacznie usprawnia transport kapilarny w profilu agrarnym.
Przyczyny zagęszczenia gleby
Kompresja gruntu narasta stopniowo w trakcie prac agrotechnicznych. Proces ten nasila się szczególnie w przypadku gleb o ciężkiej teksturze, które tracą swoje właściwości filtracyjne i aeracyjne. Zagęszczenie substratu glebowego wynika głównie z poruszania się maszyn rolniczych, nieodzownych w nowoczesnej produkcji rolnej. Zabiegi agrotechniczne - od kultywacji wstępnej przez aplikację materiału siewnego, nawozy, ochronę chemiczną, aż po ekstrakcję plonów - sprawiają, że powierzchnia niepodlegająca kompresji może stanowić zaledwie 10% całkowitego areału.
Techniczne przyczyny formowania się zwartej podeszwy płużnej wynikają z nacisku ciężkich maszyn rolniczych, co zmniejsza przestrzeń porową w glebie. Zagęszczenie profilu podglebowego ogranicza przepływ wody i powietrza, a to negatywnie wpływa na rozwój systemów korzeniowych roślin.
Należy podkreślić, że zredukowana przepuszczalność hydrauliczna oraz gazowa, charakterystyczna dla gleby o zaburzonej strukturze, nieuchronnie prowadzi do redukcji aktywności biochemicznej. W konsekwencji formują się zastoje wody inicjujące procesy rozkładu materii organicznej lub całkowicie hamujące wegetację nowej pokrywy roślinnej.
Wpływ odczynu pH gleby na wzrost rośliny
Korzyści z głęboszowania
Głębosz przeznaczony jest do kruszenia i spulchniania gleby w celu polepszenia jej właściwości fizycznych i biologicznych. Głębosz spulchnia nie ruszaną przez orkę warstwę gleby i umożliwia jej lepsze podsiąkanie i dotlenienie, co sprzyja rozwojowi korzeni roślin. W wyniku głęboszowania następuje przemieszczanie nawozów do głębszych warstw gleby.
Głęboszowanie jest rekomendowane w kultywacji upraw wrażliwych na nadmierną kompresję warstw podornych oraz odmian charakteryzujących się głębokimi systemami korzeniowymi, takich jak lucerna, bobik, rzepak, buraki cukrowe, koniczyna, kukurydza. Dodajmy, że głęboszowanie wpływa pozytywnie także na pozostałe komponenty rotacji płodozmianu.
Wybór odpowiedniego sprzętu: głębosz czy spulchniacz?
Wybór odpowiedniej maszyny do rozluźnienia struktury gleby na większych głębokościach nie jest łatwy i powinien być poprzedzony dogłębną analizą. Przede wszystkim musimy zastanowić się, czy chcemy uzyskać wysoki stopień rozluźnienia gleby, czy po prostu poprawić stosunki wodne w glebie.
Głębosze
W zasadzie nazwa głębosz tyczy się jedynie maszyn wyposażonych w zęby proste i pozwalających na pracę na głębokości nawet do 70 cm. Głębosz zapewnia prawidłowe spulchnianie do głębokości 60 cm. Na glebach lekkich producenci z reguły zalecają zastosowanie głęboszy. Wynika to z konieczności rozluźnienia jedynie głębszych warstw gleby i utworzenia porów dla wody w głębszych warstwach gleby.
Spulchniacze glebowe (pługi zębowe)
Jednocześnie bardzo szybko rozwija się rynek spulchniaczy glebowych, zwanych również pługami zębowymi, a więc maszyn, które konstrukcyjnie zbliżone są do głęboszy, natomiast ich zęby zakończone są różnego typu podcinaczami. Maszyny te mają nieco gorsze właściwości penetracyjne gleby (mogą pracować na głębokości do 50 cm), jednak skutecznie rozluźniają glebę na całej szerokości roboczej maszyny. Zastosowanie spulchniaczy glebowych jest natomiast zalecane na glebach cięższych, z tendencją do szybkiego zagęszczania się i ubijania.
Oferta firmy Mandam
W ofercie firmy Mandam głębosze są istotną pozycją. Oferujemy 2 typy zębów. Józef Seidel, zastępca dyrektora handlowego ds. marketingu w firmie Mandam, wyjaśnia: "Ząb prosty stosowany w głęboszach MG stosowany jest do typowego głęboszowania do 65 cm. Ta wersja maszyny popularna jest przede wszystkim na rynku polskim, niemieckim oraz skandynawskim. Jako opcję do tej maszyny oferujemy dopinany do zęba ciężarek na łańcuchu (tzw. Kret), którego zastosowanie zapewnia pozostawienie większej przestrzeni dla przepływającej wody w glebie."
"Maszyny wyposażone w ząb zakrzywiony (MGV i MGP) to maszyny, które pracują na mniejszych głębokościach (ok. 50 cm), ale skrzywiony ząb zapewnia lepsze spulchnienie gleby. Dodatkową zaletą tego typu maszyny jest to, że nie wymaga ona tak dużej mocy ciągnika, jak to jest w głęboszach MG."
Kiedy i jak często głęboszować pola?
Głęboszowanie to agrotechniczny zabieg mechaniczny, którego celem jest głębokie spulchnienie gleby przy zachowaniu jej warstwowego układu. Zabieg ten przeprowadza się najczęściej po żniwach, gdy gleba jest sucha, a warunki umożliwiają skuteczne przenikanie zębów głębosza w głąb profilu glebowego.
Optymalny termin
Optymalnym terminem wykonania zabiegu jest okres poprzedzający kultywację przedsiewną lub pożniwną, ponieważ gleba w tych momentach charakteryzuje się optymalnym poziomem wilgotności i strukturą, co umożliwia skuteczną dekompresję warstw podornych oraz zwiększa efektywność wchłaniania wody i składników odżywczych przez rośliny. Optymalnym terminem głęboszowania jest okres pożniwny, czyli późne lato lub wczesna jesień. Gleba powinna być umiarkowanie sucha - zbyt wilgotna może ulec nadmiernemu ugniataniu, zbyt sucha - stawiać opór zębom głębosza.
Częstotliwość głęboszowania
W zależności od rodzaju gleby i systemu uprawy, zabieg wykonuje się co 3-5 lat. Zaleca się wykonywać głęboszowanie cyklicznie, co około 4 lata. Optymalnym momentem jest okres pożniwny lub przed kultywacją przedsiewną, gdy gleba ma odpowiednią wilgotność i strukturę, sprzyjającą skutecznej dekompresji.
Czy głęboszowanie jest konieczne na każdym rodzaju gleby?
Nie. Głęboszowanie jest szczególnie rekomendowane na glebach ciężkich i średnich, które mają tendencję do zagęszczania i tworzenia stagnacji wodnych. Na glebach lekkich, dobrze przepuszczalnych, zabieg ten może być zbędny lub stosowany jedynie miejscowo, np. na ścieżkach technologicznych. Należy stosować go na glebach średniozwięzłych i zwięzłych, oraz na glebach lekkich o nieprzepuszczalnym podłożu.
Aspekty ekonomiczne głęboszowania
Głębosz jest nieskomplikowaną maszyną rolniczą, przy jednoczesnym wysokim współczynniku efektywności. Przy wyborze głębosza należy uwzględnić fakt, że zabieg wymaga znacznej mocy trakcyjnej. Głęboszowanie nie musi być przeprowadzane na całkowitej powierzchni pola.
Koszty i opłacalność inwestycji
Znaczne zapotrzebowanie na moc jednostki napędowej generuje wysokie koszty usługi głęboszowania świadczonej przez podmioty zewnętrzne, osiągające nawet 350-450 PLN za hektar. Nie ulega wątpliwości, że inwestycja w głębosz zwróci się już po kilku sezonach, podobnie, jak i brona talerzowa czy agregat uprawowo siewny. Dysponowanie własnym zapleczem technicznym eliminuje konieczność wynajmu usług zewnętrznych i obniża długoterminowe koszty działalności rolniczej.
Inwestycja w głębosz się opłaca, szczególnie przy dużych areałach i częstym zagęszczeniu gleby. Zakup własnego głębosza eliminuje konieczność korzystania z drogich usług zewnętrznych (350-450 zł/ha), co przekłada się na niższe koszty i większą niezależność gospodarstwa w dłuższej perspektywie.
Wpływ odczynu pH gleby na wzrost rośliny
Głęboszowanie to inwestycja w zdrowie gleby, lepsze plonowanie i długofalową opłacalność gospodarstwa. Choć nie jest zabiegiem corocznym, jego znaczenie trudno przecenić - szczególnie w dobie zmiennych warunków klimatycznych i rosnących oczekiwań wobec wydajności upraw. Warto zatem zadbać nie tylko o termin i jakość wykonania zabiegu, ale też o wybór odpowiedniego sprzętu. Eksperci Max Grain od lat wspierają rolników w doborze maszyn uprawowych, oferując indywidualne doradztwo i dostęp do sprawdzonych modeli głęboszy (Opall-agri, Hektor).