Wysiew poplonów jest kluczowym elementem nowoczesnego rolnictwa, wspierającym poprawę jakości gleby i zrównoważony rozwój. Można go przeprowadzić, używając zwykłego siewnika lub rozsiewacza nawozów, jednak znacznie efektywniejszym sposobem jest wykorzystanie specjalistycznego urządzenia. Charakteryzują się one rzutowym sposobem wysiewu oraz możliwością łatwego zamontowania na narzędziach uprawowych wykorzystywanych do uprawy pożniwnej. Poza kosztem nasion i amortyzacji maszyny, koszty wysiewu poplonu tym sposobem są bardzo niskie.
Rodzaje siewników do poplonów
Większość dużych producentów narzędzi do uprawy pożniwnej oferuje przynajmniej jeden model siewnika do poplonów. Główny dylemat przy wyborze dotyczy typu maszyny, które dzielą się na tarczowe, mechaniczne i pneumatyczne.
Siewniki tarczowe
Najtańszym i najprostszym wyborem są siewniki tarczowe. Mają zbiorniki o pojemnościach od 40 do 200 litrów i są dostępne z jedną lub dwiema tarczami rozrzucającymi. Standardem jest elektryczny napęd tarcz i sterownik, który pozwala na zmianę prędkości obrotu tarcz oraz zamykanie i otwieranie zasuwy dozownika. Dzięki łatwej zmianie prędkości obrotowej tarcz możliwa jest szybka regulacja szerokości roboczej w bardzo dużym zakresie. Dodatkowo regulacja może odbywać się poprzez przestawienie łopatek rozrzucających i punktu podawania nasion na tarczę.
- Zalety: prosta, płynna zmiana szerokości roboczej, łatwość instalowania na różnych maszynach, możliwość pracy samodzielnej, umiarkowana cena.
- Wady: duża podatność na wiatr i nierównomierność rozsiewu. Warto zwrócić uwagę, czy producent wyposaża je w mieszadło.
W niektórych modelach APV, takich jak dwutarczowy ZS 200 M4, szerokość rozrzutu można regulować w zakresie od 1 do 31 m. Model jednotarczowy ES 100 M3 Special oferuje regulację rozrzutu od 2 do 28 m. Górna granica podana przez producenta dotyczy preparatów ślimakobójczych; dla nasion roślin sianych jako poplon szerokość rozrzutu jest mniejsza i mocno uzależniona od gatunku (masy i kształtu nasion). Oprócz firmy APV, siewnik tego typu oferuje również Akpil. Urządzenie nosi nazwę "Poplon", mieści 110 litrów nasion i rozsiewa je na szerokość od 2,5 do 15 m. Szerokość można łatwo regulować dzięki zmianom obrotów tarczy rozsiewającej (w zakresie od 300 do 3000 obr./min).
Siewniki mechaniczne
Poszukujący prostych rozwiązań powinni zainteresować się konstrukcjami mechanicznymi. Pracować solo można też siewnikiem mechanicznym. Zawieszane siewniki rzędowe MEGANT z redlicami zębowymi do upraw uproszczonych posiadają szerokość roboczą 4-6 m i pozwalają na szybki i jednolity wysiew na gruntach ornych lub przeznaczonych pod uprawę uproszczoną.
- Zalety: dokładność siewu, umiarkowana cena.
Unia oferuje model Alfa, który ma postać skrzyni nasiennej o szerokości równej szerokości siewu. Wyposażony jest w roweczkowe aparaty wysiewające napędzane od koła ostrogowego. Alfa dostępna jest w dwóch wariantach szerokości: 2,6 m i 3,0 m oraz w czterech wersjach pojemności skrzyni. W przypadku węższej wersji jej pojemność wynosi 170 l. W wersji 3-metrowej można wybrać między trzema wielkościami: 220, 550 i 750 l. Zróżnicowana jest także liczba aparatów wysiewających, których w wersji 3-metrowej może być od 8 do 25. Pod aparatami znajdują się rozpraszacze nasion w postaci poziomych płytek, od których spadające nasiona odbijają się i w ten sposób mają zostać rozrzucone na pełnej szerokości roboczej maszyny. Dostępna jest też wersja z elastycznymi rurkami, którymi nasiona transportowane są grawitacyjnie bliżej gleby i tam dopiero rozrzucane, czyli z wykorzystaniem rozpraszaczy. Dzięki temu rozwiązaniu wiatr nie zniesie nasion. Siewnik może być przystosowany do montażu na narzędziach uprawowych lub do zawieszenia na przednim TUZ-ie. Pöttinger również oferuje siewnik mechaniczny pod nazwą Drillbox, dostępny w wersjach o szerokości 2,5 i 3 m. Ma on konstrukcję podobną jak maszyny z Unii. Wyposażony jest w koło gwiaździste, z którego za pośrednictwem łańcucha przenoszony jest napęd na aparaty wysiewające. Ułatwieniem w przeprowadzaniu próby kręconej jest dołączana wanna.
Siewniki pneumatyczne
Popularnym typem siewników do poplonów są maszyny pneumatyczne, które łączą dokładność wysiewu i dużą, modyfikowalną szerokość roboczą. Wykorzystują one zwykle do rozdziału nasion wałki wysiewające, po czym materiał siewny transportowany jest pneumatycznie do płytek rozpraszających, nazywanych też dyfuzorami.
- Zalety: równomierny wysiew nawet przy dużej szerokości roboczej, brak wrażliwości na wiatr, dokładność wysiewu, duża szerokość robocza.
- Wady: wyraźnie wyższa cena od pozostałych typów.
APV oferuje siedem modeli siewników pneumatycznych ze zbiornikami o pojemności od 120 do 1600 l. Wyposażone są one w wymienne, napędzane elektrycznie wałki wysiewające oraz dmuchawę elektryczną lub hydrauliczną. Dmuchawa hydrauliczna polecana jest przy większej liczbie dyfuzorów, co równa się zazwyczaj większej szerokości roboczej. Najmniejszy model PS 120 M1, dzięki niskiej masie i niewielkim wymiarom, polecany jest do współpracy z zawieszanymi narzędziami składanymi. Ma 8 przewodów i można nim wysiewać nasiona na szerokość do 6 m. Standardowo jego dmuchawa napędzana jest elektrycznie, opcjonalnie można zastosować dmuchawę hydrauliczną. W przypadku największego modelu dmuchawa z napędem hydraulicznym jest standardem. Nasiona transportowane są poprzez 16 lub opcjonalnie 32 przewody i rozrzucane nisko nad ziemią. Wszystkie modele wyposażone są w elektroniczne moduły sterujące. W podstawowej wersji pozwalają na regulację i monitorowanie wałka wysiewającego i dmuchawy. Najbardziej zaawansowany moduł pozwala na zapamiętywanie parametrów wysiewu różnych nasion, automatyczną próbę wysiewu, automatyczne dostosowanie dawki do prędkości jazdy i wiele innych rozbudowanych funkcji. Za dopłatą można zastosować także wiele różnych czujników, np. czujniki prędkości: radarowe, GPS lub kołowe, czyli odczytujące prędkość na podstawie obrotów magnesu zamontowanego na kole ciągnika.
Amazone oferuje siewnik do poplonów GreenDrill, montowany na narzędziach uprawowych tej firmy o szerokości do 6 m. Ma on wałek wysiewający z wymiennymi kółkami, który po podziale nasion transportuje je rurkami do dyfuzorów, nazywanych przez Amazone talerzami odbojowymi. Te z kolei rozrzucają je przed wał maszyny uprawowej. Dmuchawa może być napędzana elektrycznie bądź hydraulicznie. Podstawowy sterownik pozwala włączyć dmuchawę i wałek oraz regulować liczbę obrotów tego ostatniego.
Unia oferuje siewnik pneumatyczny ETA, przeznaczony do współpracy z maszynami uprawowymi, które do pozycji transportowej składają się hydraulicznie. Dostępny jest w wersji ze zbiornikami o pojemności 200 i 500 l. Większa wersja standardowo ma hydraulicznie napędzaną dmuchawę i umożliwia wysiew nasion na szerokość do 12 m. W mniejszej wersji jest to opcja. Standardowy sterownik siewnika umożliwia regulację prędkości pracy wałka wysiewającego i dmuchawy. Opcjonalny, bardziej rozbudowany sterownik pozwala m.in. na zapamiętywanie parametrów wysiewu.
Pöttinger również oferuje pneumatyczne siewniki do poplonów pod nazwą Tegosem. W ich przypadku podział nasion następuje pneumatycznie przez blachy rozdzielające. To według producenta gwarantuje dokładny wysiew. Do szerokości roboczej 4 m napęd dmuchawy jest elektryczny, od 5 m - hydrauliczny.
Siewniki KUHN SITERA i INTEGRA
KUHN to marka, która od lat cieszy się zaufaniem rolników na całym świecie dzięki nowoczesnym i niezawodnym maszynom rolniczym, gwarantując innowacyjność, jakość i wsparcie serwisowe. Oferuje szeroki wachlarz możliwości, co pozwala na idealne dostosowanie maszyny do specyfiki gleby i potrzeb gospodarstwa.
KUHN SITERA
Zintegrowany mechaniczny siewnik SITERA ma szerokość roboczą 3,00 m. Jest kompatybilny z bronami wirnikowymi HR 3020/3030/3040 i kombinacjami tarcz CD 1020. Siewnik SITERA jest dostarczany z sekcjami wysiewającymi z redlicami Suffolk, redlicami dwutarczowymi lub SEEDFLEX. Lżejsze i bardziej kompaktowe nabudowane siewniki mechaniczne SITERA 100 mają szerokość roboczą 3,00 m. Występują w wersji mechanicznej lub elektrycznej i mogą być wyposażone w redlice piersiowe, redlice jednotalerzowe lub dwutalerzowe, jak również w sekcje wysiewające SEEDFLEX 100.
KUHN INTEGRA
KUHN INTEGRA to kompaktowy siewnik doskonale sprawdzający się na mniejszych powierzchniach. Mechaniczne siewniki rzędowe INTEGRA 3003 oraz INTEGRA 4003, nabudowane na maszynie uprawowej, o szerokościach roboczych odpowiednio 3 m i 4 m, wyposażone są w redlice piersiowe lub redlice dwutalerzowe.
COMBILINER INTEGRA to agregat uprawowo-siewny o solidnej konstrukcji, kompaktowych wymiarach i dużej niezależności siewnika od maszyny uprawowej. Możliwość wyboru spośród dwóch typów redlic zapewnia precyzję wysiewu oraz wszechstronność niezbędną do optymalnego dostosowania maszyny do wymagań siewu, biorąc pod uwagę gatunek rośliny, warunki glebowe i technologię uprawy.
System wysiewu i dozowania nasion
System rowkowych aparatów wysiewających HELICA firmy KUHN precyzyjnie dozuje materiał siewny w zakresie dawek od 1,5 do 450 kg/ha, bez względu na wstrząsy maszyny lub zmiany ukształtowania terenu. Siewnik jest całkowicie oparty na wale dogniatającym, dzięki czemu siew jest bardziej równomierny, a wszystkie elementy agregatu lepiej chronione (odpowiednio do wybranego wyposażenia). Rowki aparatów wysiewających dozują nasiona w dokładnych dawkach od 1,5 do 450 kg/ha (górna wartość dotyczy tylko ziaren grochu i fasoli na odległość 12,5 cm) przez cały czas pracy, bez względu na ukształtowanie terenu, poziom nasion w zbiorniku czy prędkość roboczą. Nieczułe na drgania aparaty wysiewające są przystosowane do nasion o różnych kształtach i wielkości. Drobne nasiona są dozowane za pomocą specjalnego zintegrowanego wałka. Regulacja dawki wysiewu odbywa się za pośrednictwem pojedynczej śruby mikrometrycznej, która ustawia wielkość rowka aparatu wysiewającego. System objętościowej regulacji dawki wysiewu HELICA oparty na żłobkowanych wałkach dozujących zapewnia precyzyjną regulację utrzymującą założoną dawkę wysiewu. Ten sprawdzony w warunkach polowych system wysiewu z objętościowym dozowaniem nasion spełni Twoje oczekiwania również podczas pracy na skłonach lub w nierównym terenie.
Precyzja wysiewu i kontrola głębokości
Ustawione w dwóch rzędach oddalonych od siebie o 34 cm profilowane redlice piersiowe gwarantują najwyższą jakość wysiewu nawet w obecności dużych ilości resztek pożniwnych, zachowanie stałej głębokości wysiewu oraz dokładne wprowadzenie nasion do bruzdy - nawet na kamienistej glebie. Ich nacisk na grunt może wynosić nawet 22 kg. Siewniki rzędowe COMBILINER INTEGRA wyposażone są w dwa różne systemy kontroli głębokości siewu: regulacja dolnego ogranicznika umożliwia ustawienie maksymalnej głębokości siewu we wszystkich rzędach; regulacja nacisku redlicy na glebę (sprężyna naciągowa). Dzięki temu można pracować z większą prędkością przy optymalnym nacisku redlicy i bez zakłócania założonej głębokości siewu. Rozwiązanie to zapewnia precyzyjny siew, nawet w przypadku gleb nierównych i twardych. Obydwa systemy regulacyjne są umieszczone w jednym miejscu z tyłu maszyny, co zapewnia szybką i łatwą zmianę ustawień za pomocą korby. Aktualne ustawienia można odczytać na wskaźniku umieszczonym obok punktu regulacyjnego przekładni.
Montowany na równoległoboku zagarniacz jest wyposażony w uniwersalne palce, których kąt pracy i nacisk na glebę mogą być regulowane. Dzięki temu można go dostosować do każdych warunków glebowych i dowolnej ilości resztek pożniwnych, zapewniając tym samym idealne przygotowanie łoża siewnego. Operator może dostosowywać nacisk redlic do zmieniających się warunków w obrębie pola.
Konstrukcja i eksploatacja
Montowana w siewnikach INTEGRA przekładnia w kąpieli olejowej to bardzo wytrzymałe, niezawodne i bezobsługowe urządzenie. Sterowanie przepływem jest wykonywane bezpośrednio. Dźwignia opuszcza ramę z przewodami nasiennymi, pozostawiając dużą przestrzeń do umieszczenia korytka. Podczas wykonywania próby kręconej lub opróżniania zbiornika nasiona spadają bezpośrednio do korytka, przy czym opróżnianie może być wykonywane na całej szerokości lub tylko w połowie szerokości siewnika rzędowego. Wysunięcie korytka też jest proste. Za pomocą sterownika MDC operator może skokowo regulować dawkę wysiewu podczas pracy co 5, 10 i 15% w zakresie +/- 60%.
Siewnik Integra został tak skonstruowany, aby w miarę szybko można było przestawić zestaw z uprawy gleby na siew i wrócić do pierwotnej wersji. Odbywa się to przez złącze trzypunktowe. Po bokach siewnika są dwa stabilne wsporniki rurowe na wale zagęszczającym. Do montażu lub demontażu należy poluzować po dwie śruby. Często sprzedawaną i polecaną opcją jest hydrauliczny łącznik górny między broną mechaniczną a siewnikiem Integra. Ma to dwie zalety: po pierwsze, przy pełnym zbiorniku pozwala przesunąć środek ciężkości w stronę ciągnika, zwiększając stabilność zestawu na drodze, a siewnik opiera się na czterech punktach wsporczych, stabilnie trzymających ramę nośną podczas transportu. Po drugie: może służyć do uniesienia redlic, np. podczas objeżdżania granicy pola lub wyrównania bruzdy po pługu.
W przeciwieństwie do wielu konkurentów, Integra ma manualną przekładnię, umożliwiającą regulację prędkości. Od 2010 r. regulacja dawki siewu odbywa się za pomocą pojedynczego przełącznika z prawej strony maszyny. Wcześniejsze modele miały system podzielony, który wymagał regulacji z obu stron. Zdaniem wielu użytkowników zastosowany tu system nie jest podatny na zużycie i bardzo wygodny, zwłaszcza przy zmianie materiału siewnego. Sześciobiegową przekładnię należy sprawdzać pod kątem szczelności i braku luzów. Siewniki wyprodukowane po 2006 roku mają dodatkową skalę po prawej stronie przekładni, która pokazuje głębokość siewu i nacisk redlic.
Zbiornik i sterowanie
Zbiornik siewnika COMBILINER INTEGRA stwarza możliwość zwiększenia wydajności pracy. Duża pojemność pozwala znacznie ograniczyć przestoje podczas zasiewów, ponieważ rzadziej zatrzymuje się na załadunek. Wymiary zbiornika oraz konstrukcja pokrywy, która po otwarciu stanowi osłonę zapobiegającą rozsypywaniu nasion, zapewniają obszerny otwór zasypowy o szerokości 70 cm. Rozwiązanie to znacznie ułatwia załadunek, szczególnie przy zastosowaniu big-bagów lub ładowarki łyżkowej.
Sterownik HECTOR 3000 to niewielkie i proste w użyciu urządzenie obsługujące różne funkcje siewnika i pomagające w pracy. Znaczniki przedwschodowe są automatycznie monitorowane przez sterownik HECTOR 3000. Aby dokładnie oznaczyć przejazd siewnika na polu, znaczniki boczne są wyposażone w tarcze o średnicy 41 cm. Znaczniki mogą być montowane na siewniku lub maszynie uprawowej.
Test agregatu uprawowo-siewnego Kuhn Combiliner Integra 3003
Agregat uprawowo-siewny marki Kuhn, składający się z biernego agregatu CD 300 3R i nabudowanego siewnika Integra 3003, został oceniony w czasie siewu poplonów oraz zbóż ozimych. Testowany model o szerokości roboczej 3 m sprawdził się podczas siewu. W agregacie za uprawę gleby odpowiedzialny był 3-belkowy kultywator z wałem MaxiPacker o średnicy 600 mm, który dobrze wyrównywał i zagęszczał glebę przed siewem. Wysiew nasion to zadanie mechanicznego siewnika Integra, który wyposażony był w podwójne redlice talerzowe z kółkami dogniatającymi. W siewniku próżno szukać tradycyjnej przekładni bezstopniowej. Regulację dawki ustala się przez wybranie odpowiedniego przełożenia skrzyni przekładniowej i śruby mikrometrycznej odpowiedzialnej za wysuwanie kółek wysiewających z aparatów.
Wskazówki dotyczące zakupu używanego siewnika Integra
Zakup używanego siewnika nie musi być loterią. Agregat Combiliner o szerokości 3 lub 4 m spoczywa na wale zagęszczającym. Połączony jest z broną wirnikową, którą można pracować oddzielnie. Najczęściej stosowane są brony wirnikowe serii HR lub HRB. Modele 3-metrowe z oznaczeniem HRB 302 lub 303 przeznaczone są dla ciągników o mocy maksymalnej odpowiednio 140 KM lub 160 KM. Mają dziesięć wirników i mogą pracować z trzema prędkościami WOM: 540, 750 lub 1000. Przełożenia zmienia się przez wymianę par kół zębatych. System szybkiej wymiany zębów występuje w HRB 303, ale nie w wersji HRB 302. Cięższe modele HR o szerokości 3 m mogą pracować z ciągnikami o mocy do 190 KM, w takim wariancie wspomniany system wymiany dostępny jest fabrycznie. Do wyboru są rodzaje i długości zębów. Najczęściej spotykane są wały Packera o średnicy 515 mm, a także Maxipacker o średnicy 535 mm i wały Steelliner, których średnica wynosi 500 lub 550 mm. Steelliner bazuje na rzadziej spotykanym wale pierścieniowym, o średnicy 592 mm.
Na co zwrócić uwagę przy oględzinach
- Części zużywające się: Należy sprawdzić zęby, zagarniacz i skrobaki na wale.
- Przekładnia: Ocenić kondycję wałków wejściowych i wyjściowych przekładni, jak również wirników pod względem zużycia. Jeśli przy wirniku zauważysz wycieki, z czasem nie obejdzie się jednak bez zdemontowania obudowy łożyska i uszczelnienia tego miejsca przy umiarkowanym wysiłku. Z biegiem lat producent modernizował niektóre elementy, choćby uszczelnienie kaset łożysk wirnika. Brona wirnikowa w zasadzie jest bezobsługowa, z wyjątkiem punktów smarowania wału. Nie zaszkodzi jednak spojrzeć na poziom oleju w przekładni. Przy zimnym oleju jego ślad powinien sięgać dolnej krawędzi śruby kontrolnej.
- Regulacja głębokości: Sprawdzić matrycę otworów do ustawiania głębokości roboczej maszyny.
- Regulacja wrzeciona włóki: Czy porusza się lekko, a gwint nie jest uszkodzony.
- Stan dolnych klap: W przypadku nadmiernego zużycia - lub z powodu uszkodzenia przez myszy - ustawiona liczba nasion może być niewystarczająca.
- Krawędzie blach: Sprawdzić ich stan, co może mieć znaczenie podczas negocjacji ostatecznej ceny.
Mniej atrakcyjne jest mocowanie rynienek kalibracyjnych. Przed ich użyciem, z tyłu zbiornika trzeba zawiesić mały kątownik. Ale wystarczy przejazd polną drogą, aby rynienki wypadły lub uszkodziły wbudowane uszczelki. Można sobie z tym poradzić, korzystając z przesuniętego w dół otworu na wspornik. Sprawia to, że są lepiej dopasowane, ale nadal nieidealne.