W niniejszym artykule zgłębimy temat podłączania i eksploatacji siłowników typu TUR (ładowacz czołowy) w kontekście ciągników rolniczych, ze szczególnym uwzględnieniem mini traktorków, takich jak Iseki, oraz popularnych modeli Ursus i Zetor. Poruszymy kwestie doboru odpowiednich elementów hydraulicznych, prawidłowego montażu rozdzielaczy, problemów z ciśnieniem i wydajnością pomp, a także typowych usterek i sposobów ich rozwiązywania.
Podstawy Podłączenia Hydrauliki Siłowej do Ładowacza Czołowego (TUR)
Podłączenie hydraulicznego ładowacza czołowego (TUR) wymaga zrozumienia podstawowych zasad działania układów hydraulicznych. Kluczowe elementy to pompa hydrauliczna, rozdzielacz, przewody oraz siłowniki.
Pompa Hydrauliczna: Serce Układu
Pompa hydrauliczna odpowiada za dostarczanie oleju pod odpowiednim ciśnieniem do układu. W zależności od modelu ciągnika, można spotkać różne typy pomp:
- Pompy zębate: Często stosowane w starszych lub mniejszych ciągnikach. Przykładowo, w Ursusach C-330 można spotkać pompy o wydajnościach rzędu 12 MPa.
- Pompy NSH: Modele takie jak NSZ16 czy NSZ32 są powszechnie używane. Wydajność pompy musi być dopasowana do potrzeb odbiorników (TUR, wspomaganie, podnośnik). W przypadku TUR-a, pompa o wydajności 70 l/min zasilająca orbitrol (10-12 l/min) i resztę na TUR jest rozwiązaniem stosowanym w modyfikowanych układach.
Niska wydajność pompy na wolnych obrotach może wskazywać na jej zużycie. Warto również sprawdzić, czy pompa nie zasysa powietrza (tzw. "lewe powietrze"), co może być spowodowane nieszczelnościami, np. na oringu przy kolanku.
Rozdzielacz Hydrauliczny: Centrum Sterowania
Rozdzielacz kieruje przepływ oleju do poszczególnych siłowników. Kluczowe jest prawidłowe podłączenie zasilania i powrotu oleju.
- Rozdzielacze dwusekcyjne: Popularne modele to Baden-Baden P40 lub Rexroth SM12. Na rozdzielaczu zazwyczaj znajdują się oznaczenia wskazujące zasilanie (P - Power) i powroty.
- Rozdzielacze z joystickiem: Oferują wygodniejsze sterowanie, zastępując tradycyjne dźwignie.
- Typy siłowników a rozdzielacz: Należy zwrócić uwagę na to, czy siłownik jest jednostronnego czy dwustronnego działania. Rozdzielacz musi być odpowiednio skonfigurowany (np. poprzez przełącznik) do obsługi danego typu siłownika. W przypadku siłownika jednostronnego działania, który opada pod własnym ciężarem, kluczowe jest zapewnienie swobodnego spływu oleju z nieużywanej sekcji rozdzielacza do skrzyni.
Problemy z działaniem rozdzielacza mogą wynikać z jego zużycia lub nieprawidłowego podłączenia. W przypadku rozdzielaczy "ruskich", ich jakość może być niższa.
Siłowniki: Siła Napędowa
Siłowniki odpowiadają za ruch ładowacza.
- Siłowniki jednostronnego działania: Prostsze w budowie, często stosowane w starszych TUR-ach. Opuszczanie odbywa się pod wpływem grawitacji.
- Siłowniki dwustronnego działania: Pozwalają na aktywne podnoszenie i opuszczanie. Ważne jest, aby pamiętać, że siła przy chowaniu tłoczyska jest mniejsza niż przy wysuwie, ponieważ ciśnienie działa na mniejszą powierzchnię (powierzchnia tłoka minus powierzchnia tłoczyska).
- Dobór siłowników: Siłowniki do poziomowania powinny mieć równe komory (jak do skrętu). W przypadku mini traktorków, czasem stosuje się siłowniki znalezione na złomie, które pierwotnie służyły do innych celów. Należy jednak pamiętać, że takie siłowniki mogą nie być przystosowane do dużych obciążeń i wymaganej siły. Przykładowo, siłowniki o średnicy cylindra 63mm i skoku 320-400mm są często wybierane do budowy mniejszych ładowaczy.
Typowe Problemy i Rozwiązania w Eksploatacji TUR-a
Podczas użytkowania ładowaczy czołowych mogą pojawić się różnego rodzaju problemy związane z hydrauliką.
Niewystarczająca Siła Podnoszenia i Kiprowania
Problem z kiprowaniem pustej przyczepy przy sprawnym podnośniku i TUR-ze może mieć kilka przyczyn:
- Niski poziom oleju w skrzyni biegów: Choć nie zawsze jest łatwo sprawdzić poziom oleju (brak bagnetu), jego niedobór może wpływać na wydajność układu hydraulicznego.
- Niewystarczająca wydajność pompy: Zużyta pompa może nie dostarczać wystarczającej ilości oleju lub ciśnienia.
- Zbyt małe siłowniki TUR: W porównaniu do siłownika przyczepy, siłowniki TUR mogą być zbyt słabe.
- Nieprawidłowe ustawienie rozdzielacza: Jeśli rozdzielacz jest ustawiony na siłownik dwustronnego działania, a TUR ma jednostronny, może to powodować problemy z podtrzymaniem.
Przegrzewanie się Oleju Hydraulicznego
W przypadku ciągników z większą ilością oleju w skrzyni (np. C-360), przegrzewanie się oleju przy prawidłowym działaniu hydrauliki nie powinno być problemem. Jednakże, w niektórych układach, szczególnie przy intensywnej pracy, może dochodzić do wzrostu temperatury.
Miękkie Siłowniki TUR i Opadanie Ładowacza
Objaw opadania TUR-a, przypominający zapowietrzenie pompy, może być spowodowany przez:
- Nieszczelności w układzie: Nawet niewielkie nieszczelności mogą prowadzić do powolnego opadania siłowników.
- Problemy z przepływem oleju w rozdzielaczu: Brak swobodnego spływu oleju z nieużywanej sekcji rozdzielacza może powodować problemy. Rozwiązaniem może być wykonanie bypassu z nieużywanego wyjścia do powrotu oleju.
- Uszkodzone siłowniki: Wewnętrzne nieszczelności w siłownikach.
Problemy z Ciśnieniem w Układzie
Prawidłowe ciśnienie jest kluczowe dla działania hydrauliki. Można je sprawdzić za pomocą manometru. Wartości ciśnienia powinny być zgodne z zaleceniami producenta. Przykładowo, ciśnienie w granicach 135 bar jest często stosowane przy pompach NSZ16 z odpowiednim przełożeniem.
Modyfikacje i Rozbudowa Układu Hydraulicznego
Wielu użytkowników decyduje się na modyfikacje swoich ciągników w celu zwiększenia ich możliwości.
Przeróbka Ładowacza 1-sekcyjnego na 3-sekcyjny
Jest to możliwe poprzez dodanie kolejnych sekcji do rozdzielacza i odpowiednie podłączenie siłowników. W przypadku siłowników jednostronnego działania, należy zapewnić odpowiedni spływ oleju.
Dodanie Wspomagania Kierownicy
Często spotykanym rozwiązaniem jest montaż wspomagania kierownicy, na przykład od Ursusa C-360 lub hydraulicznego typu orbitrol. Wymaga to dodatkowej pompy lub rozdzielenia strumienia z istniejącej pompy. Ważne jest prawidłowe podłączenie przewodów do orbitrola i siłownika skrętu, a także sprawdzenie, czy powrót z orbitrola nie jest zablokowany.
Budowa Własnych Urządzeń Hydraulicznych
Niektórzy użytkownicy decydują się na budowę własnych urządzeń, takich jak łuparki hydrauliczne. Wymaga to dokładnego dobrania elementów hydraulicznych - pomp, siłowników, rozdzielaczy - oraz obliczenia ich parametrów.
Mini Traktorki i Ładowacze Czołowe (np. Iseki)
Mini traktorki, takie jak Iseki, są cenione za swoją wszechstronność w małych gospodarstwach, sadach i ogrodach. Wyposażenie ich w ładowacz czołowy znacząco zwiększa funkcjonalność.
- Wybór ładowacza: Dostępne są gotowe ładowacze, ale również istnieje możliwość budowy własnego. Przy wyborze ładowacza kluczowe jest dopasowanie go do możliwości ciągnika, zwłaszcza pod kątem udźwigu i stabilności.
- Siłowniki do mini traktorków: Czasami wykorzystuje się siłowniki znalezione na złomie, ale należy upewnić się, że ich parametry (średnica, skok, wytrzymałość) są odpowiednie do zastosowania w ładowaczu.
- Przykładowe ogłoszenia: Na platformach takich jak OLX.pl można znaleźć wiele ogłoszeń dotyczących sprzedaży części do maszyn rolniczych, w tym siłowników marki Iseki, a także kompletnych ładowaczy TUR.
