Siewnik Poznaniak to kultowa maszyna, znana większości polskich rolników. Jest ceniony za prostą budowę, łatwość obsługi, niskie zapotrzebowanie na moc oraz niewielkie koszty eksploatacji, co czyni go niezastąpionym w mniejszych gospodarstwach rodzinnych. Idea uniwersalnego siewnika o takiej charakterystyce jest wciąż żywa.
Ewolucja siewnika Poznaniak i jego podstawowe cechy
Siewnik Poznaniak, produkowany przez firmę Unia, przeszedł wiele modyfikacji od lat 60. XX wieku, kiedy to zrewolucjonizował uprawę zbóż. Był dostarczany do wszystkich krajów dawnego RWPG, pozwalając na wydajny i precyzyjny wysiew nasion na dużych powierzchniach oraz umożliwiając siew różnych roślin na różnych głębokościach. Do dziś jest to wydajna i niezawodna maszyna, która pomaga rolnikom oszczędzać czas i energię.
Najnowsza wersja siewnika Poznaniak 510/3, o szerokości roboczej 3 m, miała premierę z okazji 140-lecia firmy Unia na targach Agro Show w Bednarach. Charakteryzuje się lekką konstrukcją, co pozwala na współpracę z zawieszanymi agregatami uprawowymi. W standardzie wyposażono ją w:
- Hydraulicznie sterowane znaczniki przejazdów (dwa siłowniki)
- Wysokie koła z protektorem rolniczym
- Kratę ułatwiającą załadunek ziarna
- Oświetlenie drogowe
- Skrzynię nasienną z podestem
- Ruchomą belkę zaczepową do zmiany głębokości pracy redlic siewnych
Rodzaje redlic
W Poznaniaku dostępne są dwa rodzaje redlic:
- Redlice stopkowe - bardziej wrażliwe na niewyrównany teren.
- Redlice dwutalerzowe - lepiej radzące sobie z nieoczyszczonymi resztkami pożniwnymi.
Nowy rodzaj redlic V-TECH posiada dodatkowo kółko kopiująco-dogniatające w rozmiarze 250x42mm.
Pakiety wyposażenia
W nowej wersji siewnika Poznaniak dostępne są dwie pojemności skrzyń załadunkowych oraz dwa pakiety wyposażenia:
- Pakiet STARTER SEED: zawiera ścieżki technologiczne oraz hydrauliczne znaczniki przejazdu. Automatycznie zlicza przejazdy oraz zamyka i otwiera ścieżki technologiczne pod przejazdy opryskiwaczem lub rozsiewaczem.
- Pakiet PILOT SEED: wyposażony w nowoczesny komputer, zlicza dzienne i sumaryczne hektary, sygnalizuje minimalny poziom nasion w skrzyni oraz może przechowywać dane z zasiewów dla 10 pól.
Przygotowanie siewnika do pracy i próba wysiewu
Wnikliwe sprawdzenie siewnika przed sezonem siewnym jest kluczowe, najlepiej przeprowadzić je wiosną lub jesienią. Przegląd pozwala ocenić zużycie elementów roboczych i konieczność zmiany ustawień. Należy zacząć od zapoznania się z instrukcją obsługi, która zawiera informacje o kontroli, przygotowaniu do siewu, tabelach wysiewu i wzorniku ustawień. Regularna kontrola, przynajmniej raz w sezonie, gwarantuje prawidłowy siew.
Kontrola elementów roboczych
Należy sprawdzić wszystkie elementy robocze siewnika, zwracając uwagę na stopień ich zużycia i poprawność działania. Kontroli podlegają:
- Tarcze
- Kółka dociskowe
- Znaczniki
- Zagarniacze
- Redlice
W przypadku redlic należy zwrócić uwagę na ich czubki, które zużywają się znacznie szybciej, jeśli nie są prawidłowo ustawione względem talerzy. Talerz powinien pracować na głębokości większej o 1-15 cm niż czubek redlicy.
Smarowanie i ciśnienie w oponach
W siewnikach, gdzie piasty redlic wysiewających wyposażone są w smarowniczki, smar należy podać po przepracowaniu około 300 ha. Inne elementy ruchome, takie jak znaczniki, zaczep czy wahacze, wymagają smarowania po zasianiu około 100 ha. Ważne jest również sprawdzenie ciśnienia w oponach wału zagęszczającego przed wyjazdem w pole, co zapewni równomierne zagęszczenie. Prawidłowe ciśnienie w kołach jezdnych ogranicza poślizg i utrzymuje założoną dawkę wysiewu.
Ustawianie normy wysiewu
Napęd aparatów wysiewających w Poznaniaku jest mechaniczny z prawego koła. W nowej wersji siewnika koło obraca się z lekkim oporem, co pozwala na podniesienie maszyny w trakcie jazdy bez obawy o wysiewanie nasion. Do ustawienia normy wysiewu w przekładni służy wygodne jarzmo z pokrętłem blokującym i dobrze widoczną skalą wyciętą laserowo.
Tablica wysiewu różnego rodzaju nasion, wraz ze szczegółowym opisem regulacji siewnika, jest umieszczona częściowo za jarzmem. Do znalezienia poszczególnych regulacji przyda się instrukcja, która jest elementem zestawu i ma swoje miejsce w szczelnie zamkniętej tubie z lewej strony siewnika. Mimo że instrukcja jest dość krótka, fragment opisujący tworzenie ścieżek technologicznych może wymagać kilkukrotnego przestudiowania.
Regulacja aparatów wysiewających
Dla użytkowników starszych modeli Poznaniaka regulacje nie będą zaskoczeniem, choć fakt, że aparaty wysiewające mają zamontowane dwa rodzaje kółek, jest nowością. Umożliwia to przestawienie aparatów ze zbóż na wysiew drobnych nasion bez żmudnej wymiany kółek, a jedynie poprzez wciśnięcie małych sworzni, blokujących każde z 25 kółek do zbóż.
Kolejnym krokiem jest przestawienie dźwigni z lewej strony siewnika, ustawiającej dna aparatów wysiewających na pozycję 2 (z 8). Zastawki, czyli szczelinę wysiewu, ustawia się nad aparatami wysiewającymi, zgodnie z tabelą, na ¾ maksymalnego otworu.
Próba kręcona
Próba wysiewu, czyli tzw. próba kręcona, jest czynnością, której nie powinno się pominąć. Choć jest czasochłonna i często wymaga kilkukrotnego powtórzenia, jest niezbędna do uzyskania prawidłowej obsady roślin na 1 hektarze. Przed przystąpieniem do próby należy ustalić liczbę obrotów koła siewnika, którą trzeba będzie wykonać. W trakcie próby zasypujemy skrzynię ziarnem, upewniając się, że ziarno znajduje się również w gniazdach wysiewających (można to zrobić, obracając jednokrotnie wałek wysiewający).
Metody wykonania próby kręconej:
- Obrót korbą: 16,5 obrotu korbą wsuniętą na trzpień wystający z przekładni.
- Obrót kołem jezdnym: 23 obroty prawym kołem jezdnym.
- Dynamiczna próba: przejazd opuszczonym siewnikiem na dystansie 33,3 m, co przy szerokości 3 m daje powierzchnię 1 ara.
Niezależnie od metody, nasiona z pojemników należy zważyć, a otrzymany wynik (np. 2,1 kg) pomnożyć razy 100, aby otrzymać normę na 1 ha. Przed próbą kręconą aparaty wysiewające muszą być wypełnione ziarnem. Jeśli zważona masa ziaren jest zbyt mała, należy zwiększyć wysiew dźwignią przy przekładni.
Jeśli uzyskana masa nie różni się o więcej niż 2% od zalecanej dawki, próbę należy uznać za udaną. Próba kręcona pozwala również obserwować działanie siewnika i wykrywać ewentualne zmiany w wypadaniu ziarników. Dobrze jest też sprawdzić przy tej okazji ustawienia gniazd za pomocą wzornika.
Obliczanie normy wysiewu
Określenie ilości materiału siewnego na hektar jest najważniejszą kwestią. Problem z wyliczeniem normy pojawia się, gdy materiał siewny jest w kilogramach, a norma wysiewu na etykiecie podana jest w sztukach ziaren na 1 m². Z etykiety produktu należy spisać dane dotyczące MTN (masy tysiąca nasion) oraz zdolności kiełkowania. Następnie należy pomnożyć wartość zalecanej obsady roślin przez MTN i podzielić wynik przez zdolność kiełkowania. Trudniej jest określić normę dla materiału siewnego z własnego gospodarstwa - w tym przypadku trzeba samemu wyznaczyć dane, zwracając szczególną uwagę na czystość ziaren. W praktyce rolnicy rzadko to robią, dlatego do „wykręconej” ilości ziarna należy zawsze dodać około 5%, uwzględniające poślizg koła na polu.
Ustawienia polowe i szerokość robocza
Ostatnią czynnością na polu jest ustawienie głębokości pracy redlic wysiewających i zagarniacza, w zależności od warunków panujących na polu. Większość siewników pozwala na indywidualne ustawienie docisku redlic, poprzez zmianę położenia sprężyn dociskowych.
Znaczniki boczne i ścieżki technologiczne
Każdy siewnik jest wyposażony w ręczny lub hydrauliczny przerzutnik znaczników bocznych, służących do wyznaczenia trasy następnego przejazdu ciągnika. Znaczniki należy ustawić tak, aby odstępy między pasami siewnymi przy kolejnym przejeździe siewnika odpowiadały szerokościom międzyrzędzi. Pasem siewnym (Ss) nazywa się odległość między skrajnymi redlicami.
Przykład: dla siewu 25 redlicami i szerokości międzyrzędzi d = 10,8 cm, szerokość robocza wynosi Sr = 25 x 10,8 cm = 270 cm. Jeśli rozstawienie kół przednich ciągnika t = 135 cm, szerokość pasa siewnego Ss = Sr - d = 270 - 10,8 cm = 259,2 cm.
Brak dokładnego ustawienia znacznika lub jazda "na oko" często prowadzi do różnic w wysiewie.
Seed Drill Calibration
Prędkość jazdy i efektywność siewu
Aby zapobiec zapychaniu się redlic glebą, siewnik należy opuszczać do siewu w czasie jazdy ciągnikiem do przodu. Prędkość jazdy podczas siewu trzeba każdorazowo dostosować do aktualnych warunków glebowych i nie powinna ona przekraczać 10 km/h. Wielkość wysiewanej dawki nasion nie zależy od prędkości jazdy, ale ważne jest, aby w miarę możliwości utrzymywać stałą prędkość.
Testując nową wersję Poznaniaka 510/3, zalecaną prędkością roboczą było około 8 km/h. Choć momentami podkręcaliśmy tempomat do 9,5 km/h, szybko wracaliśmy do pierwotnej prędkości ze względu na nierówności terenu, gdyż lekki siewnik miał tendencję do podskakiwania przy zbyt szybkiej jeździe.
Jak przerobić Poznaniaka 2,7 metra na siewnik 3-metrowy?
Wielu rolników zastanawia się, w jaki sposób można przerobić siewnik Poznaniak o szerokości 2,7 metra na siewnik 3-metrowy. Informacja ta jest cenna, zwłaszcza ze względu na wygodny sposób pozostawiania ścieżek technologicznych w siewniku 3-metrowym. Dotychczas na forach jedynie wspominano o takiej modyfikacji, ale brakowało dokładnych opisów czy zdjęć. Takie modyfikacje często są przeprowadzane przez rolników, którzy sami naprawiają i modernizują swój sprzęt rolniczy, aby obniżyć koszty funkcjonowania gospodarstwa i zwiększyć jego efektywność.
Przykładem takiej modernizacji jest powiększenie skrzyni zasypowej siewnika Poznaniak, co pozwala na zasiew większego areału bez zatrzymywania się, oszczędzając tym samym czas. Po renowacji, siewnik często jest malowany akrylową farbą samochodową, aby nadać mu estetyczny wygląd i wydłużyć żywotność.
Aspekty techniczne i dobór części
Części do siewnika Poznaniak są niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania. Od podstawowych elementów, takich jak rama, koła jezdne czy redlice stopkowe, po większe elementy, jak zbiornik, najnowszy komputer Pilot Seed i jednostka napędowa. Przy wyborze części należy wziąć pod uwagę jej przeznaczenie oraz ilość pól, na jakich siewnik będzie pracował. Różne części mogą być potrzebne w zależności od tego, czy siewnik będzie wykorzystywany w rolnictwie na małą, czy dużą skalę. Niektóre elementy mogą wymagać wymiany lub modernizacji z powodu zużycia.
Kontrola jakości jest również ważna przy wyborze części zamiennych. Należy upewnić się, że wszystkie elementy pochodzą z wiarygodnych źródeł z gwarancjami, które obejmują wszelkie potencjalne wady, problemy z dopasowaniem lub wydajnością. Właściwy dobór części i ich regularna kontrola wspierają rolników w utrzymaniu sprzętu w najlepszej kondycji.