Przerabianie siewnika do buraków na rzepak – praktyczny przewodnik

Zainteresowanie siewem punktowym rzepaku rośnie, zwłaszcza w obliczu atrakcyjnych cen tej uprawy. Wielu rolników, którzy posiadają już siewniki punktowe do buraków, zastanawia się nad możliwością ich adaptacji do siewu rzepaku. To nie tylko ekonomiczne, ale i efektywne rozwiązanie, które pozwala na optymalne wykorzystanie maszyn. Poniższy artykuł przedstawia szczegółowe porady i praktyczne wskazówki dotyczące przezbrojenia siewnika, ze szczególnym uwzględnieniem popularnych modeli Kleine Unicorn, RAU Unicorn i Vicon Unicorn, a także omawia doświadczenia firmy Väderstad z siewnikiem Tempo R.

Siewnik Väderstad Tempo R - wszechstronność w siewie rzepaku i buraka

Firma Väderstad wprowadza na rynek wyposażenie pozwalające prowadzić siew rzepaku i buraka cukrowego za pomocą siewnika Tempo R. Terminowy siew rzepaku i buraka cukrowego jest kluczowy, a siewnik Tempo R ma to uprościć. Przeprowadzone testy potwierdziły, że ten siewnik punktowy umożliwia siew z dużą prędkością, zapewniając bezkonkurencyjną precyzję.

Fredrik Lundén, przedstawiciel firmy Väderstad, podkreśla, że system PowerShoot (nadciśnieniowego wystrzeliwania nasion) jest dostępny dla nowej grupy klientów, co potwierdza pozycję Väderstad jako wiodącego europejskiego producenta maszyn do siewu i uprawy. Dzięki PowerShoot na pracę układu dozującego nie wpływają negatywnie drgania maszyny. Testy wykazały możliwość siewu buraka cukrowego z prędkością od 6 do 16 km/h.

Siew rzepaku za pomocą siewnika Tempo prowadzi się przede wszystkim we Francji, gdzie odległość między rzędami często wynosi 60 cm. W pozostałych regionach Europy zwykle wybiera się rozstawę wynoszącą 45 albo 50 cm. Sébastien Santolini przetestował siewnik Tempo T 7 w swoim gospodarstwie podczas siewu rzepaku ozimego na polu o powierzchni 15 hektarów. Mimo opóźnionego siewu, różnice między jego polem a sąsiednimi były niezauważalne.

Santolini wyraził zadowolenie z precyzji, prędkości, dokładności siewu, łatwości kalibracji i dobrych plonów. Jego celem jest możliwość siewu kukurydzy, słonecznika i rzepaku za pomocą jednej maszyny. W jego gospodarstwie, charakteryzującym się cienką warstwą gleby gliniasto-wapiennej z dużą liczbą kamieni, siewnik Tempo T 7 został dostosowany do rozstawy 60 cm i gęstości 25 roślin na metr kwadratowy. Dodatkową korzyścią jest uproszczenie zabiegów po siewie, takich jak rozprowadzanie środków chwastobójczych, preparatów do zwalczania ślimaków i nawozów siarkowych, które można aplikować tylko w rzędach wysianych nasion, co zwiększa wydajność i redukuje zużycie preparatów. Siewnik zapewnia również dobry kontakt nasion z glebą, co jest istotne przy siewie roślin o małych nasionach.

Przezbrojenie siewnika punktowego Kleine Unicorn do siewu rzepaku

Przezbrojenie siewnika Kleine Unicorn oraz jego następców RAU Unicorn i Vicon Unicorn wymaga wykonania kilku kluczowych czynności. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na bezpieczeństwo pracy.

Przygotowanie siewnika i BHP

Czynnością wstępną powinno być podniesienie siewnika na odpowiednim wózku widłowym lub ładowarce teleskopowej do wysokości, na której praca będzie wygodna, ze względu na ciasnotę między sekcjami. Jeśli siewnik jest ustawiony na ziemi, pozycja robocza jest niewygodna. Należy bezwzględnie stosować przepisy BHP i zabezpieczyć widły podtrzymujące siewnik przed opadnięciem, np. przez podłożenie mocnych belek. Niektórzy rolnicy stawiają siewnik na kanał, co może ułatwić pracę, zwłaszcza w sekcjach przy kołach jezdnych.

Wymagane części zamienne

Do przezbrojenia siewnika należy zakupić następujące elementy (w nawiasach podano oficjalne niemieckie nazwy):

• Tarcze wysiewające (Zellenrad) z małymi otworami do rzepaku. Ważne jest, aby wielkość otworów była odpowiednia do wielkości nasion rzepaku. Optymalna waga 1000 nasion (MTZ) wynosi 5,5 do 7,0 grama (producent określa taką tarczę symbolem 2428). Najczęściej tarcze do rzepaku mają 24 lub 16 otworów. Należy dobrać tarcze z odpowiednią liczbą otworów, uwzględniając typ skrzyni przekładniowej (6-biegowa lub 3-biegowa) i dostępne odległości wysiewu. Niektóre siewniki Unicorn posiadają dodatkową przekładnię odboczkową (Vorgelege), która pozwala na uzyskanie dodatkowych odległości.
• Półksiężyce do rzepaku (Abdeckring), które są szersze od półksiężyców do buraków cukrowych, aby zniwelować różnicę w średnicy nasion buraków i rzepaku.
• Wyrzutniki do rzepaku (Auswerferstif), zastępujące wyrzutniki do buraków (Spannstift).
• Jeżeli jest to konieczne, należy zakupić nowe blachy półksiężyców (Verschleiβblech). Wymiana jest konieczna, jeśli blachy są zużyte (widoczne ślady wyżłobionego rowka), co może sprawiać problemy w wysiewie rzepaku.

Demontaż części do buraków

1. Po zdemontowaniu zawleczki zabezpieczającej i sprężyny dociskowej, należy zdjąć tarczę wysiewającą do buraków cukrowych. Tarcze mogą się zaklinować, zwłaszcza jeśli siewnik nie jest regularnie czyszczony. Pomocne może być kręcenie w lewo i prawo z jednoczesnym wyciąganiem, a w skrajnych przypadkach użycie ściągacza. W starszych siewnikach Unicorn 3, w aluminiowych korpusach (Abdeckung), otwory po czujnikach systemu Uni-Check (jeśli nie były montowane) mogą być zaślepione plastikowym korkiem. Można go wybić i przez ten otwór uderzać młotkiem w drewniany wałeczek, kręcąc tarczą, aby uwolnić zaklinowaną tarczę. Pamiętaj o ponownym zamontowaniu korka.
2. Następnie odkręcamy cztery śruby krzyżakowe M5x16 mocujące półksiężyce i blachy półksiężyców do korpusu. Zapiekające się śruby mogą sprawiać kłopot. Zaleca się użycie bita PH2, delikatne wbicie go młotkiem w wycięcie krzyżakowe i wykręcenie śrub za pomocą nasadki, mocno ją dociskając. W sekcjach przy kołach jezdnych warto użyć krótkiego wykrętaka w kształcie litery „L”. W przypadku rozkalibrowania śruby, można rozwiercić łeb śruby małym wiertłem (np. fi 2 lub 3) lub użyć dwustronnego wykrętaka do urwanych śrub, np. zestawu zakupionego w firmie DFJA.
3. Wybijamy wyrzutnik do buraków (Spannstift) za pomocą odpowiedniej wielkości wybijaka.

Montaż zestawu do rzepaku

1. Ostatni moment na sprawdzenie blach półksiężyców i ich wymianę w razie konieczności.
2. Przykręcamy półksiężyce. Można użyć wkrętarki akumulatorowej (ustawiając ją na 4 lub 5 bieg), a w sekcjach przy kołach korzystać z krótkiego śrubokręta lub wykrętaka. Często stożkowe śruby krzyżakowe zastępuje się stożkowymi śrubami imbusowymi.
3. Wbijamy stożkowy wyrzutnik do rzepaku do momentu, aż wysunięta część wyrzutnika będzie nachodziła na otwory tarczy wysiewającej, jednocześnie pilnując, aby wyrzutnik nie ocierał się o tarczę (podczas obrotu tarcza nie powinna „dzwonić”).
4. Montujemy tarczę wysiewającą, zabezpieczając ją sprężyną i zawleczką.
5. Ustawiamy wysokość wyrzutnika wewnętrznego (Auswerfer) nazywanego potocznie „L-ką”. Ten wyrzutnik przykręcany jest od zewnętrznej strony korpusu za pomocą śruby z łbem na klucz 10 i ma możliwość regulacji w górę i w dół. Wchodzi on w wyżłobienie w półksiężycu, a jego zadaniem jest wyrzucenie przyklejonego nasiona. Wyrzutnik należy ustawić możliwie blisko tarczy, ale tak, aby nie ocierał się o nią. Wielu rolników stosuje szczelinomierz o rozmiarze 0,2-0,25 mm. Zbyt ciasne ustawienie może uszkodzić delikatną tarczę do rzepaku (ze względu na cieńszą ściankę).

Ustawienie przekładni i próba kręcona

Należy ustawić na skrzyni biegów odpowiednie przełożenie, umożliwiające zachowanie odpowiednich odstępów wysiewanych nasion (najczęściej 5 do 5,5 cm). Ponieważ w instrukcjach obsługi zazwyczaj nie ma dokładnej tabeli wysiewu dla rzepaku, należy posiłkować się tabelą do buraków cukrowych. Przykładowo, jeśli dla buraków z tarczą 6-otworową na danym biegu uzyskiwano 20 cm, to przy tarczy 24-otworowej (cztery razy więcej otworów) uzyskamy przybliżoną odległość 5 cm (20 cm / 4).

Przeprowadzanie próby kręconej

1. Przy podniesionym siewniku wsypujemy nasiona rzepaku do wszystkich sekcji. Według instrukcji producenta, nasiona rzepaku, ze względu na ich lepkość, powinny być wymieszane z talkiem, aby zmniejszyć możliwość ich klejenia się.
2. Pod każdą sekcję podkładamy pojemniki na nasiona. Kręcąc kołem napędowym, doprowadzamy do wypełnienia się tarcz wysiewających i „wysiewu” nasion. Po kilku obrotach sprawdzamy stan „wysianych” nasion. Jeśli nie są rozkruszone, oznacza to odpowiednią wielkość nasion i właściwe ustawienie obu wyrzutników (wewnętrznego „L-ki” i zewnętrznego stożkowego).
3. Jeśli nasiona są nieuszkodzone, wsypujemy je z powrotem do zbiorników, ustawiamy pojemniki pod redlicami i zaznaczamy kredą na kole napędowym miejsce, od którego zaczniemy drugą próbę.
4. Kręcimy kołem napędowym, np. 5 razy i liczymy w każdym pojemniku ilość wyrzuconych nasion. Obwód koła typowego siewnika Unicorn wynosi 200 cm, więc 5 obrotów daje teoretyczną odległość 1000 cm. Dzieląc 1000 cm przez liczbę wysianych nasion, uzyskamy przybliżoną odległość wysiewu (np. przy 190 nasionach będzie to 5,26 cm). Należy sprawdzić, czy wszystkie sekcje wysiewają zbliżoną ilość nasion. Warto pamiętać, że w praktyce odległości mogą nieco odbiegać od teoretycznych. Przed siewem w polu należy dopilnować, aby ciśnienie w kołach jezdnych wynosiło 1,5 bar, co zapewni zachowanie odległości określonych w tabeli.

Dodatkowe uwagi i zalety siewu punktowego rzepaku

Kluczowe aspekty przygotowania do siewu

1. Przy zakupie nasion rzepaku należy zwrócić uwagę na to, aby były one w miarę wyrównane, a otoczka okrągła. Mniejsze nasiona często są zabierane podwójnie, a przy zróżnicowanych nasionach trudno jest wyregulować wyrzutnik „L-kę”, co może prowadzić do podwójnego wysiewu.
2. Przy okazji wymiany zestawu wysiewającego należy sprawdzić, czy ośka napędzająca tarczę wysiewającą (Welle Z-16) nie ma luzu. Ewentualny luz można wyeliminować za pomocą podkładek ustalających o grubości 0,1; 0,2; 0,3 mm lub nawet 1 mm.
3. Redlice powinny być ostre i mieć kształt litery „V”, a nie „U”.
4. Należy ustawić odpowiednią głębokość wysiewu w zależności od warunków glebowych.
5. Siać z prędkością około 6-7 km/h.

Zalety siewu punktowego rzepaku

• Łan jest bardziej przewiewny i mniej podatny na choroby grzybowe.
• Rzepak wysiewany w szerokich międzyrzędziach (na ogół 45 cm) bardzo dobrze się rozkrzewia i wytwarza zwiększoną liczbę bocznych pędów.
• Rośliny mają korzystniejsze warunki wschodowe, dlatego wschodzą szybciej i równomierniej.
• Występują lepsze warunki do bujnego rozwoju rozety przed spoczynkiem zimowym (konieczne jest zastosowanie jesienią regulatora wzrostu).
• Mimo szerokich rzędów, łan pozostaje niezachwaszczony do zbioru.
• Podczas stosowania środków ochrony roślin, łan z mocną łodygą główną i silnymi rozgałęzieniami bocznymi dobrze znosi wjazd opryskiwacza na pole.

Doświadczenia rolników z Wielkopolski

Klienci z Wielkopolski wskazują na dodatkowe uwagi:

• Punktowy siew rzepaku nie wymaga specjalnych zabiegów agrotechnicznych, uprawa, ochrona i nawożenie są podobne do technologii tradycyjnej.
• Średnia obsada wynosi około 50-55 sztuk na metr kwadratowy, co daje zużycie około 2-2,5 kg nasion na hektar.
• Termin agrotechniczny to około 15-30 sierpnia.
• Przy zbiorze rzepaku wymagane jest wyższe prowadzenie hederu, aby nie obciążać kombajnu. Grubsze łodygi rzepaku sianego punktowo zawierają więcej wilgoci, co może zwiększać wilgotność wymłóconych nasion. Aby temu zaradzić, rolnicy stosują glifosat w dawce 3 l/ha (bez siarczanu amonu) oraz sklejacz łuszczyn na 3 tygodnie przed zbiorem.

Rolnicy stosujący technologię siewu punktowego rzepaku siewnikami Unicorn podkreślają wymierne korzyści w postaci większej wydajności plonów i oszczędności nasion. Przedstawione informacje stanowią nasze doświadczenia i nie są instrukcjami obsługi. Każdy rolnik musi sam zadecydować, które z podanych informacji będą dla niego odpowiednie, zwłaszcza w przypadku mozaikowatych gleb występujących w wielu regionach Polski.

tags: #jak #przerobic #siewnik #do #burakow #na