Orkisz (Triticum aestivum ssp. spelta) to jedna z najstarszych odmian pszenicy, która obecnie przeżywa swój renesans, szczególnie w rolnictwie ekologicznym. Ze względu na specyficzną budowę materiału siewnego - którym są kłoski, a nie nagie ziarno - jego wysiew jest procesem wymagającym precyzji i odpowiedniego przygotowania maszyn.
Charakterystyka materiału siewnego
W przeciwieństwie do pszenicy zwyczajnej, ziarno orkiszu jest ściśle otoczone twardymi plewkami. Fakt ten nastręcza duże problemy związane z wysiewem i uzyskaniem prawidłowej, równomiernej obsady roślin. Kłoski są trudne do wysiania, dlatego przed przystąpieniem do pracy należy je wstępnie przewiać na wialni, a większe części kłosa podzielić na pojedyncze kłoski.
Przygotowanie siewnika do pracy
Najpopularniejszym siewnikiem używanym w wielu gospodarstwach jest mechaniczny siewnik zbożowy. Wnikliwe sprawdzenie siewnika powinno odbywać się przynajmniej raz w sezonie (wiosną lub jesienią).
- Przegląd techniczny: Sprawdź stan tarcz, kółek dociskowych, znaczników, zagarniaczy oraz redlic. Szczególną uwagę zwróć na czubki redlic - talerz powinien pracować na głębokości większej o 1-1,5 cm niż czubek redlicy.
- Smarowanie: Piasty redlic wymagają smarowania co ok. 300 ha, a pozostałe elementy ruchome (znaczniki, zaczep) co 100 ha.
- Wypoziomowanie: Siewnik musi być wypoziomowany poprzecznie i podłużnie względem ciągnika, co decyduje o prawidłowej głębokości siewu.
Próba kręcona: fundament sukcesu
Choć próba kręcona zajmuje sporo czasu, jest niezbędna, aby uzyskać prawidłową obsadę roślin na 1 hektarze.
- Zasyp zbiornik ziarnem, upewniając się, że znajduje się ono w gniazdach wysiewających.
- Podstaw osłonę korytkową pod aparaty wysiewające.
- Wykonaj odpowiednią liczbę obrotów korbą lub kołem jezdnym (zależną od szerokości roboczej siewnika i modelu, np. „Poznaniak”).
- Zważ uzyskane ziarno. Jeżeli masa różni się o więcej niż 2% od zalecanej dawki, należy skorygować ustawienia dźwigni przekładni i powtórzyć próbę.
Parametry siewu orkiszu
Plon ziarna orkiszu wyraźnie zależy od głębokości siewu - korzystniejszy jest siew głęboki (3-6 cm), co pozwala kłoskom znaleźć wystarczającą ilość wilgoci do skiełkowania.
| Parametr | Zalecana wartość |
|---|---|
| Głębokość siewu | 3-6 cm |
| Norma wysiewu | 160-250 kłosków/m² (ok. 300-350 kg/ha) |
| Rozstawa rzędów | 17-19 cm lub 22-24 cm |
| Prędkość jazdy | do 10 km/h (zalecana płynna, stała prędkość) |
Wskazówki dla rolników
Częstym zjawiskiem przy pracy z orkiszem jest zapychanie się redlic. Warto używać siewników przystosowanych do wysiewu roślin strączkowych lub specjalnie wyregulowanych siewników zbożowych wyposażonych w leje. W gospodarstwach ekologicznych zaleca się siewy nieco gęstsze, co pozwala orkiszowi lepiej konkurować z chwastami.
Pamiętaj: jaki siew, taki zbiór. Błędy popełnione podczas ustawiania maszyny mogą być nieodwracalne. Po pierwszym przejeździe na polu warto sprawdzić głębokość siewu i w razie potrzeby dokonać korekty za pomocą centralnej śruby regulacyjnej.