Prawidłowe ustawienie siewnika zbożowego jest kluczowe dla efektywności i precyzji siewu. Problem z poprawnym ustawieniem siewnika pojawia się zwykle tuż przed wyjazdem w pole i często bierze się z zaniedbań w konserwacji maszyny. W niniejszym przewodniku podpowiadamy, na co zwrócić uwagę, przeprowadzając przegląd siewnika, jak przygotować sprzęt do wysiewu nasion oraz jak wyliczyć normę siewu. Omówimy także, jakie znaczenie dla poprawności siewu ma umiejętne przeprowadzenie próby kręconej, ze szczególnym uwzględnieniem siewników Meprozet.
Przegląd i Konserwacja Siewnika Przed Sezonem
Wnikliwe sprawdzenie siewnika przed sezonem powinno odbywać się wiosną lub jesienią. Dobrze jest dokonać przeglądu, który da nam odpowiedź, czy w czasie poprzednich siewów nie doszło do zużycia się jakichś elementów roboczych maszyny i czy nie będzie potrzebna zmiana jego ustawień. Regularna kontrola siewnika, przynajmniej raz w sezonie, da pewność, że siew będzie wykonany prawidłowo. Jeśli nie sprawdzimy sprawności siewnika przed siewem, możemy narazić się na awarię, a co za tym idzie, przesunięcie terminu siewu.
Ogólna Kontrola Elementów Roboczych
Przegląd siewnika najlepiej rozpocząć od zapoznania się z jego instrukcją obsługi. Znajdziemy w niej najważniejsze informacje na temat kontroli danego modelu siewnika i jego przygotowania do siewu oraz tabele wysiewu i wzornik ustawień. Jeżeli nie posiadamy instrukcji, warto poszukać takich informacji w Internecie. Posiadając szczegółowe dane na temat pracującego w gospodarstwie siewnika, mamy pewność dobrze wykonanej kontroli i np. nie pominięcia nasmarowania żadnego pracującego w nim smarownika. Sprawdzamy wszystkie elementy robocze siewnika, zwracając uwagę na stopień ich zużycia, a potem na poprawność działania. Kontroli powinny podlegać: tarcze, kółka dociskowe, znaczniki, zagarniacze, redlice itp.
W przypadku redlic trzeba zwrócić uwagę na ich czubki, które zużywają się znacznie szybciej, jeżeli nie są prawidłowo ustawione względem talerzy. Aby nie dopuścić do takiej sytuacji, talerz powinien pracować na głębokości większej o 1-15 cm niż czubek redlicy. Zużyte redlice będą miały bowiem wpływ na głębokość siewu i rozmieszczenie nasion.
Smarowanie Elementów Ruchomych
W siewnikach, w których piasty redlic wysiewających wyposażone są w smarowniczki, należy pamiętać o podaniu smaru po przepracowaniu przez nie ok. 300 ha, zaś w przypadku innych elementów ruchomych, jak znaczniki, zaczep czy wahacze - po zasianiu ok. 100 ha. Przy znacznikach warto sprawdzić także stan tulejek stalowych na ich mocowaniu, czy nie występują tam nadmierne luzy, które będą sygnałem do ich wymiany.
Kontrola Ogumienia i Ciśnienia
Przy przygotowaniu siewnika do siewu bardzo ważne jest sprawdzenie stanu ogumienia w kołach i ciśnienia w nich. Prawidłowe ciśnienie pozwoli na ograniczenie poślizgu i utrzymanie założonej dawki wysiewu - także przez to, że koło będzie miało odpowiednią średnicę. Ważne jest również sprawdzenie ciśnienia w oponach wału zagęszczającego - jeszcze przed wyjazdem siewnika w pole. Jeżeli tego nie zrobimy, to na pewno nie osiągniemy równomiernego zagęszczenia. W niektórych typach siewników dobrze przy tej okazji sprawdzić też zużycie skrobaków wału oponowego, które muszą być ustawione w odległości 0,5-1 cm od opony.
Ocena Stanu Kółek Wysiewających
Przed siewem trzeba także przyjrzeć się jakości kółek wysiewających w naszym siewniku i dopasować je do ziaren, które mamy w planie aktualnie zasiać. Zużyte kółka wysiewające nie spełnią swojego zadania i wpłyną na problemy z ustaleniem odpowiedniej normy wysiewu danego zboża. Zawsze dobieramy kółka wysiewające do siewnika, jaki posiadamy, i ziaren konkretnych zbóż.
Siewnik Meprozet - Charakterystyka i Możliwości
Meprozet to jeden z najtańszych mechanicznych siewników zbożowych na rynku, co czyni go alternatywą dla używanych maszyn zachodnich marek. Dobry siewnik powinien nie tylko zachować właściwą dawkę wysiewu, ale też umieszczać nasiona na odpowiedniej głębokości i oczywiście dokładnie je przykryć. Powinien również oprócz ziaren popularnych zbóż, takich jak owies, wysiewać drobne nasiona rzepaku czy prosa, a także grube, na przykład łubinu. Siewniki Meprozet S107 czy S069/2B radzą sobie z tymi zadaniami, chociaż określenie ich jako bardzo precyzyjnych byłoby przesadą. Niemniej są wystarczająco dokładne, by zastąpić wiele wysłużonych maszyn w małych gospodarstwach.
Dane Techniczne Modelu Meprozet S107
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Szerokość robocza | 3000 mm |
| Liczba aparatów siejących | 25 |
| System wysiewu | redlicowy |
| Standardowe rozstawienie redlic | 120 mm |
| Pojemność skrzyni ładunkowej | 350 dm³ (opcjonalnie 700 dm³) |
Stosunkowo niewielka masa własna (510 kg dla S107) pozwala na współpracę nawet z małymi ciągnikami, takimi jak Ursus C-330, ale w tym przypadku nie można do końca zapełniać skrzyni ładunkowej. Skrzynia o pojemności 350 dm³ w przypadku pszenicy oznacza około 280 kg dodatkowego ciężaru. Pokrywa skrzyni ładunkowej ma praktyczny uchwyt i prostą blokadę. W testowanej maszynie załadunek ziarna znacznie ułatwiał podest (w podstawowej wersji trzeba za niego dopłacić). W samej skrzyni przydałyby się przegrody zabezpieczające przed przesuwaniem się ziarna, co jest szczególnie ważne w przypadku drobnych nasion.
Mechanizm Wysiewu i Regulacja Dawki
Siewniki Meprozet zamiast skomplikowanej przekładni wyposażono w proste, ale skuteczne aparaty wysiewające, które w zależności od stopnia wysunięcia zębatki pobierają odpowiednią ilość nasion. Wszystkie 25 zębatek przesuwa się jednocześnie korbką umieszczoną po lewej stronie siewnika. Dla ułatwienia regulacji o stopniu wysunięcia informuje specjalna tarcza przesuwająca się względem skali, która stanowi jednocześnie zapadkę zabezpieczającą przed samoczynnym przestawieniem. Dodatkowym elementem wpływającym na wielkość dawki wysiewanych nasion są sprężyste dna, zbliżane lub oddalane od kółka zębatego za pomocą specjalnej dźwigni. Ponadto przy wysiewie drobnych nasion trzeba zamienić miejscami koła przekładni łańcuchowej. Wytyczne do ustawienia oczekiwanej normy wysiewu podano w tabeli na skrzyni ładunkowej, ale znajduje się ona również w instrukcji obsługi.
Problemy z Redlicami i Ich Dociskiem
Z aparatów wysiewających ziarno opada przez plastikowe rurki do redlic. Plastik ma tę zaletę, że nie rdzewieje, ale łatwo pęka, co doświadczono podczas testu (jedna ze skrajnych rurek pękła). Delikatne są też plastikowe zabezpieczenia redlic przed zapchaniem. Choć pomyślano o konieczności zmiany siły docisku redlic, sposób jej regulacji pozostawia wiele do życzenia. Zakres napięcia każdej ze sprężyn trzeba ustawić oddzielnie, co zajmuje dużo czasu i jest niewygodne. Ponadto nawet przy najmniejszej sile docisku, dość ciężkie redlice stopkowe mogą zapadać się zbyt głęboko w świeżo spulchnionej ziemi. Jeśli zależy nam na płytkim siewie, Meprozet może to zapewnić tylko na nieco odleżałej glebie. Nie udaje się to podczas współpracy z agregatem uprawowo-siewnym. Jeśli siewnik ma pracować z agregatem uprawowym, producent dostarcza dłuższe przewody hydrauliczne.
Opcjonalne Wyposażenie Elektroniczne
Systemy wspomagające wykonanie ścieżek technologicznych i przestawianie znaczników podnoszą cenę siewnika o blisko 6 tys. zł, ale są bardzo przydatne i proste w obsłudze. W ich skład wchodzi m.in. rozdzielacz hydrauliczny z elektrozaworami, konsola z przełącznikami i komputer do zaprogramowania ścieżek technologicznych, elektromagnesy do zamykania wybranych aparatów, a także czujnik przy kołach pozwalający określić prędkość jazdy. Liczba przejazdów obliczana jest na podstawie liczby przełączeń znaczników. Programowanie z wykorzystaniem dostarczonej instrukcji jest bardzo proste, a na komputerze można wyświetlić dodatkowo takie informacje jak prędkość jazdy, czas pracy, wydajność czy już zasianą powierzchnię.
Próba Kręcona - Klucz do Precyzyjnego Wysiewu
Czynnością, której nie powinniśmy pominąć przy przygotowaniu siewnika mechanicznego do siewu, jest przeprowadzenie próby wysiewu, czyli tzw. próby kręconej. Choć wielu rolników uznaje ten zabieg za zbędny i kieruje się jedynie tabelami wysiewu, to jednak wysoką precyzję wysiewu gwarantuje jedynie próba kręcona, ponieważ dane podawane w tabelach są tylko orientacyjne.
Ustalenie Liczby Obrotów Koła
Wykonanie próby powinno poprzedzić ustalenie liczby obrotów koła siewnika, którą będziemy musieli wykonać w trakcie jej trwania. W tym celu należy założyć obsianie 1 ara (100 m²). Aby ułatwić sobie zadanie, można wykorzystać specjalny wzór: I = 100 / (O × Ss), gdzie O symbolizuje obwód koła biegowego, a Ss szerokość pasa siewnego. Najprostszą metodą wyznaczenia obwodu koła jest zaznaczenie punktów na ziemi i przejechanie takiej odległości, by koło zrobiło pełny obrót.
Etapy Wykonywania Próby
Przystępując do próby kręconej, zasypujemy skrzynię ziarnem. W tym momencie należy zwrócić uwagę, by ziarno znajdowało się także w gniazdach wysiewających. Najlepiej zrobić to, obracając jednokrotnie wałek wysiewający, a następnie wsypać zboże z rynienek z powrotem do siewnika. Jeszcze przed rozpoczęciem kręcenia, dla ułatwienia sobie obserwacji i liczenia obrotów na kole biegowym i maszynie, warto zaznaczyć kredą pionową kreskę. Następnie wykonujemy odpowiednią liczbę kręceń.
Po ich wykonaniu przystępujemy do zważenia zsypanego z rynienek ziarna. Jego masa pomnożona przez 100 da nam liczbę dawki wysiewu na 1 ha. Jeżeli uzyskana masa nie różni się o więcej niż 2% od zalecanej dawki, próbę należy uznać za udaną. W przeciwnym wypadku należy zmienić ustawienia w przekładni głównej siewnika i ponowić próbę. Zaleca się, aby dla nasion drobnonasiennych wykonywać próbę na 1/10 ha, a dla zbóż na 1/40 ha. Wówczas uzyskana masa usypowa jest łatwa do zważenia. W tym miejscu warto pamiętać, że w przypadku każdorazowej zmiany dawki wysiewu należy przekładnię "wyzerować", tzn. ustawić na zero, a potem ponownie nastawić oczekiwaną dawkę.
Znaczenie Poślizgu Koła
Próba kręcona daje nam również możliwość obserwacji działania siewnika i wykrycia ewentualnych zmian w wypadaniu ziarników. Dobrze jest również sprawdzić przy tej okazji ustawienia gniazd za pomocą wzornika. Wszelkie niedrożności można natomiast usunąć, przeprowadzając regulację den gniazd wysiewających. Najlepiej byłoby również przeprowadzić próbę kręconą w polu, przejeżdżając odpowiedni odcinek, gdyż uwzględniałoby to już poślizgi koła napędowego. W praktyce jednak rolnicy bardzo rzadko wykonują tę czynność, więc do "wykręconej" ilości ziarna należy zawsze dodać około 5%, które będą uwzględniać poślizg koła na polu. Często różnica w wysiewie pojawia się, gdy jest źle ustawiony znacznik lub jeździmy "na oko".
Próba Kręcona w Nowoczesnych Siewnikach
Współczesne siewniki często umożliwiają przeprowadzenie próby kręconej z użyciem aplikacji i zestawów wagowych. Co więcej, niektórzy producenci udostępniają konfiguratory online dopasowujące ustawienia do parametrów materiału. Dzięki temu użytkownicy lepiej dobierają normę wysiewu i głębokość redlic. Ponadto dane glebowe i pogodowe wspierają wybór parametrów pracy. Z tego względu kalibracja staje się bardziej precyzyjna i mniej czasochłonna.
Obliczanie Normy Wysiewu
Najważniejszą sprawą jest oczywiście określenie ilości materiału siewnego, jaki zamierzamy wysiać na hektar. Problem z wyliczeniem normy wysiewu pojawia się zwykle, gdy materiał siewny nabyliśmy w kilogramach, a norma wysiewu podana na etykiecie jest w sztukach ziaren na 1 m². Aby to prawidłowo określić, powinniśmy uwzględnić m.in. MTN (masę tysiąca nasion) oraz zdolność kiełkowania.
Obsługa SOW – moduł Realizatora. CIDON-y – Wypełnienie ankiety z poziomu kartoteki Beneficjenta.
W celu dokonania obliczeń normy siewu na 1 ha, jeżeli dysponujemy materiałem kwalifikowanym o 100% czystości, wystarczy przeprowadzić odpowiednią kalkulację. Z etykiety produktu należy spisać dane dotyczące MTN oraz zdolności kiełkowania. Następnie należy pomnożyć wartość zalecanej obsady roślin, którą podaje producent, przez MTN, a otrzymany wynik podzielić przez zdolność kiełkowania. Otrzymujemy wówczas normę wysiewu na 1 ha.
Trudniej jest natomiast dowiedzieć się, jaka norma wysiewu będzie odpowiednia dla materiału siewnego pochodzącego z własnego gospodarstwa. W tym przypadku musimy sami wyznaczyć dane i zwrócić szczególną uwagę na czystość ziaren. W praktyce jednak rolnicy bardzo rzadko wykonują tę czynność.
Ustawienia na Polu: Głębokość i Znaczniki
Ostatnią czynnością, którą musimy wykonać już na polu, jest ustawienie głębokości pracy redlic wysiewających i zagarniacza. Parametry te dobieramy w zależności od warunków panujących na polu. W większości siewników jest możliwość indywidualnego ustawienia docisku redlic wysiewających, poprzez zmianę położenia sprężyn dociskowych. Aby zapobiec zapychaniu się redlic glebą, siewnik opuszczać do siewu należy w czasie jazdy ciągnikiem do przodu.
Ustawienie Znaczników Bocznych
Każdy siewnik jest wyposażony w ręczny lub hydrauliczny przerzutnik znaczników bocznych, które służą do wyznaczenia trasy następnego przejazdu ciągnika. Znaczniki należy ustawić tak, aby odstępy między pasami siewnymi przy kolejnym przejeździe siewnika odpowiadały szerokościom międzyrzędzi. Pasem siewnym (Ss) nazywa się odległość między skrajnymi redlicami.
Przykład: należy wykonać siew 25 redlicami przy szerokości międzyrzędzi d = 10,8 cm. Dla takiej szerokości międzyrzędzi i ilości redlic szerokość robocza wynosi: Sr = 25 x 10,8 cm = 270 cm, a rozstawienie kół przednich ciągnika t = 135 cm. Rozwiązanie: szerokość pasa siewnego wynosi: Ss = Sr - d = 270 - 10,8 cm = 259,2 cm.
Prędkość Jazdy Podczas Siewu
Prędkość jazdy podczas siewu należy każdorazowo dostosować do aktualnych warunków glebowych. Nie powinna ona przekraczać 10 km/h. Wielkość wysiewanej dawki nasion nie zależy od prędkości jazdy. Ważne jest, aby w czasie siewu utrzymać, w miarę możliwości, stałą prędkość.
Pamiętając o niskiej cenie, można wybaczyć siewnikowi Meprozet S107 pewne niedociągnięcia jakościowe i konstrukcyjne. Na pewno producent powinien popracować nad poprawą trwałości powłoki lakierniczej i łatwiejszą regulacją docisku redlic. W obecnym stanie to maszyna, którą można polecić szczególnie mniejszym gospodarstwom, w których nie będzie zbyt intensywnie eksploatowana. Regularna kontrola siewnika i dokładne sprawdzenie newralgicznych punktów w maszynie pozwoli uniknąć kłopotliwych awarii i sprawi, że siew nie opóźni się.
W nowych modelach siewników dostępnych od 2024 roku stosuje się coraz więcej rozwiązań cyfrowych. Przede wszystkim producenci rozwijają automatyczne systemy kalibracji normy wysiewu. Co więcej, wiele maszyn współpracuje z nawigacją GPS oraz systemami ISOBUS. Dlatego użytkownicy zyskują większą precyzję i efektywność podczas pracy. Ponieważ wyposażenie staje się bardziej zaawansowane, przygotowanie wymaga również aktualizacji oprogramowania. Przed rozpoczęciem sezonu warto wykonać przegląd mechaniczny oraz sprawdzić komponenty elektroniczne siewnika. Producenci zalecają również kontrolę kabli, czujników oraz aktualizację oprogramowania sterującego. Co więcej, należy zachować regularność smarowania według zaleceń instrukcji obsługi. Dodatkowo warto ocenić zużycie redlic i elementów wysiewających.