Wymiana termostatu klimatyzacji w maszynach budowlanych, takich jak JCB 8014, może być kosztownym przedsięwzięciem, jeśli zdecydujemy się na zakup oryginalnej części. Niniejszy poradnik przedstawia, jak samodzielnie wymienić uszkodzony termostat klimatyzacji, oszczędzając znaczne kwoty, gdy oryginalna część (numer 7700041669) kosztuje od 500 do 1000 zł.
Objawy uszkodzonego termostatu klimatyzacji
Jeśli układ klimatyzacji jest nabity, a mimo to nie działa prawidłowo (np. raz działa, raz nie), istnieje duże prawdopodobieństwo, że termostat uległ awarii. W moim przypadku objawy wskazywały na przerywanie pracy termostatu, co doprowadziło do niestabilnego działania klimatyzacji.
Przygotowanie do montażu zamiennika
Niezbędne komponenty
- Termostat Jabel J-021: Najtańszy i łatwy do przeróbki termostat, dostępny w cenie poniżej 20 zł.
- Garść rezystorów.
- Trzy potencjometry: Dwa o wartości 50 kΩ (do regulacji R2 i R4) i jeden 10 kΩ (do zastąpienia potencjometru w traktorze).
Rozszyfrowanie oryginalnego podłączenia
Oryginalny termostat posiada dwie wtyczki:
- Wtyczka 2-pinowa: Jeden styk to masa, drugi to zasilanie sprzęgła sprężarki. Najprościej zbadać, który to który, podając napięcie przez żarówkę 20-55W na poszczególne piny.
- Wtyczka 3-pinowa: Na jednym pinie mamy +12V, na dwóch pozostałych znajduje się potencjometr do regulacji klimatyzacji.
Modyfikacja termostatu Jabel J-021
Montaż termistora i pierwsza przeróbka
Składamy nowy termostat zgodnie z instrukcją, montując termistor na przewodzie o długości podobnej do oryginału. Termistor należy zabezpieczyć w termokurczce, najlepiej wypełnionej klejem na gorąco, aby chronić go przed wilgocią. Pierwotnie termostat Jabel jest przystosowany do grzania, a nie chłodzenia, co wymaga modyfikacji. Możemy zamienić miejscami R3 oraz termistor NTC, lub wykorzystać w tym celu styk normalnie zamknięty przekaźnika. Ja zastosowałem drugą metodę, polegającą na przecięciu ścieżki na płytce między przekaźnikiem a złączem S2, a następnie podłączeniu niewykorzystanego styku przekaźnika do S2 kawałkiem przewodu.
Przystosowanie do potencjometru ciągnika
Następnie należy przystosować układ do potencjometru, który ma wyprowadzone tylko 2 przewody, w miejsce potencjometru z 3 nogami. W tym celu należy zewrzeć piny 2 i 3, a do pinów 1 i 2 podłączyć potencjometr ciągnika.
Regulacja zakresu temperatury i histerezy
Regulacja temperatury działania
Temperatura działania termostatu jest regulowana rezystorami R2 i R4. Zmniejszając wartość R2, obniżamy temperaturę zadziałania, natomiast zwiększając ją, podnosimy temperaturę zadziałania. Zwiększając zarówno R2, jak i R4, zmniejszamy zakres regulacji potencjometrem w traktorze. Ważne jest, aby tak dobrać te dwa rezystory, by regulacja była w zakresie mniej więcej od 2 do 15 stopni Celsjusza.
Ustawianie zakresu regulacji
Do ustawiania zakresu najlepiej wykorzystać zamrażarkę i multimetr z pomiarem temperatury. Czujnik termostatu i sondę miernika należy skleić taśmą izolacyjną i włożyć do zamrażarki. Następnie należy regulować wartościami R2 i R4, aby dioda na termostacie zapalała się w temperaturze bliskiej 0 stopni (niższa temperatura może spowodować zamarzanie parownika) przy skręconym potencjometrze 10 kΩ na wartość 0 Ω. Należy pamiętać, aby nie skręcać potencjometrów w miejscu R2 i R4 na minimum, aby uniknąć ich spalenia lub zwarcia. Warto zaznaczyć, że gdy dioda świeci, sprężarka będzie wyłączona, a gdy zgaśnie, sprężarka zostanie załączona (jest to kwestia wyboru styku przekaźnika, o którym wspomniano wcześniej). Po dobraniu odpowiednich wartości należy wylutować potencjometry i zmierzyć ich ustawioną wartość, a następnie zamienić je na stałe rezystory o tych wartościach.
Zwiększanie histerezy
Aby oszczędzić sprężarkę, należy zwiększyć histerezę, czyli różnicę między temperaturą włączenia a wyłączenia. Można to zrobić na dwa sposoby:
- Elektrycznie: Zmniejszając wartość rezystora R6. Orientacyjnie wartość 500 kΩ może być odpowiednia. Docelowo histereza powinna wynosić około 5 stopni Celsjusza (np. dioda zaświeci przy 5 stopniach i zgaśnie po ogrzaniu czujnika do 10 stopni).
- Mechanicznie: Spowalniając zmianę temperatury czujnika. Można go włożyć do rurki miedzianej zaklepanej z jednej strony, a następnie wsunąć do parownika klimatyzacji.
W przypadku pytań i dalszej pomocy autor poradnika służy wsparciem, choć wartości zastosowanych elementów mogą być trudne do odszukania ze względu na retrospektywny charakter opisu.