Wielu rolników staje przed dylematem wyboru między agregatami aktywnymi a biernymi. Nie ma prostych odpowiedzi na to pytanie, ponieważ obie maszyny mają swoje zastosowania. Agregaty aktywne są często wybierane do pracy na cięższych glebach, ale dzięki bogatej ofercie modeli i możliwościom konfiguracji, mogą być równie skuteczne na lżejszych glebach, dostarczając znakomitych efektów uprawy.
Zalety bron aktywnych i ich zastosowanie
Główną zaletą bron aktywnych jest ich zdolność do efektywnego radzenia sobie z dużą ilością resztek roślinnych oraz rozbijania twardych brył ziemi, co jest szczególnie ważne na cięższych typach gleb. Wykonanie zabiegu agregatem czynnym często wymaga tylko jednego przejazdu, co jest znaczącym udogodnieniem.
Brona wirnikowa to najczęściej wybierany typ maszyny wśród gospodarzy. Podstawą jej działania są zęby brony aktywnej, obracające się na pionowej osi. Jest to najlepsze narzędzie do gleb o strukturze średniej oraz ciężkiej. W przypadku lekkich gleb przeszkodą może być duże zapylenie, które zmniejsza skuteczność pracy. Zasada działania brony jest identyczna, niezależnie od rodzaju lub typu konstrukcji. Elementem roboczym jest zespół wirników, osadzony zazwyczaj na ramie, poprzecznie do kierunku jazdy.
Konfiguracja i dostosowanie do warunków
Wielu producentów bron wirnikowych wyposaża swoje maszyny w przekładnie, które umożliwiają regulację prędkości obrotowych wirników. Zwykle dostępne są od dwóch do czterech zakresów przełożeń. W połączeniu z różnymi prędkościami wału odbioru mocy (WOM) ciągnika, umożliwiają one dopasowanie odpowiedniej prędkości wirników w zależności od rodzaju gleby oraz prędkości pracy.
Rolnicy pracujący na lżejszych glebach powinni rozważyć wybór bron wirnikowych z krótszymi zębami (27 cm) oraz konfigurację z wałami rurowymi lub oponowymi. Przydatne może być także wyposażenie bron w belki wyrównujące, zwane włókami, które można montować zarówno przed, jak i za wirnikami. Możliwość regulacji wysokości tych belek pozwala na precyzyjne kontrolowanie stopnia mieszania i kruszenia gleby przez wirniki, co umożliwia dostosowanie maszyny do różnorodnych warunków uprawowych. Niezależnie od typu gleby, na której pracują - lekkie, średnie czy ciężkie - warto zwrócić uwagę na możliwości konfiguracji bron.
Brony wirnikowe a glebogryzarki
Noże glebogryzarki są cienkie i mają ostrze, natomiast elementy robocze (zęby) brony wirnikowej to grube odkuwki, w zasadzie nie ostrzone. Na zwartej glebie widać ślady cięcia, kiedy pracuje glebogryzarka, a kiedy brona wirnikowa - jedynie ślady rozkruszenia gleby. Brona dokładniej rozbija ziemię, napowietrzając ją efektem 3D, co jest nieporównywalne z glebogryzarką, która tylko obraca glebę. Ziemia po przejeździe broną aktywną jest napowietrzona, jak "ciasto urosło".
Minusem brony jest możliwość wpadnięcia pomiędzy wirniki większego kamienia i zablokowania maszyny. Przed awarią chroni zintegrowane na stałe z wałem WOM sprzęgło przeciążeniowe.
Przegląd producentów i modeli
Na rynku można spotkać wiele urządzeń, różniących się parametrami, wydajnością lub funkcjami.
Shaktiman - szeroka oferta z Indii
Indyjski producent maszyn rolniczych Shaktiman jest coraz bardziej widoczny na rynku, czego dowodem jest jego obecność na międzynarodowych targach. Gama bron wirnikowych w ofercie producenta jest bardzo szeroka, począwszy od lekkich maszyn z serii SRP Light, przez maszyny SRP, aż po najcięższe modele MP. Szerokości robocze zawierają się w przedziale od 0,75 m (zapotrzebowanie na moc od 35 KM) do nawet 6 metrów, gdzie ta maszyna potrzebuje ciągnika o mocy około 200-300 KM.
Główne cechy konstrukcji z Indii to elementy robocze ze stali borowej, malowanie proszkowe oraz przekładnie oparte na kołach zębatych pracujące w kąpieli olejowej. Większe maszyny składane są do szerokości transportowej za pomocą siłowników hydraulicznych z podwójnymi zabezpieczeniami i blokadami.
Hydropaki do bron Shaktiman
Firma Kracik oferuje do bron wirnikowych Shaktiman o szerokościach od 2,25 do 3 m wyprodukowane w Polsce hydropaki, które z powodzeniem poradzą sobie z zawieszeniem siewnika o masie do 1 tony. Hydropak pozwala na zagregowanie siewnika na "plecach" mniejszych modeli, co jest szczególnie przydatne w przypadku maszyn docierających z egzotycznych krajów, które często wymagają dostosowania do lokalnych warunków.
Przykładowe ceny bron Shaktiman
- Brona wirnikowa o szerokości roboczej 2,5 m, wyposażona w wałek ze sprzęgłem: 25,5 tys. zł brutto.
- Hydropak: 5,5 tys. zł.
- Maszyna 3-metrowa: 31,5 tys. zł.
- Składana maszyna o szerokości 5,5 m: 145 tys. zł.
Maszyny Shaktimana należą do konkurencyjnych cenowo.
Inne marki i ich cechy
- Amazone: Wyróżnia się solidną wanną o kompaktowej budowie. Krótsza konstrukcja sprawia, że jest mniejszy nacisk na ciągnik, który jest lepiej dociążony z przodu. Niemiecki producent wprowadził na rynek w 2021 roku bronę wirnikową z systemem Rotamix, który jest skuteczną metodą na radzenie sobie ze zbrylaniem ziemi, najlepiej sprawdzającą się w uciążliwym terenie.
- Kongskilde HK 25: Posiada wytrzymały kozioł, pasujący do wszystkich typów ciągników. Jej główna przekładnia jest łatwa w obsłudze dzięki zmianie przełożenia zestawu kół zębatych. Maszyna cechuje się wysoką wydajnością, którą zapewniają 4 wirniki o szerokości roboczej 1 metra.
- Remac: Charakteryzuje się dużą ilością zabezpieczeń. Warto także zwrócić uwagę na bardzo dokładny wskaźnik, umożliwiający regulację ustawienia brony względem podłoża.
- Krone: Jest wyposażona w wał packera, który utrudnia oklejanie się gleby na jego powierzchni. Dzięki temu świetnie nadaje się do wysiewów roślin na glebach o niskiej lub średniej klasie rolniczej.
- Howard HK32: Przeznaczona do dużych gospodarstw rolnych i firm usługowych. Wymaga zastosowania ciągników, których moc jest wyższa niż 200 KM. To najmocniejsza maszyna wśród bron wirnikowych z tej kategorii.
- Pöttinger L25 (2.5m): Z nożami 28cm, często łączona z ciągnikami o zwiększonej mocy.
- Maschio: Często polecana ze względu na jakość pracy, szczególnie modele z dużym wałem packera, z nożami i hydropakiem na 2 siłowniki.
- Kuhn i Lemken: Producenci oferujący również brony wirnikowe, często charakteryzujące się wąskimi konstrukcjami.
- Emy Elenfer CL23: Brona o szerokości 2,3m, sprawia wrażenie bardzo solidnej.
- Celli Go 200cm: Skuteczna w uprawie, w komplecie z wałkiem i sprzęgłem. Istnieją również tańsze zamienniki, takie jak Ditta Seria, które wykorzystują oryginalne podzespoły Celi.
Brona aktywna podczas pracy w polu z siewnikiem
Ważne aspekty przed zakupem
Przed zakupem brony aktywnej, szczególnie używanej, warto dokładnie sprawdzić kilka kluczowych elementów:
- Wirniki: Upewnij się, że nie mają luzów.
- Przecieki: Sprawdź, czy nie ma zbyt dużych przecieków oleju.
- Wanna: Zweryfikuj, czy wanna nie jest lekko skrzywiona, a oś wirnika jest prostopadła do dna wanny. Jeśli jest skrzywiona, brona będzie "wyła" w ziemi, choć w powietrzu będzie pracować cicho.
- Rodzaj elementów roboczych: Na polach pagórkowatych, gliniastych i piaszczystych, odpowiedni dobór elementów roboczych (np. noże) może znacznie ulżyć ciągnikowi.
Agregaty uprawowo-siewne
Agregaty uprawowo-siewne, do których zaliczają się brony wirnikowe z siewnikami, to maszyny należące do najefektywniejszych rozwiązań stosowanych współcześnie w rolnictwie. Zapewniają szybszą realizację zadań, są ergonomiczne i zwiększają opłacalność produkcji.