Współczesne rolnictwo stawia przed maszynami coraz większe wymagania w zakresie efektywności i ekonomii pracy. Jednym z narzędzi, które zrewolucjonizowało zbiór zielonek, jest prasoowijarka. Maszyna ta, łącząca funkcje prasowania i owijania bel, znacząco usprawniła proces zbioru, redukując potrzebę angażowania wielu maszyn i pracowników. Jednak aby w pełni wykorzystać jej potencjał, niezbędny jest odpowiednio dobrany ciągnik.
Ewolucja i zalety prasoowijarek
Wielu rolników zapewne pamięta jeszcze, jak żmudnym i pracochłonnym procesem dawniej było prasowanie i owijanie. Były to zresztą dwa osobne procesy, które angażowały dwóch pracowników oraz aż dwa ciągniki. Naturalną drogą było więc podążanie w kierunku maszyny, która usprawniłaby ów proces, skróciła go oraz poprawiła ekonomię pracy w gospodarstwie. Odpowiedzią, po wielu próbach, okazała się prasoowijarka Rollant Uniwrap 250.
Jedną z wiodących innowacji wprowadziła firma Claas, której prasa z owijarką Claas Rollant Uniwrap obchodzi swoje 20-lecie. Konstruktorzy koncentrowali się na zbudowaniu możliwie najmocniejszej owijarki, która musiałaby być szybsza niż proces prasowania, aby prasa mogła pracować na pełnych obrotach, nie obniżając wydajności. W momencie premiery, była to najwydajniejsza maszyna tego typu na rynku. Prasy z owijarką doskonale sprawdzają się również podczas pracy na małych polach lub na zboczach.
Modele Claas Rollant Uniwrap od początku posiadają jedną oś zamiast dwóch, za to maszyny doposażono w większe opony. W ten sposób prasa jest nie tylko łatwiejsza w ciągnięciu, ale także bardziej zwrotna, przez co lepiej chroni glebę. Kolejną cechą, która od zawsze wyróżniała serię Uniwrap, jest niezawodne prowadzenie balotu z prasy na stół owijania. Dzięki temu prasy z owijarką można bez problemu używać do prasowania nawet na najbardziej stromych zboczach. W takich warunkach niezawodnie musi działać również stół transportowy i stół owijania, zwłaszcza w przypadku nie całkiem czysto formowanych balotów. Balot musi się także pewnie obracać, aby mógł zostać hermetycznie owinięty folią. W tym celu Claas opracował kombinację stołu transportowego z dużymi bocznymi blachami prowadzącymi i głębokiego stołu owijania, który składa się z pasów i rolek podporowych.
Inżynierowie Claas poświęcili wyjątkowo dużo czasu na dopracowanie timingu i mechaniki procesu zaciskania. Jednym z największych wyzwań było stworzenie napędu High-Speed ramienia owijającego, które pracuje z prędkością 36 obrotów na minutę i zapewnia rozciągnięcie folii nawet o 82%. W porównaniu do pierwotnej wersji Uniwrap 250, obecne modele serii 400 znacznie zwiększyły swoją wydajność.
Zbiór sianokiszonki odbywa się w jednym cyklu roboczym, z użyciem tylko jednego ciągnika, co przekłada się na znaczną oszczędność czasu, paliwa oraz kosztów pracy. Dzięki natychmiastowemu owijaniu bel zaraz po ich uformowaniu, minimalizowane są negatywne skutki warunków atmosferycznych, które mogłyby pogorszyć jakość sianokiszonki.
Kluczowe parametry ciągnika do prasoowijarki
Wybór odpowiedniej maszyny rolniczej to jedna z najważniejszych decyzji finansowych, przed którymi staje współczesny gospodarz. Kluczowym parametrem, który determinuje wydajność oraz koszty eksploatacji, jest bez wątpienia moc ciągnika. Właściwe dopasowanie tego parametru do skali produkcji oraz rodzaju upraw pozwala na optymalizację zysków. Zbyt słaba maszyna będzie pracować na skraju swoich możliwości, co prowadzi do szybkich awarii, podczas gdy jednostka o zbyt dużym potencjale będzie generować nieuzasadnione koszty paliwa i serwisu.
Moc ciągnika powinna być skorelowana z najcięższym zadaniem wykonywanym regularnie w gospodarstwie. O efektywności decyduje nie tylko wielkość silnika, ale również masa maszyny, rodzaj przekładni oraz sprawność układów hydraulicznych. Właściwy balans między tymi elementami sprawia, że praca staje się lżejsza i szybsza.
Moc na Wałku Odbioru Mocy (WOM)
Moc silnika to nie to samo co moc na WOM, ponieważ część energii jest tracona na napęd osprzętu silnika. Dla maszyn takich jak prasy czy kosiarki, parametr mocy na wałku odbioru mocy jest najważniejszy. To on decyduje, czy ciągnik poradzi sobie z napędzeniem aktywnego narzędzia bez nadmiernego spadku obrotów. Moc ciągnika mierzona na wałku daje realny obraz sprawności przekładni i układu przeniesienia napędu danej jednostki.
Zawsze należy sprawdzić, przy jakich obrotach silnika osiągana jest standardowa prędkość WOM, na przykład 540 lub 1000. Praca w trybie ekonomicznym (np. 540E) pozwala na oszczędność paliwa przy zadaniach o mniejszym zapotrzebowaniu na energię. Do zmiennokomorowej prasoowijarki, szczególnie z rotorem i nożami, często sugeruje się ciągnik o mocy około 130 KM (szczególnie 6-cylindrowy). Do stałokomorowych pras z owijarką, takich jak Krone, 115 KM może być wystarczające.
Masa ciągnika i uciąg
Uciąg zależy od wielu czynników, wśród których masa własna ciągnika odgrywa rolę niemal tak ważną jak silnik. Lekki traktor o dużej mocy będzie jedynie "burował" w ziemi, tracąc energię na niepotrzebny poślizg kół. Aby moc ciągnika została zamieniona na ruch do przodu, potrzebny jest odpowiedni docisk do podłoża. Możliwość łatwego balastowania maszyny pozwala na dopasowanie jej ciężaru do aktualnie wykonywanego zadania polowego. Dobry uciąg to mniejsze zużycie opon, oszczędność czasu i paliwa oraz mniejsza degradacja struktury gleby pod kołami.
Masa prasoowijarki ma znaczenie, szczególnie na podmokłych terenach. Modele takie jak McHale Fusion 2 czy McHale Tornado ważą prawie 6 ton, co z załadowanymi belami w komorze i na owijarce daje duży ciężar. Z kolei Kuhn I-Bio, wraz ze stawiaczem bel, waży około 3,6 tony. W przypadku ciężkich maszyn, takich jak Krone, która z dwoma balotami może ważyć około 8 ton, ciągniki często toną na mokrych łąkach, dlatego ważne jest dopasowanie masy ciągnika i maszyny do warunków glebowych. Napęd na wszystkie cztery koła (4x4) jest absolutnym standardem w maszynach o większej mocy, co pozwala na znacznie efektywniejsze wykorzystanie potencjału silnika, szczególnie w trudnych i grząskich warunkach polowych. Daje to lepszą stabilność i pewność prowadzenia przy dużych obciążeniach, a także jest niezbędne podczas prac na mokrych łąkach oraz przy poruszaniu się po stromych zboczach z ładunkiem.
Rodzaj przekładni
Rodzaj przekładni ma gigantyczny wpływ na to, jak efektywnie moc ciągnika jest przekazywana na układ jezdny. Im większa liczba biegów, tym łatwiej dobrać idealną prędkość roboczą do aktualnego obciążenia i warunków. Skrzynie typu Powershift pozwalają na zmianę biegów pod obciążeniem, co jest nieocenione podczas pracy na pagórkowatym terenie. Z kolei przekładnie bezstopniowe (CVT) oferują najwyższą elastyczność, pozwalając na pracę z dowolną prędkością przy optymalnych obrotach silnika. Większa liczba dostępnych przełożeń sprawia, że silnik częściej pracuje w swoim najbardziej ekonomicznym zakresie, co przekłada się na niższe rachunki za paliwo i mniejsze zmęczenie operatora.
Systemy hydrauliczne
Wydajność pompy hydraulicznej musi być dopasowana do wymagań prasoowijarki. Nawet największa moc ciągnika nie pomoże, jeśli hydraulika nie będzie w stanie obsłużyć wszystkich funkcji maszyny towarzyszącej. Równie istotna jest liczba i rodzaj dostępnych gniazd hydraulicznych oraz łatwość ich sterowania z kabiny. Nowoczesny traktor to system naczyń połączonych, gdzie każdy element musi ze sobą ściśle współpracować.
Niektóre prasoowijarki, jak odnowiony model Krone Comprima CF 155 XC, są seryjnie wyposażone we własny układ hydrauliczny, w skład którego wchodzą pompa i zbiornik. Daje to możliwość pracy z ciągnikami o mniejszej wydajności hydrauliki lub z różnymi traktorami bez obawy o wymieszanie olejów. Hydraulika pokładowa to super sprawa, eliminująca potrzebę "grzebania z wężami".
Nowoczesne rozwiązania w prasoowijarkach
Producenci oferują zarówno maszyny ze stałą, jak i zmienną komorą prasowania. Bele najczęściej owijane są folią na zamontowanej z tyłu owijarce. Podzespoły w prasoowijarkach nie różnią się od tych stosowanych w tradycyjnych prasach zwijających. To zaawansowane technologicznie maszyny, często wyposażone w system ISOBUS. Wszystkie informacje dotyczące pracy maszyny ustawiane są na terminalu w kabinie ciągnika.
Prasoowijarka Krone Comprima CF 155 XC pracuje w systemie ISOBUS. Opcjonalnie prasę można wyposażyć w system telemetryczny SmartConnect 500, będący częścią internetowego portalu użytkownika mykrone.green. Dzięki telemetrii można podglądać parametry pracy maszyny, takie jak lokalizacja, liczba bel oraz ich wilgotność i masa. W przypadku komory prasowania Krone polega na sprawdzonym systemie Novogrip, bazującym na belkach poprzecznych montowanych do specjalnych pasów gumowych, na który producent udziela gwarancji na 30 tys. bel lub trzy lata. Krone Comprima CF 155 XC to prasoowijarka z półzmienną komorą prasowania, gdzie średnica bel jest regulowana mechanicznie od 125 do 150 cm. Maszyny Comprima mogą być wyposażone w owijanie bel folią w komorze prasowania, a na życzenie dostępne są również waga balotów i wilgotnościomierz.
Pobieranie pokosu odbywa się poprzez bezkrzywkowy podbieracz EasyFlow o szerokości roboczej 215 cm, który Krone z powodzeniem przetestowało w innych maszynach. Pięć rzędów zębów jest umieszczonych spiralnie, co zapewnia ciągły przepływ materiału. Teoretyczna długość cięcia to 42 mm, a ostrza można przełączać w grupach.
Inne ciekawe koncepcje na rynku to Kuhn I-Bio, uznawana za jedną z najbardziej kompaktowych prasoowijarek na rynku. Jej masa własna ze stawiaczem bel to około 3,6 tony, co jest dużą zaletą na podmokłe tereny. Kuhn I-BIO znajdzie z powodzeniem zastosowanie dla klientów, którzy wykonują do około 3-4 tysięcy bel rocznie.
Jak działają prasy zwijające? | MD F&H
Przykładowe konfiguracje i doświadczenia rolników
- Dla zmiennokomorowej prasoowijarki zaleca się ciągnik o mocy około 130 KM (6-cylindrowy), choć należy pamiętać, że prasa waży nawet 7 ton, co na mokrych łąkach mocno daje o sobie znać.
- Właściciele pras Krone wskazują, że do ich maszyn wystarczy ciągnik o mocy 115 KM, pod warunkiem dobrego przekaźnika.
- Testy pokazały, że John Deere 6330 o mocy 115 KM w połączeniu z Lely Double Action z 13 nożami radził sobie elegancko i komfortowo, nawet na wałku 540 ECO, jedynie przy dobijaniu beli wymagając redukcji półbiegów.
- Zetor Proxima 100 o mocy 100 KM to dolna granica, a w przypadku prasy z rotorem i nożami jego możliwości mogą być ograniczone.
- Wadą prasoowijarek bywa duża liczba zakamarków i czujników, które od kurzu mogą się zabrudzać i powodować przestoje, ale zaletą jest możliwość produkowania po dwie bele jednocześnie.
- Na mokrych łąkach, gdzie maszyna waży około 8 ton (z dwoma balotami), rozwiązanie z tandemem (dwuosiowe) jest często preferowane, zapewniając lepszą stabilność i mniejsze zatapianie się maszyny.
Wpływ warunków glebowych i areału na dobór mocy
Warunki glebowe w regionie to czynnik, który może drastycznie zmienić zapotrzebowanie na konie mechaniczne. Na ciężkich, gliniastych ziemiach ta sama szerokość pługa wymaga znacznie większej siły niż na piaskach. Moc ciągnika musi być zatem dostosowana do specyfiki lokalnego podłoża, aby praca była w ogóle możliwa. W regionach o urozmaiconej rzeźbie terenu, strome zbocza wymuszają posiadanie zapasu mocy dla zachowania bezpieczeństwa.
Na polach o ciężkiej strukturze, gdzie dominuje glina, opory stawiane przez narzędzia są ogromne. W takich warunkach moc ciągnika musi być o 20-30% wyższa niż na glebach lekkich dla tego samego osprzętu. Zapas siły pozwala na utrzymanie stałej prędkości, co jest kluczowe dla prawidłowego odkładania skiby czy kruszenia brył. Praca na skraju wydajności na ciężkiej ziemi prowadzi do nadmiernego poślizgu kół i niszczenia struktury gleby. Warto również zainwestować w szerokie ogumienie lub bliźniacze koła, aby lepiej przenieść dostępną moc na podłoże. Ciężka ziemia nie wybacza błędów w doborze sprzętu, co szybko widać w wyższych kosztach serwisu maszyny.
Wielkość posiadanego areału to pierwszy i najbardziej oczywisty wskaźnik przy wyborze nowej maszyny do pracy. Przyjmuje się, że każde gospodarstwo ma swoje specyficzne progi wydajnościowe, które narzucają konkretne rozwiązania. Moc ciągnika musi pozwalać na terminowe wykonanie wszystkich zabiegów agrotechnicznych w optymalnym oknie czasowym. W przypadku średnich gospodarstw, moc ciągnika mieści się zazwyczaj w przedziale od 100 do 150 koni mechanicznych, co pozwala na obsługę nowoczesnych siewników, większych opryskiwaczy oraz ciężkich pługów zagonowych lub obracalnych.
Podsumowanie i rekomendacje
Dobór odpowiedniego ciągnika do prasoowijarki to proces wymagający analizy wielu aspektów technicznych i ekonomicznych. Moc ciągnika nie powinna być jedynym kryterium, choć stanowi ona ważny punkt wyjścia. Kluczowe jest dopasowanie potencjału silnika do areału, rodzaju gleb oraz najcięższych zadań w gospodarstwie.
Pamiętaj, że zbyt słaby traktor spowolni Twoją pracę i narazi Cię na częste usterki mechaniczne. Z kolei maszyna o nadmiarowej mocy będzie nieekonomiczna i utrudni budowanie zyskowności produkcji rolnej. Zwracaj uwagę na parametry WOM, siłę uciągu oraz masę własną traktora przy porównywaniu ofert różnych producentów. Skonsultuj się z profesjonalnymi doradcami i, jeśli to możliwe, wykonaj jazdę próbną z Twoim najcięższym osprzętem. Tylko takie kompleksowe podejście pozwoli Ci znaleźć maszynę, która stanie się niezawodnym partnerem na Twoich polach. Właściwie dobrana moc ciągnika to gwarancja spokoju podczas intensywnych prac sezonowych i niższych kosztów eksploatacji.
Warto poświęcić czas na rzetelne wyliczenia, aby każda wydana złotówka pracowała na rozwój Twojego biznesu. Rolnictwo to branża, w której precyzja techniczna przekłada się bezpośrednio na wynik finansowy pod koniec roku. Nie bój się stawiać na nowoczesne rozwiązania, które pomagają w optymalnym wykorzystaniu każdego konia mechanicznego. Dobry traktor to taki, który wykonuje swoją robotę szybko, sprawnie i przy minimalnym nakładzie paliwa. Niech Twoje pola zawsze dają obfite plony dzięki mądrze dobranym maszynom.
tags: #jaki #ciagnik #do #prasoowijarki