Pług obrotowy to jedna z kluczowych maszyn w każdym gospodarstwie rolnym, oferująca skuteczne i efektywne oranie pól. Na rynku dostępne są liczne modele o różnej budowie i parametrach, a wybór odpowiedniego pługa jest inwestycją na wiele lat. W niniejszym artykule przedstawiono wskazówki, jak wybrać i prawidłowo wyregulować pług obracalny, ze szczególnym uwzględnieniem oferty firmy KUHN.
Czym jest pług obrotowy i dlaczego warto go wybrać?
Pług obrotowy, nazywany również pługiem obracalnym, to maszyna rolnicza, która podczas orania pozwala odkładać glebę zarówno na lewą, jak i na prawą stronę. Jego wyróżnikiem jest specjalny mechanizm w głowicy, który umożliwia automatyczne obracanie się ramy o 180 stopni na końcu pola. Szybsze zmiany kierunku jazdy pozwalają zwiększyć wydajność pracy i sprawiają, że orka jest bardziej efektywna, eliminując problem bruzd i nawrotów.
Budowa pługa obracalnego
Pług obracalny składa się z:
- Ramy: stanowiącej szkielet maszyny.
- Korpusów roboczych: odpowiedzialnych za odwracanie skiby gleby.
- Głowicy: z mechanizmem obracającym ramę o 180 stopni.
Typy pługów obrotowych
Pługi obrotowe można podzielić na kilka rodzajów pod względem budowy korpusu, liczby skib oraz sposobu mocowania:
- Modele jednoskibowe lub wieloskibowe: od dwuskibowych, po pięcioskibowe i większe.
- Pługi zawieszane: mocowane bezpośrednio do ciągnika.
- Pługi półzawieszane: charakteryzujące się większą wydajnością pracy przy prostej konstrukcji. Pomimo dużych gabarytów są bardzo zwrotne, co pozwala na dokładne wykonanie orki niezależnie od kształtu pola. Oferują wysoką wydajność pracy w każdych warunkach i są dostępne z liczbą korpusów od 5 do 12.
Wybór odpowiedniego pługa obrotowego
Wybór konkretnego rodzaju maszyny zależy od zakresu prac do wykonania, typu gleby, wielkości gospodarstwa oraz mocy ciągnika. Producenci pługów obrotowych mają na uwadze zróżnicowane potrzeby rolników, dlatego każde gospodarstwo powinno dobrać maszyny rolnicze odpowiednio do swojej charakterystyki i warunków naturalnych.
Dostosowanie do wielkości gospodarstwa i liczby skib
- W małych gospodarstwach poniżej 10 ha najlepiej sprawdzają się maszyny dwuskibowe.
- Jeśli warunki są trudniejsze, warto zastanowić się nad zakupem pługa trzyskibowego lub czteroskibowego. Takie maszyny nadają się do pracy z glebą o większej masie organicznej, a także na większej powierzchni.
- Pługi obracalne pięcioskibowe i większe są przeznaczone do pracy w przedsiębiorstwach rolnych, na ogromnych polach uprawnych.
Dopasowanie do typu gleby
- Na lżejszych glebach bardzo dobrze sprawdzają się modele dwuskibowe.
- W przypadku bardziej wymagających warunków warto zastanowić się nad maszyną o większej liczbie skib - np. trzech lub czterech.
- Ciężkie w uprawie, zwięzłe gleby, wymagają z kolei użycia pięcioskibowych pługów obracalnych.
- Warto zwrócić uwagę na problem pakomatu - jeśli masz ciężką ziemię, może nie zdawać egzaminu.
Kompatybilność z ciągnikiem rolniczym
Pług obracalny musi być kompatybilny z ciągnikiem rolniczym. Jest to bardzo ważny aspekt, ponieważ pługi obrotowe wymagają odpowiedniej mocy silnika. Przykładowo, w przypadku maszyn Rol-Ex jest to od 85 do 125 koni mechanicznych (zależnie od liczby korpusów). Osoby posiadające ciągniki o mocy 90 KM zazwyczaj stwierdzają, że trzy skiby są wystarczające, choć niektóre ciągniki o tej mocy pociągnęłyby i cztery. Ciągnik 150KM spokojnie poradzi sobie z 50cm szerokością, a nawet 168KM może ciągnąć Kuhna 5x50, choć przy zamarzniętej ziemi może to zwiększyć zużycie paliwa.
Marka i trwałość
Wybierając pług obrotowy, warto zwrócić uwagę na trwałość maszyny oraz jej odporność na zużycie, dlatego warto stawiać na rozwiązania pochodzące od sprawdzonych producentów. W serwisie Mascus największym zainteresowaniem cieszą się używane pługi obrotowe takich marek jak Kverneland, Lemken czy KUHN.
- Kverneland: Norweski producent oferuje różne modele pługów przeznaczone do różnych gleb oraz zmiennych warunków pracy.
- Lemken: Niemieckie maszyny wyróżniają się przede wszystkim trwałością i licznymi opcjami regulacji, które umożliwiają dostosowanie pługa do indywidualnych potrzeb. Orka staje się bardziej efektywna dzięki opcji ustawienia kąta natarcia oraz szerokości skib.
- KUHN: Specjaliści od pługów, oferujący szeroką gamę modeli:
- MASTER 103: Niezawodny i ekonomiczny pług wyposażony w dwa do pięciu korpusów, przeznaczony do pracy z ciągnikami o małej i średniej mocy.
- MASTER L: Nowy model, plasujący się między MASTER 153 i 183, przeznaczony do intensywnego użytkowania w średniej wielkości gospodarstwach rolnych.
- MASTER 123: Seria o liczbie korpusów od 3 do 6, przeznaczona do ciągników średniej mocy.
- MASTER 153: Seria o liczbie korpusów od 4 do 6, potrafiąca sprostać wymaganiom rolników i usługodawców.
- MASTER 183: Zawieszane pługi odwracalne dostępne w wersjach 5, 6 i 7-skibowych, przeznaczone dla rolników oraz firm usługowych, do intensywnej pracy przy użyciu ciągników o mocy do 385 KM.
- MASTER M: Zawieszane pługi dostępne w wersjach od 4 do 6 korpusów, przeznaczone do ciągników o mocy od 110 do 240 KM, z regulacją szerokości roboczej MULTI lub VARI.
- MASTER 113: Lekkie i jednocześnie wytrzymałe maszyny, które dzięki precyzyjnej regulacji ustawień roboczych zapewniają najwyższą jakość orki.
- Rol-Ex: Polski producent maszyn rolniczych, które są niezawodne i wytrzymałe. Pługi obrotowe Rol-Ex są nowoczesne i odpowiadają rzeczywistym potrzebom rolników.
Dostępność i cena części zamiennych
Zakup pługa obrotowego jest zazwyczaj wieloletnią inwestycją. Maszyny te są wytrzymałe, dlatego można bez przeszkód użytkować je przez długi czas. Niektóre części w naturalny sposób ulegają zużyciu i po kilku sezonach trzeba będzie wymienić je na nowe. Dostępność i cena części zamiennych to ważne aspekty wyboru pługa obracalnego. Awaria maszyny oznacza przestój w pracy, co w rolnictwie wiąże się z ryzykiem uzyskania plonu mniejszego niż zakładany. Z tego powodu warto wziąć pod uwagę maszyny rolnicze z rynku wtórnego. Używane pługi obrotowe są często prostsze w naprawie i łatwiej jest kupić do nich części. Ich ceny są też bardziej przystępne niż w przypadku nowych modeli. Zaoszczędzone w ten sposób pieniądze można przeznaczyć na inne inwestycje w gospodarstwie. Warto też stawiać na maszyny renomowanych producentów z szeroką siecią serwisową i prostym dostępem do elementów wymiennych.
Regulacja pługa obrotowego - klucz do efektywnej orki
Niezwykle istotne są opcje regulacji, jakie maszyna oferuje użytkownikowi, ponieważ dobre ustawienie pługa może nawet zmniejszyć zapotrzebowanie mocy do 25%, co przekłada się na mniejsze zużycie paliwa.
Rodzaje zabezpieczeń
Wybór pługa powinien być uwarunkowany rodzajem zabezpieczeń, jakie należy wybrać kupując nową maszynę, szczególnie w kontekście występowania kamieni na polu. Na mozaikach często występują kamienie w dużych ilościach, dlatego warto zastanowić się, jakie zabezpieczenie będzie odpowiednie. Zabezpieczenie resorowe na bardzo ciężkich ziemiach może okazać się za słabe i odkładnice mogą się unosić. Zabezpieczenie hydrauliczne daje możliwość regulacji na różne ziemie.
Regulacja szerokości pierwszej skiby
Regulacja szerokości pierwszej skiby służy przede wszystkim do dostosowania jej do rozstawu tylnych kół ciągnika. Istnieją różne interpretacje jej funkcji:
- Dostosowanie do rozstawu kół: Jak podaje Agromechanika, szerokość pierwszej skiby dostosowuje się do rozstawu tylnych kół ciągnika.
- Wyrównanie powierzchni: W RPT piszą, że regulacji pierwszej skiby dokonuje się w drugim przejeździe; pierwszy korpus powinien nieco nadkładać, aby wyrównać powierzchnię z poprzednim przejazdem.
- Wpływ na ściąganie pługa i równomierną szerokość: Regulacja ta ma związek ze ściąganiem pługa lub wpływa na równomierną szerokość pozostałych skib.
- Stare pługi zagonowe: W starszych pługach zagonowych ramowych zawieszanych, w stojaku znajduje się oś wykorbiona, która służy do regulacji pierwszej skiby i zarazem punktu pociągowego. W obracalnych jednobelkowych te ustawienia dokonuje się razem lub oddzielnie śrubą rzymską albo siłownikiem. Zmiana za pomocą osi wykorbionej nie zmienia szerokości tylko pierwszej skiby, ale wszystkich jednocześnie, zmieniając przy tym kąt natarcia lemieszy.
- Związek z głębokością orki: Inne źródła podają, że zmiana tej szerokości powinna być następstwem zmiany głębokości orki, tak aby był zachowany jednakowy stosunek szerokości do głębokości korpusu. Im głębiej, tym szerzej i na odwrót. Na zimę lepiej zostawić glebę w ostrej skibie (wysztorcowaną), czyli głęboko i wąsko.
Regulacja szerokości roboczej pługa
To zupełnie inne zagadnienie niż regulacja pierwszej skiby. W starszych pługach ta funkcja nie występuje. Może być:
- Mechaniczna skokowa: Zmiana szerokości roboczej następuje skokowo.
- Hydrauliczna płynna: Umożliwia płynną regulację szerokości. Co ciekawe, zmiana tej szerokości nie zmienia kąta natarcia lemiesza, prawdopodobnie dzięki zasadzie czworoboku przegubowego.
Zmiana szerokości orki poprzez odejmowanie i dokładanie korpusów
Belka w takim przypadku musi mieć budowę kołnierzową, czyli teleskopową, aby po odjęciu korpusu od tyłu nie wystawała "pusta" belka.
Regulacja głębokości w nowszych pługach obracalnych
W nowszych pługach obracalnych stosuje się regulację siłową lub pozycyjną, która wyklucza kółko kopiujące (o ile nie jest to pług przyczepiany). Jeśli ktoś chce pracować za pomocą regulacji kopiującej (kółka), musi ustawić podnośnik na dociążenie (regulację ciśnieniową), czyli podnoszenie pod mocno zmniejszonym ciśnieniem, tak aby pług nie unosił się od ziemi (wtedy jednak tracimy dociążenie tylnej osi masą pługa).
Przesuwanie wzdłużne pługa
W nowszych pługach istnieje możliwość przesuwania wzdłużnego pługa tak, aby wychylić pierwszy korpus poza rozstaw kół ciągnika. Dzięki temu oba koła jadą po caliźnie, co w praktyce może zwiększyć stabilność i efektywność orki.
Poziomowanie pługa
Poziomowanie pługa jest fundamentalne dla prawidłowej pracy i jest zazwyczaj intuicyjne dla doświadczonych operatorów.
Jak ustawić pług?! Poradnik - zasady regulacji pługów.
Pługi półzawieszane obracalne
Pługi półzawieszane obracalne charakteryzują się większą wydajnością pracy, która idzie w parze z prostą konstrukcją. Dzięki niej pługi Manager, Vari-Manager, Challenger i Leader mają takie same wymagania względem mocy ciągnika, co zawieszane pługi z mniejszą ilością korpusów. Mimo dużych gabarytów, pługi są bardzo zwrotne, co pozwala na dokładne wykonanie orki niezależnie od kształtu pola. Te pługi oferują wysoką wydajność pracy w każdych warunkach i są dostępne z liczbą korpusów od 5 aż do 12.