Dokumenty identyfikacyjne i eksploatacyjne żurawia samojezdnego

Żurawie samojezdne to urządzenia techniczne, których eksploatacja wiąże się z dużą odpowiedzialnością. Aby zapewnić bezpieczeństwo operatorów i innych pracowników, a także legalność użytkowania, konieczne jest posiadanie kompletnej i aktualnej dokumentacji. Dotyczy to zarówno dokumentów identyfikacyjnych, niezbędnych do rejestracji i dopuszczenia do eksploatacji, jak i tych związanych z codziennym użytkowaniem, konserwacją i nadzorem technicznym. Prawidłowe zarządzanie dokumentacją jest kluczowe, zwłaszcza w przypadku urządzeń sprowadzanych z zagranicy lub podlegających różnym formom dozoru technicznego.

Zakup i rejestracja używanego żurawia samojezdnego: kluczowe kroki i wymagane dokumenty

Pierwszą czynnością po zakupie używanego żurawia jest znalezienie firmy, która podejmie się wykonania przeglądu specjalnego. Taki przegląd zakończy się protokołem, który wskaże niezbędne naprawy lub czynności konserwacyjne, a także części do wymiany. Wszystkie wskazane czynności powinna wykonać firma lub osoba kompetentna.

Dopiero po wykonaniu wszystkich zaleceń zawartych w protokole przeglądu specjalnego, możliwe będzie wystąpienie do Urzędu Dozoru Technicznego (UDT) o rejestrację żurawia. Do rejestracji będą potrzebne następujące dokumenty:

• Wspomniany protokół przeglądu specjalnego.
• Dokumenty potwierdzające wykonanie zaleceń z przeglądu.
• Przetłumaczona na język polski instrukcja obsługi.
• Certyfikaty (mogą być w języku oryginalnym).

O czym należy pamiętać, sprowadzając używany żuraw zza granicy?

Często powodem sprowadzania żurawia zza granicy jest atrakcyjna cena. Urządzenia te najczęściej charakteryzują się nieznanym wiekiem i stanem technicznym. W trakcie przeglądu specjalnego często okazuje się, że stan techniczny starych żurawi jest tak zły, że naprawa staje się nieopłacalna. Za atrakcyjną ceną mogą kryć się koszty modernizacji, które przewyższą koszt samego zakupu. Zaleca się dokładne rozważenie tych kwestii przed zakupem używanego urządzenia.

Proces rejestracji i badań odbiorczych w UDT

Aby eksploatować urządzenie techniczne, dla którego zostały ustalone formy dozoru pełnego, konieczne jest dokonanie jego rejestracji. Do takich urządzeń należą m.in. żurawie samojezdne. Co więcej, należy uzyskać zgodę na ich eksploatację, którą musi wydać Urząd Dozoru Technicznego. Żurawie samochodowe są urządzeniami podlegającymi dozorowi technicznemu, co wynika z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. 2012 poz. 1468).

• W przypadku żurawi samochodowych o udźwigu do 3 200 kg stosowany jest dozór ograniczony (badania techniczne okresowe co dwa lata).
• W przypadku żurawi o udźwigu ponad 3 200 kg stosowany jest dozór techniczny pełny (badania techniczne okresowe co rok).

Powyższe regulacje są zgodne z Rozporządzeniem Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. 2018 poz. 2176). Dlatego przed przystąpieniem do eksploatacji pracodawca powinien wystąpić do właściwej jednostki dozoru technicznego o zezwolenie na eksploatację żurawia.

Przebieg badań odbiorczych UDT

Podczas badań odbiorczych Urząd Dozoru Technicznego sprawdza, czy żuraw będzie eksploatowany w sposób w pełni bezpieczny. W badaniach bierze udział właściciel dźwigu, inspektor UDT oraz uprawniony operator i konserwator. Osoba eksploatująca żuraw musi przed badaniem udostępnić dźwig, który będzie eksploatowany. Ważne też, aby przygotowała ona obciążenia oraz przyrządy, które umożliwią wykonanie badań obciążeniowych. Po wykonaniu badania technicznego inspektor UDT sporządza odpowiedni protokół, a jeśli wynik okaże się pozytywny, żuraw może być przeznaczony do eksploatacji.

Szczegółowe wymagania dotyczące dokumentacji technicznej żurawia

Wymagana dokumentacja różni się w zależności od tego, czy urządzenie jest nowe czy używane, a także od daty jego wprowadzenia do obrotu lub wyprodukowania.

Dokumentacja wymagana w przypadku nowych urządzeń

• Wprowadzonych do obrotu po 29 grudnia 2009 r.: zgodna z § 58 rozporządzenia MG z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn oraz deklaracja zgodności WE.
• Wprowadzonych do obrotu przed 29 grudnia 2009 r.: zgodna z § 50 rozporządzenia MG z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa oraz deklaracja zgodności WE.

Dokumentacja wymagana w przypadku urządzeń używanych

• Wyprodukowanych po 29 grudnia 2009 r.: zgodna z § 58 rozporządzenia MG z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn oraz deklaracja zgodności WE.
• Wyprodukowanych po 1 maja 2004 r. a przed 29 grudnia 2009 r.: zgodna z § 50 rozporządzenia MG z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa oraz deklaracja zgodności WE.
• Wyprodukowanych przed 1 maja 2004 r.: zgodna z § 4 ust. 2 punkty 1-8 rozporządzenia MGPiPS z dnia 29 października 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń transportu bliskiego.

Wymogi dotyczące instrukcji obsługi

Według § 58 rozporządzenia MG z dnia 21 października 2008 r. (dyrektywa maszynowa 2006/42/WE):

1. Maszyna wprowadzana do obrotu lub oddawana do użytku musi być wyposażona w instrukcje.
2. Instrukcja powinna być sporządzona w co najmniej jednym języku urzędowym Unii Europejskiej. Na takiej wersji lub wersjach językowych, zweryfikowanych przez producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela, powinien być umieszczony napis „Instrukcja oryginalna”.
3. Jeżeli „Instrukcja oryginalna” nie istnieje w języku lub językach urzędowych państwa członkowskiego, w którym maszyna będzie użytkowana, tłumaczenie na ten język lub języki powinno zostać dostarczone przez producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela albo przez osobę wprowadzającą maszynę na dany obszar. Tłumaczenie powinno być opatrzone napisem „Tłumaczenie instrukcji oryginalnej”.
4. Maszyna powinna być wyposażona w „Instrukcję oryginalną” oraz, jeżeli ma to zastosowanie, w „Tłumaczenie instrukcji oryginalnej”.
5. W uzasadnionych przypadkach instrukcja konserwacji maszyny przeznaczona do korzystania przez wyspecjalizowany personel zatrudniony przez producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela może być napisana tylko w języku, którym posługuje się personel.
6. Treść instrukcji, oprócz opisu zastosowania zgodnego z przeznaczeniem, powinna również uwzględniać możliwe do przewidzenia niewłaściwe użycie.
7. Instrukcja powinna zawierać informacje zamieszczone w oznaczeniu maszyny (zgodne z § 48 ust. 1 ww. rozporządzenia) oraz przewidywane zastosowanie maszyny (zgodne z § 9 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia), w tym informacje o niedopuszczalnych sposobach użytkowania maszyny, wskazówki szkoleniowe i podstawowe charakterystyki narzędzi.

Według § 50 rozporządzenia MG z dnia 20 grudnia 2005 r.:

1. Instrukcja powinna być sporządzona przez producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela w jednym z języków państw członkowskich Unii Europejskiej. Maszyny oddawane do eksploatacji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinny być wyposażone w instrukcję oryginalną producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela oraz w instrukcję przetłumaczoną, jeżeli ma to zastosowanie, na język polski. Tłumaczenie instrukcji powinno być wykonane przez producenta, jego upoważnionego przedstawiciela albo przez osobę wprowadzającą maszynę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
2. W uzasadnionych przypadkach instrukcja konserwacji maszyny przeznaczona do korzystania przez wyspecjalizowany personel może być napisana tylko w języku zrozumiałym dla tego personelu.
3. Do instrukcji powinny być dołączone rysunki i schematy przeznaczone do uruchamiania, konserwacji, kontroli, sprawdzania prawidłowości działania maszyny, a także, jeżeli ma to zastosowanie, naprawy maszyny oraz wszelkie istotne zalecenia, w szczególności odnoszące się do bezpieczeństwa.
4. W niezbędnych przypadkach instrukcja powinna określać wymagania w zakresie instalowania i montażu, mające na celu zmniejszenie hałasu lub drgań.
5. Informacje techniczne opisujące maszynę nie powinny pozostawać w sprzeczności z instrukcją w zakresie bezpieczeństwa.
6. Dokumentacja techniczna opisująca maszynę powinna zawierać informacje dotyczące hałasu emitowanego przez maszynę.

Dokumentacja uzupełniająca (dla UTB montowanych w miejscu eksploatacji)

Zgodnie z § 4 ust. punkty 1-3 Rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego, eksploatujący zgłaszając UTB do organu właściwej jednostki dozoru technicznego, dołącza dwa egzemplarze dokumentacji, która zawiera w szczególności:

1. Identyfikację i ogólny opis UTB, z uwzględnieniem dopuszczalnych konfiguracji użytkowania.
2. Rysunek zestawieniowy.
3. Instrukcję eksploatacji.
4. Schematy elektryczne, hydrauliczne i pneumatyczne, o ile ma to zastosowanie.
5. Schemat układów cięgnowych w mechanizmach napędowych.
6. Dokumentację uzupełniającą, o której mowa w ust. 3, w przypadku UTB montowanych w miejscu eksploatacji.
7. Potwierdzenie prawidłowości zainstalowania urządzenia w strefie zagrożonej wybuchem, o ile ma to zastosowanie.

Dokumentacja uzupełniająca zawiera:

1. Szkic sytuacyjny zmontowanego UTB, uwzględniający w szczególności nieujęte w rysunku zestawieniowym rzeczywiste odległości UTB od otoczenia, przejścia, dojścia i ewentualne elementy osłonowe.
2. Schematy zasilania UTB, ze wskazaniem w szczególności osprzętu, wielkości i rodzaju zabezpieczeń, rodzaju i typu przewodów zasilających.
3. Poświadczenie prawidłowości montażu i przeprowadzonych prób, z wyłączeniem dźwigów oraz ich elementów bezpieczeństwa, które spełniają wymagania dotyczące oceny zgodności określone w odrębnych przepisach.
4. Protokoły pomiarów rezystancji izolacji obwodów elektrycznych, uziemień roboczych i odgromowych oraz ochrony przeciwporażeniowej instalacji UTB, zatwierdzone przez osobę spełniającą wymagania kwalifikacyjne dla stanowiska dozoru.
5. Poświadczenie prawidłowości wykonania części konstrukcyjno-budowlanej obiektu związanej z UTB, o ile ma to zastosowanie.

Podstawy prawne

Kluczowe akty prawne regulujące dokumentację żurawi samojezdnych to:

• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz. U. nr 199, poz. 1228 z późn. zm.).
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. nr 259, poz. 2170).
• Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. 2018 poz. 2176).
• Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych (Dz.U. 2019 poz. 1008).

Uprawnienia operatora i codzienna kontrola dokumentacji

Do obsługi żurawia samojezdnego może być dopuszczona osoba o sprawdzonych kwalifikacjach, znająca instrukcję eksploatacji żurawia opracowaną przez producenta, stanowiskową instrukcję obsługi opracowaną przez pracodawcę oraz po przeszkoleniu stanowiskowym w praktycznej obsłudze danego żurawia. Żuraw powinien być poddawany przeglądom konserwacyjnym wykonywanym przez konserwatora o sprawdzonych kwalifikacjach w terminach podanych przez producenta żurawia.

Praca operatora dźwigu wiąże się z dużą odpowiedzialnością za bezpieczeństwo i zdrowie swoje oraz innych pracowników. Według UDT większość wypadków i uszkodzeń maszyn wynika z nieprzestrzegania przepisów BHP i instrukcji eksploatacji urządzeń. W związku z tym, nawet jeszcze przed rozpoczęciem pracy, operator powinien podjąć wszelkie kroki umożliwiające bezpieczne korzystanie z dźwigu.

Obsługujący żuraw samojezdny powinien wyposażyć się w zapewnione przez pracodawcę środki ochrony osobistej, takie jak kask czy ochronniki słuchu. Odzież ochronna jest zawsze wymagana podczas wykonywania prac budowlanych.

Niezbędne dokumenty przed rozpoczęciem pracy

Następnie należy przeprowadzić kontrolę niezbędnych dokumentów. Przede wszystkim trzeba upewnić się, że posiada się odpowiednie zaświadczenie kwalifikacyjne do obsługi żurawia. Reszta dokumentów będzie dotyczyć samej maszyny:

• Sprawdza się, czy pozwolenie na eksploatację żurawia wydane przez UDT jest wciąż ważne.
• Weryfikuje się, czy w dzienniku konserwacji potwierdzono wykonanie wszystkich przeglądów konserwacyjnych.
• Jeżeli operator po raz pierwszy będzie sterować daną maszyną, przed przystąpieniem do prac powinien zapoznać się dokładnie z jej instrukcją obsługi oraz dokumentacją techniczną.
• Warto przy tym zadaniu zwrócić uwagę na to, z którego roku są zalecenia oraz to, że inspektor lub konserwator przeprowadzający czynności eksploatacyjne musi w przypadku jakichkolwiek uwag wpisać je do książki konserwacji, decyzji i zaleceń konserwatorskich.

W każdym przypadku zalecenia i konserwacje muszą być wykonane zanim urządzenie zostanie wprowadzone do pracy. Dziennik konserwacji (lub książka konserwacji) powinien zawierać harmonogram konserwacji. Konserwator ma obowiązek zamieszczać w nim aktualne wpisy dotyczące sprawdzanych czynności i ich wykonania.

Żuraw samojezdny jako pojazd specjalny: dokumenty drogowe

Kwestia dokumentów, które kierujący pojazdem - potocznie dźwigiem - musi mieć przy sobie podczas kontroli drogowej, zależy od zapisów w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Na podstawie tych zapisów można stwierdzić, czy pojazd jest pojazdem specjalnym, np. nieprzystosowanym do przewozu rzeczy.

Jeśli w dowodzie rejestracyjnym w rubryce D znajduje się wpis: „Pojazd specjalny dźwig samochodowy”, dodatkowo potwierdza go adnotacja w rubryce dotyczącej dopuszczalnej masy całkowitej (DMC) oraz wykreślona rubryka dotycząca ładowności pojazdu (co wskazuje, że pojazd nie jest przystosowany i przeznaczony do przewozu rzeczy), to tego rodzaju pojazd specjalny nie podlega pod regulacje transportowe na podstawie art. 1 ust 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 4 pkt 6a tej ustawy, przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady. Oznacza to, że pojazdy, które nie są konstrukcyjnie przystosowane do przewozu osób lub rzeczy, np. dźwig samochodowy, nie podlegają pod przepisy ustawy o transporcie drogowym. Kierowca takiego pojazdu nie musi stosować tachografu, nawet jeśli urządzenie to zostało zainstalowane w pojeździe, co może wynikać z przepisów technicznych warunków dopuszczenia pojazdów do ruchu, z uwagi na brak tzw. przestrzeni ładunkowej.

Kierowca takiego pojazdu musi posiadać w trakcie kontroli drogowej tylko dokumenty wymienione w ustawie Prawo o ruchu drogowym (art. 38 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2200 z późn. zm.)). Trzeba jednak pamiętać, aby nie próbować przewozić żadnych dodatkowych sprzętów, które mogłyby być potrzebne przy pracy dźwigiem, lub nie związane z wykonywanym przejazdem. Dodatkowy ładunek, taki jak worki z piaskiem lub cementem, będzie potraktowany jako przewóz towarów, co zmienia status pojazdu.

Bezpieczna eksploatacja żurawia: rola dokumentacji

Po zdobyciu wszystkich informacji i przygotowaniu dokumentacji, obsługa żurawia dokonuje oceny ogólnego stanu technicznego maszyny, zgodnie z jej instrukcją eksploatacji. Sprawdza się:

• Obecność i czytelność oznakowania na żurawiu, w tym tabliczek ostrzegawczych i informacyjnych.
• Stan urządzeń zabezpieczających oraz czy łączniki bezpieczeństwa nie zostały zbocznikowane.
• Układ hydrauliczny, czy nie występują wycieki oleju.
• Mechanizm podnoszenia, zmiany wysięgu i jazdy w celu wykrycia możliwych uszkodzeń.
• Stan elementów jezdnych i części odpowiedzialnych za stateczność żurawia.
• Panel sterowniczy, działanie elementów sterowniczych, oświetlenia i sygnalizacji.

Po zakończeniu kontroli jej wyniki zapisuje się w dokumentach eksploatacyjnych. Do pracy przystępuje się jedynie, gdy urządzenie jest w doskonałym stanie technicznym. Zanim operator dźwigu rozpocznie pracę, powinien ustalić z przełożonym jasny zakres zadań do wykonania. W niektórych przypadkach każda wykonywana czynność jest opisana przez stanowiskową instrukcję obsługi, która musi być bezwzględnie przestrzegana.

Co jest zabronione podczas wykonywania prac żurawiem?

Praca na budowie, szczególnie z użyciem dźwigu samochodowego, jest powiązana z przenoszeniem ciężkich ładunków. Kluczowe będzie więc zachowanie bezpieczeństwa, zgodnie z instrukcją obsługi i dokumentacją. Zabronione jest:

• Transport ładunków o masie przekraczającej parametry w instrukcji.
• Działanie bez rozstawionych podpór.
• Używanie żurawia samojezdnego w innym celu niż ten, do którego jest przeznaczony.
• Pchanie czy podnoszenie elementów przy pomocy układu poziomowania podwozia maszyny.

Operator jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo. Pracując dźwigiem samochodowym, musi pamiętać o przydatnej zasadzie 333. Pozwala ona łatwo zapobiegać wypadkom na zleceniach. Głównym zamysłem reguły jest zapewnienie odpowiedniej przestrzeni i czasu, aby sprawdzić podpięcie oraz możliwości transportu maszyny. Przed rozpoczęciem samego przenoszenia, sprawdź 3 podstawowe punkty: masę elementu, stabilność podłoża oraz komunikację. Zanim ładunek znajdzie się kilkanaście lub kilkadziesiąt metrów nad ziemią, ważne jest, żeby przyjrzeć się mu blisko podłoża. Podnieś element nad ziemię i poczekaj około 3 minuty. Dzięki temu masz pewność, że jest dobrze zabezpieczony do transportu. Na końcu pamiętaj o zachowaniu 3 metrów odległości od obiektów lub pozostałych pracowników.

Praktyczny przykład kontroli dokumentów na budowie

Przed rozpoczęciem pracy, operator żurawia zawsze powinien mieć przy sobie dokumenty dotyczące pojazdu i te potwierdzające jego uprawnienia. Historia z kontroli Państwowej Inspekcji Pracy pokazuje, jak kluczowe jest posiadanie aktualnej dokumentacji - pozwolenia na eksploatację żurawia wydanego przez UDT oraz wpisów w dzienniku konserwacji potwierdzających wykonanie wszystkich przeglądów. Kierownik budowy musi zadbać, aby operator miał aktualną księgę rewizyjną urządzenia technicznego, był zaznajomiony z instrukcją sprzętu i jego parametrami, a przed pracą poznał dokładną masę ładunku, odpowiednio zabezpieczył teren i ustalił sposób komunikacji z ekipą. Posiadanie wszystkich wymaganych dokumentów zapewnia płynność pracy i zgodność z przepisami.

tags: #jakie #dokumenty #identyfikacyjne #ma #zuraw #samojezdny