Czerwony to nietypowy kolor ciągników Fastrac angielskiej marki JCB, jednak jeszcze bardziej nietypowe jest często ich zastosowanie. Służą one społeczeństwu w nieco inny, niż tradycyjne ciągniki rolnicze, sposób. Ich unikalna konstrukcja, zwłaszcza możliwość montażu różnorodnych zabudów, sprawia, że znajdują zastosowanie w wielu specjalistycznych dziedzinach.
JCB Fastrac w służbie straży pożarnej
Jednym z najbardziej widowiskowych przykładów specjalistycznego wykorzystania ciągników JCB Fastrac jest ich adaptacja do zadań ratowniczych. Na początku tego roku KP PSP Nowy Targ otrzymała specjalnie wyposażoną wersję ciągnika Fastrac 4220, co jest rzadkością w naszym kraju - na palcach jednej ręki można policzyć ciągniki rolnicze w takich szatach w Polsce. Niedawno ta specjalistyczna maszyna służyła pomocą przy gaszeniu pożaru tartaku w Suchej Beskidzkiej.
Strażacki Fastrac 4220 wyposażony jest w żurawia marki Cranab, którego maksymalny zasięg wynosi 10 m. Ze względu na stosunkowo niewielkie gabaryty, JCB Fastrac 4220 wykorzystywany jest do walki z pożarami w gęstej zabudowie. Na wysięgniku osadzone są wymienne elementy robocze, co zwiększa jego wszechstronność. Poza samym żurawiem, najbardziej rzucającym się w oczy elementem jest kolor Fastraca - czerwona szata wpisuje się idealnie w barwy straży pożarnej. Maszyna została wyprodukowana w 2022 roku.
Charakterystyka techniczna serii JCB Fastrac 4000
JCB Fastrac 4160 to kolejny reprezentant nowej klasy ciągników. W porównaniu do większości traktorów wyróżnia się on większą szybkością w terenie i charakteryzuje się wyższym udźwigiem. Jest wyposażony w skrzynię biegów CVT, która pozwala umiejętnie wykorzystać moc i moment obrotowy. Wystarczy wykorzystać odpowiedni sterownik Fastrac, aby dostosować strategię jej sterowania.
Ciągnik JCB Fastrac 4220 potrafi poruszać się z maksymalną prędkością na poziomie 60 km/h, a jego maksymalny moment obrotowy wynosi od 950 do 1000 Nm. W traktorze tym można korzystać z takich udogodnień, jak Bluetooth czy instalacja kompatybilna z MP3. Maszyna zapewnia bezproblemowe sterowanie oraz liczne punkty zawieszania osprzętu. Seria 4000 to najmniejsza seria ciągników oferowanych przez markę JCB.
Kluczowe cechy konstrukcyjne
Sercem napędowym serii 4000 jest 6-cylindrowy, niskoobrotowy silnik AGCO Power o pojemności 6,6 l. Seria 4000 posiada kilka cech konstrukcyjnych charakterystycznych dla marki JCB, których nie znajdziemy w żadnym z konwencjonalnych ciągników rolniczych. Przede wszystkim jest to pełna rama, która spełnia rolę elementu nośnego - to właśnie do niej są montowane wszystkie podzespoły, takie jak silnik, skrzynia biegów, kabina i osie.
Układ zawieszenia w ciągnikach JCB serii 4000 opiera się na dwóch osiach połączonych z ramą za pomocą zawieszenia hydropneumatycznego z funkcją samopoziomowania w zależności od obciążenia. Kolejną cechą charakterystyczną są dwie osie skrętne, które mogą pracować w 5 różnych trybach. Rozstaw osi o wymiarze 2,98 m jest najlepszym wynikiem w tej klasie ciągników. Taki rozstaw osi oraz umiejscowienie kabiny operatora pomiędzy osiami gwarantuje optymalny rozkład masy w układzie 55/45.
Możliwości zabudowy
Żaden z konkurencyjnych ciągników nie oferuje możliwości dodatkowej zabudowy za kabiną w takim stopniu jak Fastrac. Maksymalna dopuszczalna zabudowa, którą może stanowić dodatkowa skrzynia nawozowa, zbiornik opryskiwacza zawieszanego, żuraw czy inny specjalistyczny osprzęt, nie może ważyć więcej niż 4000 kg. Ta elastyczność pozwala na szerokie spektrum zastosowań, od rolnictwa, przez komunalne, aż po specjalistyczny transport.
Skrzynia biegów i sterowanie
Bezstopniowa skrzynia ML 180 z dwoma zakresami pracy - L (polowy) z prędkością 0-40 km/h oraz H (drogowy) z prędkością 0-60 km/h - zapewnia bardzo komfortową i precyzyjną pracę z dowolnie wybraną przez operatora prędkością, niezależnie od obrotów silnika. Operator ma do dyspozycji dwa programowalne tempomaty oraz ogranicznik prędkości. Prawy podłokietnik fotela operatora z systemem zarządzania iCON daje nieograniczone możliwości kierowcy w zakresie kontroli maszyny.
JCB Fastrac jako alternatywa dla transportu ciężarowego
Ciągniki Fastrac są często rozważane jako alternatywa dla ciężarówek w transporcie, głównie ze względu na odmienne regulacje prawne, które mogą być mniej restrykcyjne niż w przypadku pojazdów ciężarowych. Taka opcja jest atrakcyjna, aby potencjalnie obejść część przepisów odnośnie masy "papierków" jaka wiąże się z transportem ciężarowym.
Aspekty ekonomiczne i prawne
Koszty eksploatacji
Kwestia spalania na 100 km jest kluczowa dla użytkowników wykonujących trasy o długości 20-60 km w jedną stronę. Z dostępnych informacji wynika, że spalanie może nie być znacząco niższe niż w tradycyjnych rozwiązaniach transportowych, jednak Fastrac oferuje inne korzyści. Fastraciem można swobodnie poruszać się z większymi prędkościami niż konwencjonalnym ciągnikiem, dzięki niezależnemu zawieszeniu dwóch osi, co przekłada się na komfort i efektywność transportu.
Cena zakupu
Cena zakupu używanych zestawów Fastrac jest istotnym czynnikiem. Za Fastraca z rocznika 2007-2008 w konfiguracji 230 koni mechanicznych ze skrzynią umożliwiającą prędkość do 80 km/h (choć standardowo Fastraci osiągają do 60 km/h) wołają około 240 tys. zł. Moc w okolicach 230 KM byłaby zazwyczaj wystarczająca do wielu zastosowań transportowych.
Aspekty prawne i opłaty
Ważne jest, że w przypadku ciągników rolniczych w wielu zastosowaniach nie obowiązują przepisy dotyczące tachografów czy specjalnych kursów na przewóz rzeczy, co stanowi o ich atrakcyjności. Roczne opłaty eksploatacyjne, takie jak ubezpieczenie, są również istotnym elementem kalkulacji i mogą różnić się od tych dla pojazdów ciężarowych.
Konfiguracje z przyczepami i naczepami
Elastyczność użytkowania Fastraca polega na możliwości montażu bezpośredniej zabudowy na podwoziu dla mniejszych ładunków, a w przypadku większych potrzeb - podpięcia naczepy z użyciem wózka dolly. Często spotykane są Tridemy (3 osie) jako przyczepy. Choć na sam ciągnik z przyczepą bez wózka dolly nie zawsze załaduje się 30 ton, to naczepa na wózku dolly jest rozwiązaniem na większe obciążenia. Wózek dolly to koszt około 40 tys. zł za nowy, a używaną naczepę w dobrym stanie można znaleźć w podobnej cenie. Wiele 200-konnych ciągników w takim zestawieniu już pracuje na drogach.
Tandemy mają po 20 ton DMC, ponieważ dają 2 tony na dyszel, podobnie jak przy wózku dolly, gdzie 2 tony idą na ciągnik. Możliwość szybkiej zmiany funkcji, tzn. założenia zabudowy do przewozu mniejszej ilości towaru, a w przypadku większych potrzeb - jej ściągnięcia i podpięcia naczepy, jest niezwykle praktyczna. Takie rozwiązanie jest rozważane do przewozu kruszywa czy piachu ze względu na stosunkowo niski koszt i niewielką wagę własną zestawu, co pozwala na większy załadunek.
Długość zestawu
Zestaw z Fastraciem może być skonfigurowany w granicach dopuszczalnej długości 22,5 m. Ciągnik ma około 5 m, naczepa 8 m, a wózek dolly około 5 m, z czego siodło jest na około 3,5 m od początku. To daje skromne 17 m, co zapewnia przestrzeń na swobodną konfigurację.
Manewrowość i ładowność
W niektórych sytuacjach tridem zapewnia lepszą manewrowość, choć zestaw z wózkiem i naczepą umożliwia większy załadunek. Na ciasne uliczki opcją jest zabudowa bezpośrednio na podwoziu lub na wózku. Kwestia ładowności i potencjalnego przeciążania zestawów jest często poruszana przez użytkowników, którzy planują ładować po 30-35 ton, co wymaga odpowiedniego doboru ciągnika i naczepy do takich obciążeń.
