Pojazdy ciężarowe Jelcz wyposażone w żurawie HIAB 855 EP-5 stanowią kluczowy element wyposażenia logistycznego Wojska Polskiego, przeznaczone do wykonywania prac przeładunkowych oraz transportu różnorodnych ładunków, w tym kontenerów o wadze do 18 ton. Samochody te są zdolne do samodzielnego umieszczania ładunku w części transportowej dzięki wbudowanym specjalistycznym żurawiom.
Charakterystyka Żurawia HIAB 855 EP-5
Żurawie HIAB 855 EP-5, montowane na pojazdach Jelcz, są cenione za swoją wszechstronność i niezawodność. Firma Hiab oferuje szeroką gamę dźwigów, a model 855 EP-5 został specjalnie dostosowany do potrzeb Wojska Polskiego.
- Maksymalny wysięg: Ramię żurawia dysponuje maksymalnym wysięgiem wynoszącym 14 metrów.
- Udźwig przy maksymalnym wysięgu: Przy wysięgu 14,1 metra udźwig żurawia wynosi 4,95 tony.
- Maksymalny udźwig: Przy długości wysięgnika równej 4 metrom, maksymalny udźwig żurawia wynosi imponujące 18 ton.
- Zastosowanie: Żuraw umożliwia wykonywanie prac przeładunkowych, w tym kontenerów o dopuszczalnej masie całkowitej do 9 ton.
Podwozie Jelcz 862D.43 (8x4): Nośnik Żurawi
Pojazdem bazowym dla żurawi HIAB 855 EP-5 jest samochód ciężarowy JELCZ 862D.43. Jest to szosowe czteroosiowe podwozie z napędem na dwie z czterech osi (układ jezdny 8x4), zaprojektowane do zabudowy różnego rodzaju nadwozi, w tym ramy podkontenerowej 20-stopowej.
Napęd i Układ Jezdny
- Układ napędowy: 8x4 (napęd na dwie z czterech osi), przystosowany do jazdy po drogach o twardej nawierzchni.
- Silnik: Napęd stanowi silnik Iveco Cursor 10 o mocy 430 KM i maksymalnym momencie obrotowym 1900 Nm przy 1050-1590 obr./min.
- Skrzynia biegów: Synchronizowana, 16-biegowa, sterowana mechanicznie, wyposażona w przystawkę odbioru mocy.
- Maksymalna masa całkowita: Maksymalna masa całkowita pojazdu wynosi 30,05 t, natomiast techniczna masa całkowita to 38 t.
Rama i Zawieszenie
Podwozie charakteryzuje się solidną konstrukcją, przygotowaną na duże obciążenia i intensywną eksploatację.
- Zawieszenie: Podwozie jest zawieszone na dwóch resorach półeliptycznych z wahaczami, wspieranych przez dwa amortyzatory teleskopowe i stabilizator mechaniczny. Dodatkowo mosty są zawieszone wahliwie na dwóch odwróconych resorach piórowych półeliptycznych.
- Mosty: Mosty połączone są z ramą drążkami reakcyjnymi. Most podwójny wyposażony jest w blokadę mechanizmu różnicowego międzykołowego i międzyosiowego.
Kabina i Wyposażenie
Komfort pracy załogi jest zapewniony dzięki odpowiedniemu wyposażeniu kabiny.
- Fotele: Fotele kierowcy i pomocnika posiadają amortyzację pneumatyczną, co zwiększa komfort podczas długotrwałej pracy i jazdy.
Zdolności Terenowe i Ładunkowe
Pojazdy te są przeznaczone do transportu ładunków na paletach i w kontenerach, a ich konstrukcja umożliwia elastyczne zastosowania.
- Pokonywanie przeszkód wodnych: Pojazd jest przystosowany do pokonywania przeszkód wodnych o głębokości do 1,2 m.
Proces Zamówień i Dostaw
Wojsko Polskie systematycznie modernizuje swój park maszynowy, a ciężarówki Jelcz z żurawiami Hiab odgrywają w tym procesie istotną rolę.
Wcześniejsze Dostawy i Uzasadnienie
W latach 2001-2019 Wojsko Polskie pozyskało 122 egzemplarze żurawi dużego udźwigu na samochodzie od firmy Cargotec Poland Sp. z o.o. Ze względu na fakt, że Cargotec Poland posiada wyłączne prawa do dokumentacji technicznej oraz w celu zapewnienia jednorodnej konstrukcji, charakterystyk technicznych i technologii napraw, Inspektorat Uzbrojenia MON prowadzi negocjacje wyłącznie z tą spółką.
Pozyskanie alternatywnych żurawi o analogicznych parametrach taktyczno-technicznych i ukompletowaniu, bez specjalnego dostosowania realizowanego na etapie produkcji, jest niemożliwe. Ważnym aspektem jest również dostosowanie pojazdów do transportu lotniczego z wykorzystaniem samolotów US Air Force, co potwierdza Certyfikat wystawiony przez Air Transportability Test Loading Activity.
Dodatkowo dostawy tych żurawi zostały ujęte w ramach Programu mobilizacji gospodarki na lata 2017-2026. W celu zabezpieczenia wykonywania wymaganych obsług oraz napraw bieżących samochodów przeszkolono wytypowaną kadrę zawodową oraz pracowników wojska.
Żurawie przeznaczone są do eksploatacji w Siłach Zbrojnych RP przez okres nie krótszy niż 20 lat.
Film instruktażowy dotyczący dźwigów HIAB w firmie pkttrucks – obsługa dźwigu
Nowe Kontrakty (2025-2028)
W ostatnich latach Wojsko Polskie kontynuuje inwestycje w te specjalistyczne pojazdy. MON kupiło dla jednostek inżynieryjnych trzydzieści dwa Jelcze 862, co było częścią kontraktu o wartości prawie siedemdziesięciu trzech milionów złotych. Te kupione Jelcze trafią także do nowo tworzonych wojskowych jednostek odbudowy.
Podczas 32. Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach, w 2023 roku, zawarto umowę pomiędzy Skarbem Państwa - Agencją Uzbrojenia a spółką JELCZ sp. z o.o. na dostawę 90 sztuk żurawi dużego udźwigu HIAB 855 EP-5 na samochodzie ciężarowym JELCZ 862D.43.
- Wartość umowy: Określona na około 384 miliony złotych brutto.
- Część gwarantowana: Obejmuje dostawę 53 sztuk żurawi za kwotę około 228 milionów złotych.
- Część opcjonalna: Dotyczy zakupu 37 sztuk żurawi za kwotę około 155 milionów złotych.
- Termin dostaw: Dostawy są planowane na lata 2025-2028.
Pojazdy tego typu są już od kilkunastu lat wykorzystywane przez Wojsko Polskie, także na misjach poza granicami kraju.