W obowiązkach rolnika, jako profesjonalnego użytkownika środków ochrony roślin, jest m.in. konieczność wykonania okresowego badania technicznego opryskiwaczy polowych oraz posiadanie odpowiednich kwalifikacji do ich obsługi. Bez odpowiedniego certyfikatu, osobie obsługującej sprzęt rolniczy mogą grozić konsekwencje. Przestrzeganie tych wymagań jest kluczowe dla legalnego wykonywania zabiegów ochronnych i uniknięcia kar.
Wymogi prawne dla rolników i sprzętu
Rolnicy, którzy stosują środki ochrony roślin przy użyciu opryskiwaczy, muszą spełniać określone wymagania, aby legalnie wykonywać zabiegi ochronne. Dotyczy to zarówno kwalifikacji operatora, jak i stanu technicznego samego opryskiwacza.
Szkolenia z zakresu stosowania środków ochrony roślin
Każda osoba, która chce korzystać ze sprzętu rolniczego do stosowania środków ochrony roślin, musi odbyć specjalne szkolenie. Zgodnie z ustawą o ochronie roślin z dnia 18 grudnia 2003 r., zabiegi te mogą być wykonywane przez osoby, które ukończyły odpowiednie szkolenie i posiadają aktualne zaświadczenie o jego ukończeniu. W praktyce dokument ten powinien być okazywany również przy zakupie środków ochrony roślin oraz podczas kontroli w gospodarstwie przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).
Rodzaje i program szkoleń
Szkolenie ze stosowania środków ochrony roślin sprzętem naziemnym dzieli się na dwa rodzaje: podstawowe i uzupełniające.
- Szkolenie podstawowe przeznaczone jest dla osób, które nie posiadają jeszcze zaświadczenia. Trwa dwa dni i obejmuje 14 godzin zajęć. Program obejmuje zagadnienia z przepisów prawnych, charakterystyki środków ochrony oraz ich stosowania, integrowanej ochrony roślin, a także techniki wykonywania zabiegów. Uczestnicy kursu dowiedzą się także o zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy, budowie oraz konserwacji opryskiwaczy i prawidłowym wykonywaniu oprysków.
- Szkolenie uzupełniające (odświeżające) jest przeznaczone dla osób, które posiadają już zaświadczenie, ale jego ważność dobiega końca. Jest to szkolenie jednodniowe.
Koszty i organizatorzy szkoleń
Koszty kursów są zróżnicowane i zależą przede wszystkim od organizatora oraz liczby uczestników. W przypadku szkoleń uzupełniających ceny wahają się od 130 do nawet 500 zł, choć najwyższe stawki dotyczą sytuacji wyjątkowych, gdy kurs organizowany jest dla bardzo małej grupy. Szkolenia podstawowe kosztują od 190 do 570 zł, przy czym w praktyce większość kursów organizowanych przez Ośrodki Doradztwa Rolniczego mieści się w przedziale 200-250 zł. Listę podmiotów uprawnionych do prowadzenia szkoleń można znaleźć na stronie Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN).
Ważność zaświadczeń i zwolnienia
Zaświadczenie wydawane jest na okres 5 lat od daty wydania. Po tym okresie rolnik powinien odbyć kurs uzupełniający. Dopuszcza się przy tym wykonywanie zabiegów ochrony roślin przez osoby, które ukończyły szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin w innym państwie członkowskim UE lub Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) nie wcześniej niż 5 lat przed wykonywaniem zabiegów.
Ponadto, z obowiązkowego szkolenia zwolnieni są absolwenci szkół średnich i uczelni wyższych, którzy w ramach programu nauczania uzyskali dokument potwierdzający ich przeszkolenie w tym zakresie. Wydane zaświadczenie również obowiązuje przez 5 lat, ale od momentu ukończenia szkoły.
Obowiązkowe badanie techniczne opryskiwaczy
W obowiązkach rolnika jest również konieczność wykonania okresowego badania technicznego opryskiwaczy polowych. Podstawą dobrze wykonanego zabiegu ochrony roślin jest przeprowadzenie kalibracji opryskiwacza poprzez ustalenie takich parametrów jak: prędkość robocza opryskiwacza, dawka cieczy roboczej oraz ciśnienia roboczego, a także prawidłowy dobór rozpylaczy.
Terminy i koszty badań
Opryskiwacze, którymi można wykonywać zabiegi, muszą być poddane atestacji w odstępach czasu nie dłuższych niż 3 lata. Nowe opryskiwacze mają z automatu ważne badanie techniczne przez pierwszych 5 lat od daty produkcji lub zakupu, zgodnie z nową ustawą o ochronie roślin. W wielu systemach certyfikacji produkcji żywności, badanie techniczne opryskiwacza jest zapisane częściej niż co 3 lata. Wydanie zaświadczenia potwierdzającego sprawność techniczną opryskiwacza kosztuje od 100 do 250 zł. Cena wykonania przeglądu zależy od rodzaju opryskiwacza (zazwyczaj podział na podstawie szerokości belki polowej - do 15 metrów i powyżej 15 metrów).
Proces badania technicznego opryskiwacza
Najczęściej rolnik może skorzystać z wykonania badania w swoim gospodarstwie, gdyż jednostki przeprowadzające badania techniczne mają sprzęt do ich przeprowadzenia. Badanie opryskiwacza polowego z reguły trwa nie więcej niż 3 godziny i składa się z dwóch głównych części:
- Badanie ogólne: obejmuje mocowanie, szczelność i czystość urządzenia.
- Badanie szczegółowe poszczególnych części:
- Stan pompy: uwzględnia się badanie stanu układu smarowania, systemu tłumiącego pulsacje, wydajności pompy oraz jej szczelności.
- Stan zbiornika na ciecz: kontroli poddawany jest układ odpowietrzania zbiornika, układ wstępnej filtracji cieczy, a także elementy dodatkowe takie jak zawór spustowy czy mieszadło.
- Urządzenia sterująco-pomiarowe: obejmuje zbadanie stanu i poprawności działania manometru oraz czujników prędkości i realizujących dawkę cieczy.
- Układ cieczowy i filtrujący: kontroli poddawany jest przede wszystkim stan połączeń i węży prowadzących ciecz. Kontrola filtrów obejmuje ich stan oraz poprawność zainstalowania; w przypadku opryskiwaczy wymagana jest co najmniej 2-stopniowa filtracja (po jednym stopniu po stronie ssącej i tłoczącej).
- Belka polowa, sekcje, rozpylacze: ostatnim, ale nie mniej ważnym elementem badania jest kontrola równomierności i jednolitości natężenia wypływu cieczy, dokonywana na ręcznym lub elektronicznym stole rowkowym.
Ocena stanu podzespołów odbywa się zarówno przy włączonym, jak i wyłączonym napędzie. Jeśli opryskiwacz przejdzie pozytywnie przegląd, zostaje przyklejony znak kontrolny, a właściciel maszyny uzyskuje zaświadczenie potwierdzające pozytywny wynik przeprowadzenia kontroli.
Konsekwencje i kary za nieprzestrzeganie przepisów
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) w okresie od wiosny do jesieni przeprowadza bardzo wiele terenowych i niezapowiedzianych kontroli. Brak ważnych uprawnień operatora, atestu opryskiwacza czy ewidencji zabiegów ŚOR może skutkować poważnymi konsekwencjami.
Mandaty i obniżenie dopłat bezpośrednich
Kary przewidziane za brak przeglądu opryskiwacza, brak szkolenia operatora wykonującego zabieg czy brak ewidencji stosowania środków ochrony roślin mogą wynosić od 50 do 500 zł i są nakładane przez PIORiN. Dodatkowo, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) może wymierzyć dodatkową karę, obcinając dopłaty bezpośrednie o kilka do kilkunastu procent. Rolnik musi być świadomy, że wszelkie nieprawidłowości mają bezpośredni wpływ na finansowanie jego gospodarstwa.
Dodatkowe obowiązki i zasady bezpieczeństwa
Wymagania określone w przepisach dotyczących stosowania środków ochrony roślin nie są wygórowane, a ich przestrzeganie pozwala na optymalne zaaplikowanie i wykorzystanie nietanich środków chemicznych, minimalizując jednocześnie ryzyko dla ludzi i środowiska.
Ewidencja zabiegów środkami ochrony roślin
Nowe przepisy obligują właścicieli gruntów lub obiektów magazynowych, gdzie prowadzone są zabiegi ochrony roślin, do prowadzenia ewidencji zabiegów. W ewidencji należy wpisać takie elementy jak:
- nazwę rośliny, produktu roślinnego lub przedmiotu,
- powierzchnię uprawy roślin lub obiektów magazynowych,
- powierzchnię, na której są wykonywane zabiegi ochrony roślin oraz terminy ich wykonywania,
- nazwy zastosowanych środków ochrony roślin i ich dawki,
- przyczyny zastosowania środków ochrony roślin.
Ewidencja powinna być przechowywana co najmniej przez okres 3 lat od dnia wykonania zabiegu ochrony roślin.
Warunki wykonywania oprysków
Obecne przepisy dotyczące stosowania środków ochrony roślin mówią o tym, że środki stosuje się na terenie otwartym przy użyciu sprzętu naziemnego z zachowaniem minimalnych odległości:
- co najmniej 20 m od pasiek,
- co najmniej 3 m od krawędzi jezdni dróg publicznych (z wyłączeniem dróg gminnych i powiatowych), gdy używane są opryskiwacze ciągnikowe i samobieżne polowe lub sadownicze,
- co najmniej 3 m od zbiorników i cieków wodnych oraz terenów nieużytkowanych rolniczo (innych niż będących celem zabiegu), gdy używane są opryskiwacze ciągnikowe i samobieżne sadownicze,
- co najmniej 1 m od zbiorników i cieków wodnych oraz terenów nieużytkowanych rolniczo (innych niż będących celem zabiegu), gdy używane są opryskiwacze ciągnikowe i samobieżne polowe.
Co ważne, środki ochrony roślin na terenie otwartym stosuje się, jeżeli prędkość wiatru nie przekracza 4 m/s (wcześniej było to 3 m/s). Należy pamiętać, że środki ochrony roślin, dla których zezwolenie na wprowadzenie do obrotu zostało wydane przed 14 czerwca 2011 roku (a ich etykieta nie określa szczególnych wymagań) mogą być stosowane za pomocą opryskiwaczy polowych i sadowniczych w odległości 20 m od zbiorników i cieków wodnych.
Bezpieczeństwo operatora podczas zabiegu
Poza zaświadczeniem od operatora wykonującego zabieg wymaga się także stosowania ogólnych zasad związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy. W przypadku zabiegu opryskiwania zaleca się zastosowanie odpowiednich środków ochrony osobistej, takich jak: gumowe rękawice, maseczka, kombinezon ochronny oraz odpowiednie obuwie. Zabiegi środkami ochrony roślin są szkodliwe zarówno dla ludzi, jak i dla środowiska, w którym człowiek żyje, dlatego właściwa ochrona jest niezbędna.
Znaczenie przestrzegania przepisów
W gospodarstwach zauważa się, że wiedza na temat prawidłowego stosowania środków ochrony roślin oraz ochrony środowiska przed negatywnym wpływem środków jest coraz większa. Przestrzeganie tych przepisów to nie tylko uniknięcie kar, ale przede wszystkim odpowiedzialność za zdrowie własne, innych ludzi oraz środowisko naturalne. Dostępne szkolenia i możliwość atestacji opryskiwaczy są kluczowymi narzędziami wspierającymi rolników w prawidłowym i bezpiecznym wykonywaniu zabiegów.
tags: #kary #za #nieposiadanie #uprawnien #na #opryskiwacz