Koparko-ładowarki, często określane jako maszyny „2 w 1”, przez lata były niezwykle popularne i nierzadko stanowiły pierwszą maszynę w firmie. Dziś ich rola ewoluuje, a tradycyjne zastosowanie staje się rzadsze. Niemniej, dla operatorów i firm używających ich od lat, odpowiedź na pytanie o ich wartość jest prosta: „oczywiście są wartościowe”. Istnieje wiele argumentów przemawiających za tymi maszynami, a producenci tacy jak Komatsu nadal rozwijają swoje linie produktów.
Komatsu: Międzynarodowy Lider w Produkcji Maszyn Budowlanych
Komatsu to międzynarodowe przedsiębiorstwo założone w Japonii w 1921 roku w Komatsu, będące jednym z największych producentów maszyn budowlanych na świecie (drugim po firmie Caterpillar). Wśród produkowanych maszyn znajdują się minikoparki, miniładowarki, koparki i ładowarki kompaktowe, spycharki gąsienicowe, ładowarki kołowe, koparko-ładowarki, koparki kołowe i gąsienicowe, wozidła sztywnoramowe i przegubowe oraz sprzęt wojskowy. Firma produkuje również największy buldożer na świecie - Komatsu D575.
Koparko-ładowarki Komatsu serii WB: Charakterystyka i Modele
Firma Komatsu proponuje cztery koparko-ładowarki oznaczone symbolami: WB93R-5, WB93S-5, WB97R-5, WB97S-5. Litera „S” w nazwie oznacza, że maszyna wyposażona jest we wszystkie koła tej samej wielkości, a także większą łyżkę ładowarkową (1,03 m³). Masa robocza maszyn w wersji standardowej wynosi odpowiednio: 7460 kg (dla WB93R-5), 8050 kg (dla WB93S-5), 7560 kg (dla WB97R-5) i 8150 kg (dla WB97S-5).
Parametry Napędu i Układu Hydraulicznego
- Koparko-ładowarki Komatsu napędzane są silnikiem o mocy 74 kW/99 KM (osiąganej przy 2200 obr./min).
- Maszyny oferują wysoką wydajność, doskonałe osiągi oraz dużą siłę odspajania (6383 daN) i udźwig (5300 kg).
- Sercem układu hydraulicznego jest zamknięty układ typu CLSS (Closed Load Sensing System) z kompensacją ciśnienia i przepływem zależnym od obciążenia, zasilany pompą wielotłoczkową o maksymalnym wydatku 165 l/min (250 barów), umożliwiający wykonywanie precyzyjnych i równoczesnych ruchów.
- Dostępne są 2 tryby robocze - Power i Economy (maksymalna moc/minimalne zużycie paliwa) oraz funkcja Speed Up zwiększająca szybkość pracy ładowarki.
- Do napędu wykorzystywane są rzędowe silniki wysokoprężne produkcji Komatsu.
Skrzynia Biegów i Układ Napędowy
Zsynchronizowana skrzynia mechaniczna (WB93R/WB93S) lub sterowana automatycznie skrzynia „Full Power Shift” (WB97R/WB97S), w połączeniu ze zmiennikiem momentu oraz elektrohydraulicznym rewersem, zapewnia taką samą liczbę biegów (4/4) i prędkość w obu kierunkach (do 40 km/h). Napęd 4x4, a w modelach WB93R/S blokada mechanizmu różnicowego tylnej osi (100%, przełącznik w dźwigni ładowarki) włączane są elektrohydraulicznie. Modele WB97R/S mają dyferencjały o ograniczonym poślizgu. Całkowity kąt wahania osi przedniej wynosi 20°. Elektrohydraulicznie sterowana blokada mechanizmu różnicowego i wzmocnione mosty napędowe Heavy Duty zapewniają większą wydajność i umożliwiają pracę w każdych warunkach terenowych.
Wysięgnik Ładowarki i Koparki
Wysięgnik ładowarki z podnoszeniem równoległym i szeroko rozstawionymi ramionami oferuje maksymalną wysokość podnoszenia w punkcie obrotu łyżki 3,43 m (modele WB93R/S) i 3,53 m (WB97R/S) oraz wysypu 2,78 m (WB93R/S) i 2,87 m (WB97R/S). Udźwig ze standardową łyżką (1 i 1,03 m³) na pełną wysokość wynosi 3,9 t, a na poziomie gruntu 5,3 t, natomiast siła odspajania - 63,8 kN. Mechanizm podnoszenia równoległego i rozbieżne ramiona ładowarki gwarantują lepszą widoczność i wysoką wydajność przy pracach załadunkowych.
Jeśli chodzi o koparkę, duży obszar roboczy i łatwe omijanie przeszkód zapewnia wzmocniony wysięgnik z kątem obrotu 180° i przesunięciem bocznym (108 cm, z offsetem). Siła odspajania na łyżce to 59,8 kN, a na ramieniu standardowym - 39,2 kN. Maksymalna głębokość kopania wynosi od 4,85 do 5,27 m, a przy wysuniętym teleskopie - od 5,9 do 6,43 m (zależnie od modelu i wersji). Koparka podsiębierna charakteryzuje się prostym, funkcjonalnym kształtem. Przewody hydrauliczne bezpiecznie poprowadzone są wzdłuż wysięgnika. Łukowy profil wysięgnika zapewnia większy udźwig koparki i ułatwia omijanie przeszkód. Teleskopowe ramię zwiększa wszechstronność zastosowań.
Komfort i Bezpieczeństwo Kabiny Operatora
Wysoki komfort zapewnia przestronna, bezpieczna (ROPS i FOPS), dwudrzwiowa kabina z poprawiającymi widoczność giętymi szybami i „kominem” wydechu w słupku przednim. Duże, zaokrąglone szyby zapewniają lepszą widoczność pola pracy. Kształt pokrywy silnika i górnej przedniej szyby ułatwia i zwiększa bezpieczeństwo pracy z ładowarką. Pracując z koparką, operator może z łatwością otworzyć pojedynczą tylną szybę i bez przeszkód obserwować obszar roboczy. Na komfort pracy wpływa też niski poziom hałasu w kabinie.
Systemy Wsparcia i Wyposażenie Dodatkowe
W standardzie jest telemetryczny system Komtrax (monitorowanie maszyny, blokada uruchomienia), a w modelach WB97R/S także pilotowy układ sterujący (PPC) ładowarki, opcjonalnie dostępny także dla koparki. Standardowym wyposażeniem maszyn jest układ sterujący (PPC) ładowarki.
Dla wymagających Komatsu ma bogatą ofertę wyposażenia dodatkowego, która obejmuje m.in.: hydrauliczny napęd przesuwu poprzecznego koparki podsiębnej, system stabilizacji ładunku LSS, opony radialne, łamany wysięgnik typu offset, szybkozłącze z przodu i z tyłu, klimatyzację, amortyzowaną łyżkę, podgrzewanie zimowe silnika.
Nowa Generacja: Komatsu WB97S-8 z Zredukowaną Emisją
Model WB97S-8 został wyposażony w silnik zgodny z normami dotyczącymi zmniejszenia emisji spalin EU Stage IV. Maszyna w porównaniu ze swoją poprzedniczką, WB97S-5, zużywa o trzy procent mniej paliwa. Wiskotyczne sprzęgło wentylatora silnika redukuje hałas i zużycie paliwa. Główne cechy wyróżniające nową koparko-ładowarkę na tle poprzedniej wersji to poprawione osiągi, unikalna konstrukcja oraz zmniejszone koszty eksploatacji.
Koparko-ładowarki Komatsu wyposażone w silnik EU Stage IV, zintegrowany system SCR redukujący emisję NOx utylizowaną przez AdBlue oraz wiskotyczne sprzęgło wentylatora, znacznie zmniejszają zużycie paliwa, a w konsekwencji mniej ingerują w środowisko naturalne.
Koparko-ładowarki w Kontekście Trendów Rynkowych i Alternatyw
Choć koparko-ładowarki są cenione przede wszystkim za swoją wszechstronność, na rynku maszyn roboczych obserwuje się pewne zmiany. Wielu operatorów i firm dostrzega korzyści płynące z pracy parą maszyn - koparką midi i małą ładowarką kołową - doceniając, jak wiele niedogodności niweluje praca zespołowa, nawet jeżeli wymaga to przesiadania się operatora.
Koparka kołowa Cat M317 z TRS
Głowice Obrotowe (Tiltrotatory) jako Rosnąca Alternatywa
Głowice obrotowe, z angielska zwane tiltrotatorami, to jedne z najczęściej wyszukiwanych osprzętów do koparek kołowych, choć można je zainstalować także na koparce gąsienicowej, a nawet koparko-ładowarce. Budżet jest tutaj ważny, bowiem przeciętny koszt takiego urządzenia to wydatek rzędu 25-50 tys. euro, wszystko zależy od planowanych możliwości oraz gabarytu. Z roku na rok przybywa producentów oferujących takie głowice oraz narzędzi z nimi kompatybilnych.
Jeżeli dodać do tego możliwość rozpędzenia się nowej koparki kołowej do około 30-35 km/h oraz fakt, iż może ona holować przyczepę, która często służy za magazyn narzędzi, otrzymujemy zestaw, który nie tylko swoją wydajnością wielokrotnie przebija koparko-ładowarkę, ale również stanowi znacznie wygodniejsze środowisko pracy, dając więcej możliwości, a często także zmniejszając ilość potrzebnych pracowników do wykonania pracy. To w czasach, gdy brakuje chętnych, jest nieocenioną kartą przetargową.
Rynek Koparko-ładowarek: Boom i Wyzwania Cenowe
W ostatnim roku mieliśmy do czynienia z prawdziwym boomem na koparko-ładowarki. Nie jest to jednak odrodzenie, a raczej efekt programu dopłat związanego z melioracją, który w pewnym sensie sztucznie napędził sprzedaż tego typu maszyn. Wiele z nich zapewne wkrótce trafi na rynek wtórny z symbolicznym przebiegiem. Obecnie na jednym z portali „wisi” 349 ogłoszeń „sprzedam” koparko-ładowarek, z czego kilkanaście maszyn jest oznaczona jako nowa.
Ceny nowych koparko-ładowarek wahają się od 350 do nawet 600 tys. zł, wszystko zależy od tego, w jakiej konfiguracji jest maszyna i jak długo zalega ona na placu. Najdroższe są maszyny marek premium (JCB, Komatsu, CAT) oraz maszyny na równych kołach ze sterowaniem na dżojstikach i skrzyniami automatycznymi.
Alternatywy i Koszty Zakupu Maszyn Używanych
W przypadku szukania alternatywy dla koparko-ładowarki, która zwykle waży około 8-9 ton, alternatywą będzie koparka kołowa o masie około 10 ton, która bez trudu powinna poradzić sobie z podobną łyżką (ok. 1-1,2 m³). Niemniej będzie to możliwe w przypadku, gdy dopuścimy zakup maszyny używanej; tutaj 2-3 letnia koparka 10 t jest jak najbardziej w budżecie nowej koparko-ładowarki. Co więcej, często są to maszyny już wyposażone w głowice obrotowe albo tańszych firm, albo prostsze warianty, czyli tzw. power-tilty.
Koparki kołowe stanowią grupę liczącą 445 maszyn łącznie i również ledwie kilkanaście jest wystawiona jako maszyny nowe; tutaj dominuje rocznik 2024, stojaków jest mniej, choć rynek wyraźnie złapał zadyszkę. Lepiej jest w przypadku maszyn 13-15 ton, tutaj można realnie zaczynać poszukiwania nowej maszyny od około 500 tys. zł, a pamiętajmy, że mowa o samej maszynie. Głowica obrotowa może niebezpiecznie zbliżyć nas do miliona złotych.
Przyszłość Koparko-ładowarek na Globalnym Rynku
Gdyby zadać pytanie o przyszłość koparko-ładowarek Szwedowi czy Norwegowi, bez zastanowienia odparłby, że wszystko, tam już dawno tego typu maszyny zdominowały krajobraz. Podobny proces dzieje się właśnie w Niemczech oraz Austrii. Na pytanie, czy to przesada, po części odpowiedziały premiery tegorocznej Baumy, gdzie jedyną nowość w koparko-ładowarkach pokazał Mecalac. Pozostali producenci jakby zaczynają tracić zainteresowanie wspierania tych linii produktowych. Jednak koparko-ładowarki, zwłaszcza modele na równych kołach oferowane przez Komatsu, nadal stanowią istotny segment rynku dla firm ceniących wszechstronność i kompaktowość w określonych zastosowaniach.