Kombajny marki Bizon od dekad są symbolem polskiego rolnictwa i jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów mechanizacji prac polowych w naszym kraju. Produkowane przez Fabrykę Maszyn Żniwnych w Płocku w latach 1970-2004, maszyny te stały się nie tylko powszechnym narzędziem pracy w gospodarstwach, ale także trwałym elementem historii i tożsamości rolnictwa w Europie Środkowo-Wschodniej. Bizon to kombajn rolniczy produkcji polskiej, służący do zbioru zbóż, rzepaku, kukurydzy, słonecznika i innych roślin nasiennych.
Historia i Rozwój Kombajnów Bizon
Historia kombajnów Bizon rozpoczyna się w Fabryce Maszyn Żniwnych w Płocku, która w latach 60. produkowała kombajny Vistula. Z powodu niewielkiego popytu na Vistule, firma musiała szybko opracować nowy projekt, który konkurowałby z zagranicznymi maszynami. W 1968 roku powstały pierwsze prototypy kombajnu Bizon, oparte na niemieckim kombajnie Fahr. Produkcja Bizonów ruszyła pełną parą w 1970 roku, a maszyny bardzo szybko zyskały ogromną popularność. Fabryka zaczęła produkować coraz nowocześniejsze modele, a w latach 1981-1984 wyprodukowano prawie 18000 sztuk. Bizony stały się popularne nie tylko w Polsce, ale także w innych krajach bloku wschodniego.
Kombajny Bizon były eksportowane, m.in. do Białorusi, Brazylii, Czechosłowacji, Danii, Finlandii, Grecji, Iranu, Irlandii, Hiszpanii, Pakistanu, Stanów Zjednoczonych, Syrii, Szwecji, Ukrainy, Węgier, Wielkiej Brytanii i Włoch. Ostatnie 30 sztuk kombajnów Bizon America, wyprodukowanych w 1975 roku i wyposażonych w rozkładaną hydraulicznie rurę wysypową, czujniki strat, szerokie ogumienie, kabinę z przesuwanymi drzwiami i duży zbiornik ziarna, trafiło do Skandynawii.
Na przełomie XX i XXI wieku Bizony stały się przestarzałe i niewydolne w porównaniu do nowoczesnych kombajnów z Zachodu. Produkcja Bizonów została zaprzestana w maju 2004 roku, po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, ze względu na konstrukcję. W roku 2006 firma Case New Holland powróciła do nazwy Bizon dla kombajnu TC54.
Bizon Z056 Super: Charakterystyka i Przeznaczenie
Najbardziej znanym modelem z rodziny Bizonów jest Super Z056, wprowadzony na rynek w latach 70. XX wieku. Kombajn Z-056, opracowany jako następca kombajnu Z-050 w typie „Super”, jest przeznaczony do zbioru z pnia czterech podstawowych zbóż, rzepaku i niektórych roślin strączkowych. Zastosowanie podbieracza pokosów umożliwia zbiór metodą dwufazową. Kombajn jest przystosowany do montowania odpowiednich adapterów, co rozszerza zakres zastosowania kombajnu do zbioru innych kultur nasiennych, jak kukurydza, słonecznik, trawy i koniczyna. Model Z056 Super był produkowany w latach od 1976 do 1994 r.
Kombajn Bizon Z056 Super charakteryzuje się szeregiem rozwiązań technicznych ułatwiających pracę:
- Koło kierownicy o nastawnym pochyleniu oraz regulowany i dobrze amortyzowany fotel operatora zapewniają wygodną pracę.
- Zespół żniwny jest odciążony hydraulicznie i całkowicie sterowany podczas biegu maszyny. Odciążenie zespołu żniwnego akumulatorem hydrauliczno-gazowym ułatwia kopiowanie nierówności terenu.
- Nagarniacz o specjalnej konstrukcji listew jest napędzany przekładnią bezstopniową sterowaną hydraulicznie, co umożliwia dobranie najkorzystniejszych obrotów w zależności od warunków polowych i prędkości jazdy.
- Pomost kierowcy i stanowisko workowania są osłonięte daszkami przeciwsłonecznymi.
- Hydrauliczny system sterowania oraz bezstopniowa regulacja prędkości jazdy zapewniają kierowcy lekką pracę i jazdę nawet w najcięższych warunkach polowych.
Dane Techniczne Bizon Z056 Super
Silnik
| Parametr techniczny | Wartość |
|---|---|
| Producent silnika | Leyland |
| Typ silnika (model, wersja) | SW 400/R3 |
| Pojemność skokowa | 6555 cm3 (6,6 l.) |
| Liczba cylindrów | 6 |
| Turbina / turbodoładowanie | nie |
| Moc znamionowa (kW / KM) | 74 kW / 100 KM |
| Pojemność zbiornika paliwa | 200 l. |
| Zbiornik AdBlue | brak |
Zespół Żniwny (Heder)
| Parametr techniczny | Wartość |
|---|---|
| Szerokość robocza zespołu żniwnego | 420 cm |
| Inne szerokości | 360 - 520 cm |
| Automatyczna kontrola położenia wysokości hedera | nie |
| Przechylanie boczne (przechylanie hedera na boki) | nie |
| Wyrównanie pochylenia wzdłużnego / poprzecznego | nie |
| Średnica nagarniacza | 100 cm |
| Regulacja prędkości nagarniacza | układ hydrauliczny |
| Odwracanie kierunku pracy hedera (rewers) | hydrauliczny |
Zespół Młucący
| Parametr techniczny | Wartość |
|---|---|
| Średnica bębna zespołu młucącego | 60 cm |
| Szerokość bębna zespołu młucącego | 125 cm |
Wytrzęsacze
| Parametr techniczny | Wartość |
|---|---|
| Liczba wytrzęsaczy | 5 wytrzęsaczy |
| Powierzchnia separacji wytrzęsaczy | 4,5 m2 |
| Długość wytrzęsacza | 360 cm |
Sita
| Parametr techniczny | Wartość |
|---|---|
| Całkowity obszar przesiewania (powierzchnia zespołu przesiewowego objęta działaniem wentylatora) | 2,92 m2 |
| Rodzaj dolnego sita | nastawne |
Osiągi
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Prędkość maksymalna | 21 km/h |
| Wskaźnik utraty ziarna | opcjonalnie |
| Przepustowość kombajnu | 5 kg/s |
| Czystość ziarna | powyżej 98,5% |
| Średnie spalanie | 12 do 17 l/h (w zależności od rodzaju zbioru, ukształtowania terenu i warunków pogodowych) |
Skrzynia Biegów i Układ Hamulcowy
| Parametr techniczny | Wartość |
|---|---|
| Przekładnia | przekładnia hydrauliczna |
| Liczba biegów do przodu | 3/4 * w zależności od wersji |
| Hamulce | mechaniczne, tarczowe |
Wymiary i Masa
| Parametr techniczny | Wartość |
|---|---|
| Długość całkowita (z hederem) | 8,15 m |
| Szerokość całkowita (z hederem) | 4,63 m |
| Szerokość bez hedera | 3,2 m |
| Wysokość całkowita (z kabiną) | 3,96 m |
| Wysokość bez kabiny | 3,63 m |
| Masa bez kabiny | 7300 / 7700 kg |
Żniwa 2021🌾Harvest in Poland🔥✔ Bizon Super Z056 🔥✔ Zetor forterra 115🔥✔Massey Ferguson 5425💪🔥
Koła i Opony
| Parametr techniczny | Wartość |
|---|---|
| Opony na koła napędowe (przód) | 23,1-26 |
| Opony na koła skrętne (tył) | 10,00-15 |
| Alternatywne rozmiary opon na przód | 18,4-30 |
| Alternatywne rozmiary opon na tył | 11,50-15 |
Wyposażenie Dodatkowe
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Klimatyzacja | nie |
| Ogrzewanie | opcjonalnie |
Znaczenie Masy Kombajnu
Waga kombajnu to parametr, który wpływa na wiele aspektów eksploatacyjnych: od transportu maszyny, przez dobór przyczep i lawet, aż po naciski na glebę podczas pracy w polu. Dla gospodarstw z ograniczoną nośnością gruntu lub z trudnym dojazdem do pól masa kombajnu ma istotne znaczenie praktyczne.
Z punktu widzenia praktyki rolniczej, masa kombajnu Bizon Z056 Super ma duże znaczenie przy pracy na polach o słabej strukturze gleby lub w warunkach podmokłych. Wyższa waga oznacza większy nacisk na oś napędową, co może prowadzić do zagęszczania gleby, szczególnie w trakcie wielodniowych żniw po opadach.
Z racji swoich gabarytów i masy, przewóz Bizona wymaga odpowiedniego przygotowania. Standardowy Bizon Z056 nie zmieści się na przyczepie o nośności poniżej 10 ton, szczególnie jeśli planowany jest transport z założonym hederem. W praktyce najczęściej demontuje się zespół żniwny i przewozi go osobno na wózku hederowym. Sam korpus kombajnu, ważący blisko 7-8 ton, transportowany jest na naczepie niskopodwoziowej.
Ciężar kombajnu przekłada się również na wymagania serwisowe. Maszyny o większej masie poddawane są większym obciążeniom dynamicznym podczas pracy. Dlatego ważne jest regularne sprawdzanie stanu zawieszenia, łożysk w kołach nośnych oraz układu hamulcowego. Podczas zimowego przechowywania kombajnu o masie powyżej 7 ton warto zadbać o odpowiednią twardość podłoża, aby nie doszło do zapadania się opon w nawierzchnię.
Masa maszyny wpływa na zużycie paliwa nie tylko podczas jazdy, ale także w trakcie młócenia. Większy ciężar to również większe opory toczenia, co w warunkach grząskich przekłada się na konieczność pracy na niższych przełożeniach i wyższych obrotach silnika.
Modernizacja i Rozwój
Część rolników decyduje się na modernizację kombajnów Bizon, m.in. poprzez wzmocnienie układów jezdnych, wymianę silników na bardziej ekonomiczne jednostki lub montaż systemów GPS i monitoringu plonów. W niektórych przypadkach te zabiegi zwiększają masę całkowitą maszyny nawet o kilkaset kilogramów. W późniejszych modelach kombajnów Bizon, takich jak Bizon Rekord Z 058, montowano komputer pokładowy na bieżąco informujący m.in. o: stratach ziarna, poślizgach pasów, prędkości jazdy, wielkości skoszonej powierzchni oraz innych istotnych parametrach. Na życzenie, na tylnej części osłony wylotowej kombajnu montowany jest rozdrabniacz, który tnie słomę na odcinki długości 30-100 mm.
Masa pierwszych modeli Bizon z lat 60. nie przekraczała 5,5 tony, co wynikało zarówno z lżejszych materiałów, jak i mniejszych rozmiarów zespołu młócącego oraz prostszej konstrukcji ramy. Wraz z rozwojem technologii i oczekiwań rynkowych, wzrosły zarówno wydajność, jak i masa maszyn. Dzisiejsze kombajny, choć nadal obecne na wielu polskich wsiach, często ustępują pod względem masy nowoczesnym konstrukcjom zachodnim, które ważą od 11 do nawet 18 ton w stanie roboczym.