Opryskiwacz polowy to kluczowe narzędzie w rolnictwie, które wymaga nie tylko regularnych przeglądów i umiejętnego przygotowania do pracy w nowym sezonie, ale także odpowiedniej konserwacji. Z pozoru prosta czynność oprysku roślin kryje w sobie możliwość popełnienia wielu błędów, które mogą negatywnie wpłynąć na skuteczność zabiegów środkami ochrony roślin.
Wymogi prawne i techniczne dotyczące opryskiwaczy
Z dniem 1 stycznia 2021 r. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa poinformował jednostki prowadzące działalność w zakresie potwierdzania sprawności technicznej opryskiwaczy polowych o zmianie wymagań. Zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 grudnia 2013 r., zmieniono wymagania techniczne dla ręcznego i elektronicznego stołu rowkowego do sprawdzania rozkładu poprzecznego cieczy (wymagania określone są w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia). Rolnicy są zobowiązani ustawą z dnia 12.07.1995 r. (Dz. U. nr 90, poz. 446 z późn. zm.) do systematycznych przeglądów kontrolnych. Środki ochrony roślin mogą być rozpylane wyłącznie za pomocą „sprawnego technicznie sprzętu rolniczego, który jest używany zgodnie z przeznaczeniem i nie powoduje szkodliwego wpływu na ludzi, zwierzęta i środowisko” (art. 35.1 w/wym. ustawy).
Prawidłowa konserwacja opryskiwacza
Aby w następnym roku skutecznie użyć rolniczy opryskiwacz polowy, należy dbać o jego systematyczne przeglądy kontrolne. Niewłaściwa i niedokładna konserwacja lub jej brak mogą negatywnie wpłynąć na skuteczność oprysku środkami ochrony roślin. Nawet najlepszy środek ochrony roślin, topowy fungicyd, herbicyd lub nawóz o wyjątkowym składzie nie spełnią swojego zadania, jeśli wystąpią błędy w trakcie ich aplikowania.
1. Postępowanie zgodnie z instrukcją obsługi
W celu właściwego przechowywania i konserwacji opryskiwacza polowego, powinno się przede wszystkim postępować wyłącznie zgodnie z instrukcją obsługi danego modelu opryskiwacza. Chociaż czytanie instrukcji może wydawać się zbędne, "diabeł tkwi w szczegółach".
2. Dokładne mycie opryskiwacza
Przed konserwacją i przechowywaniem, opryskiwacz najpierw musi zostać dokładnie umyty. Mycie musi odbywać się zgodnie z procedurą, czyli zgodnie z obowiązującym prawem, instrukcją obsługi opryskiwacza oraz etykietą środka ochrony roślin i etykietą preparatu użytego do mycia (odpowiedni środek/detergent myjący). Do mycia należy ubrać specjalną odzież ochronną (okulary ochronne, obuwie i kombinezon roboczy oraz osłona twarzy i rękawice gumowe). Jeśli jest niezbędny, należy dodatkowo użyć odpowiedni środek dezaktywujący (np. soda czyszcząca) środek myjący.
Procedura mycia:
- Resztki cieczy użytkowej pozostałej w zbiorniku należy co najmniej 10-krotnie rozcieńczyć wodą i wypryskać to najlepiej w miejscu na polu, gdzie robiono ostatni oprysk (należy przy tym zwiększyć prędkość jazdy i przynajmniej 2-krotnie obniżyć ciśnienie).
- Następnie trzeba wymontować układy filtrów (wlewowe, ssące i tłoczne z wyjątkiem filtrów samoczyszczących) i skontrolować ich stan, a po umyciu sprzętu, zamontować je ponownie.
- W trakcie mycia należy wypłukać dokładnie całe wnętrze zbiornika i wszystkie podzespoły, które miały kontakt z cieczą użytkową. Popłuczyny trzeba wypryskać na polu.
- Następnie należy wyłączyć pompę i napełnić zbiornik do minimum 20% jego objętości, dodając jednocześnie środek myjący i ewentualnie odpowiedni dezaktywator.
- Następnie włączamy napęd i elementy sterujące, by ciecz przepłukała wszystkie podzespoły opryskiwacza.
- Następnie otwieramy zawór spustowy, tak, by pompa popracowała „na sucho” przynajmniej przez kilkanaście sekund. Po tym wyłączamy pompę i sprawdzamy filierki opraw rozpylaczy, myjąc je, jeśli sytuacja tego wymaga.
- Trzeba też sprawdzić drożność przewodu zwrotnego płuczącego oraz restryktora w filtrach samoczyszczących.
- Jeśli w sprzęcie przepływ płuczący równocześnie zasila także mieszadło hydrauliczne, należy też sprawdzić drożność tego mieszadła.
3. Odwadnianie i zabezpieczenie opryskiwacza
Po umyciu opryskiwacz polowy powinien zostać bardzo dokładnie odwodniony, przy czym szczególną uwagę należy zwrócić na pompę, filtry, zawory i przewody cieczowe. Na koniec należy opryskiwacz zabezpieczyć odpowiednim środkiem konserwującym, powlekając nim przede wszystkim wszystkie powierzchnie metalowe.
Komponenty opryskiwacza i ich znaczenie
O skuteczności zabiegów polowych w ogromnym stopniu decydują wykorzystane do ich wykonania maszyny. Pompa, silnik, zbiornik, filtry, mieszadła, przewody cieczowe, rozpylacze - to jedne z najważniejszych komponentów opryskiwaczy. Trzeba o nie odpowiednio dbać. W użytkowaniu opryskiwaczy należy zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów, takich jak wykorzystanie maszyn zgodnie z zaleceniami producenta, regularne serwisowanie oraz bieżąca kontrola i kalibracja najważniejszych parametrów urządzeń.
Pompy
W opryskiwaczach polowych powszechnie stosowane są pompy przeponowe (membranowe). Powstająca podczas pracy pompy pulsacja ciśnienia wpływa niekorzystnie na trwałość układu cieczowego oraz równomierność dawkowania cieczy. Zapobiega temu powietrznik lub inny system tłumienia pulsacji. Powietrznikiem jest specjalna komora, połączona z kolektorem tłocznym i podzielona elastyczną membraną na dwie części. W jednej z nich znajduje się ciecz użytkowa, a w drugiej - powietrze pod odpowiednim ciśnieniem (od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego wskazywanego przez manometr). Zbyt wysokie ciśnienie w powietrzniku może uszkodzić membranę pompy, natomiast zbyt niskie nie zapewnia prawidłowego tłumienia pulsacji i zakłóca pracę manometru. Podczas wymiany pompy instalujemy wyłącznie niezawodne pompy membranowo-tłokowe Annovi Reverberi.

Rozpylacze
Większość użytkowanych opryskiwaczy ma zamontowane oprawy z tzw. antykapaczami. Są to urządzenia zapobiegające wykapywaniu cieczy po wyłączeniu zasilania. Rozpylacze z wkładką wirową rozpylają ciecz pod ciśnieniem 1-2,5 MPa. Ciecz przed dostaniem się do wylotu płytki musi przepłynąć przez spiralne kanały wkładki wirowej lub wichrowatych otworów w płytce wirowej. Kanaliki powodują zawirowanie strumienia cieczy, który z dużą prędkością wypływa przez otwór wylotowy. Powstający stożek rozpylonej cieczy ma kąt rozwarcia zależny od odległości wkładki od otworu wylotowego.
Rozpylacze eżektorowe DB
Rozpylacze eżektorowe DB to rozpylacze z napowietrzaną kroplą, która pękając po uderzeniu w roślinę, zapewnia dobre pokrycie. Dzięki napowietrzeniu kropli jest ona bardzo odporna na znoszenie i umożliwia wykonywanie oprysków na wietrze do 8 m/s. Ostatni "krzyk mody" w technice ochrony roślin to rozpylacze eżektorowe. W ich konstrukcji wykorzystano znane prawo fizyczne - tzw. zwężkę Venturiego. Duże i ciężkie krople nie poddają się oddziaływaniu wiatru, a więc nie są znoszone. Wydawałoby się więc, że jest to idealne rozwiązanie. Duże krople umożliwiają opryskiwanie przy dość silnym wietrze (dochodzącym nawet do 6 m/s), a jednocześnie małe rozbite krople gwarantują dobre pokrycie powierzchni, a więc zapewniają wysoką skuteczność zabiegu. W praktyce okazało się jednak, że reklama producentów była troszeczkę przesadzona. To rozbijanie się kropli nie jest takie idealne, toteż i pokrycie opryskiwanej powierzchni roślin nie jest w pełni satysfakcjonujące rolnika wykonującego tymi rozpylaczami zabieg opryskiwania, szczególnie w przypadku fungicydów o działaniu kontaktowym.
Badania przeprowadzone w Danii wykazały, że skuteczność oprysków rozpylaczami eżektorowymi przeciwko chorobom grzybowym jest o kilkanaście procent niższa w stosunku do drobnokroplistych rozpylaczy szczelinowych. Wniosek stąd jest następujący: jeżeli nie ma wiatru, to lepiej jednak opryskiwać tradycyjnymi rozpylaczami szczelinowymi, natomiast w sytuacji agrotechnicznej konieczności wykonania zabiegu pomimo wiatru - dobrze jest skorzystać z rozpylaczy eżektorowych. Dodatkowym efektem, spowodowanym zasysaniem powietrza przez taki rozpylacz, jest zwiększenie energii kinetycznej kropel, co umożliwia głębsze wnikanie w łan (tym bardziej, że urządzenia te pracują przy dość wysokich jak na rozpylacze płaskostrumieniowe ciśnieniach - od 3 do 8 barów). Dzięki specjalnej budowie wykorzystują efekt Venturiego, w którym strumień cieczy zasysa zewnętrzne powietrze w stosunku zbliżonym do 1:1. W specjalnej komorze następuje spadek ciśnienia cieczy, co niemal całkowicie eliminuje drobne krople. W wyniku mieszania cieczy i powietrza następuje napowietrzenie kropel przed ich formowaniem w dyszy wylotowej.
Wśród znanych rozwiązań rozpylaczy inżektorowych są tzw. wersje „długie” i „krótkie”. Pierwsze z nich charakteryzują się mniejszym spadkiem ciśnienia w rozpylaczu, ponieważ mają krótszą komorę wewnętrzną niż wersje „długie”.
Jak wybrać rozmiar dyszy i wzory strumienia do myjki ciśnieniowej
Serwis i modernizacja opryskiwaczy
Jeśli zauważysz uszkodzenia po zakończeniu prac polowych, przed zimą, wykorzystaj ten czas na serwis i niezbędne prace naprawcze. Co zrobić, gdy w środku sezonu wegetacyjnego staniesz przed koniecznością rozwiązania takiego problemu? W takiej sytuacji liczy się trafna diagnoza i szybka reakcja. Aby w pełni i przez długi czas korzystać z mocy opryskiwaczy warto postawić na sprawdzonego i niezawodnego partnera, który będzie świadczył usługi serwisowe na najwyższym poziomie. Zajmujemy się serwisem zarówno samojezdnych opryskiwaczy, np. Dino III i Gekon, jak i ciąganych opryskiwaczy, w tym Gigant, Mamut XL, Mamut, Napa i Alka.
Gruntową modernizację opryskiwacza lepiej zostawić na sezon zimowy, ale w przypadku drobnych napraw w sezonie ważna jest gotowość ze strony partnera serwisowego do szybkiej reakcji. Dysponujemy najwyższej jakości sprzętem i częściami zamiennymi do maszyn rolniczych. Dokonujemy napraw i odbudów opryskiwaczy wszystkich marek. Dzięki systemowi elementów prefabrykowanych jesteśmy w stanie naprawić prostą usterkę, lecz również kompletnie wyposażyć starą maszynę, z której zostały np. jedynie podwozie i zbiornik. Stosujemy oryginalne części, takiej samej jakości i na takich samych warunkach gwarancji jak w przypadku nowych maszyn.
Usprawnienia i modernizacje
- Podczas wymiany starego układu regulacji instalujemy pneumatyczną armaturę regulacyjną z natychmiastową reakcją na zmianę prędkości jezdnej. Sterowanie pneumatyczne zapewnia długi okres eksploatacji - wysoką odporność na środki chemiczne. W zestawie znajdują się również zawory pneumatyczne odcinania sekcji oraz skrzynka sterowania ze stali nierdzewnej.
- Wymianę instalacji cieczy roboczej wykonuje się za pomocą rur ze stali nierdzewnej z uchwytami bagnetowymi dysz z zaworkami antykropelkowymi. Zastosowane przewody mają wystarczającą rezerwę ciśnieniową i zostały wykonane z materiałów odpornych na środki chemiczne.
- W celu filtracji cieczy do opryskiwania zostały zainstalowane filtry ssące i tłoczne, a więc nie trzeba już filtrować cieczy w uchwytach dysz.
- Odnawiając opryskiwacz, polecamy zamontowanie resorowanych belek z konstrukcją przestrzenną zapewniających wysoki poziom niezawodności nawet w najcięższych warunkach.
tags: #wyremontowany #opryskiwacz #polowy