Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie to miejsce, które z pewnością usatysfakcjonuje zarówno miłośników historii rolnictwa, jak i entuzjastów najnowszych rozwiązań technicznych. Od lokomobil parowych, samolotów rolniczych, po wspaniałą kolekcję maszyn rolniczych, doskonale pamiętanych przez naszych dziadków - to tylko niewielki wycinek atrakcji czekających w Szreniawie. Ci, których można zaliczyć do fanów najnowszej techniki rolniczej, również się nie rozczarują, na przykład za sprawą kompaktowej ładowarki przegubowej Gehl AL 340, którą obejrzeliśmy w pracy.
Kompaktowa ładowarka przegubowa Gehl AL 340 w akcji w Szreniawie
Potrzeba posiadania kompaktowej i mobilnej maszyny, która wspomoże w codziennych pracach wykonywanych na terenie obiektu Muzeum w Szreniawie, zaowocowała intensywnymi poszukiwaniami. Jak przekonuje Tadeusz Wiórek, operator maszyny: „Testowaliśmy kilka maszyn, jednak najlepsza okazała się ładowarka Gehl. Przekonała nas do siebie głównie swoją zwrotnością, pokonując m.in. ładowarkę burtową, która miała zbyt mały prześwit i zbyt duże zużycie ogumienia.”
Charakterystyka i zastosowanie Gehl AL 340
Ładowarka Gehl AL 340, która do Szreniawy trafiła we wrześniu 2018 r., została wyposażona w szerokie ogumienie z uniwersalnym bieżnikiem rolniczo-przemysłowym. Rafał Wojtyniak, kierownik regionu w firmie EWPA, podkreśla: „Jest to najbardziej popularny model wśród oferowanych przez nas ładowarek przegubowych, z których wiele pracuje jako maszyna pomocnicza w firmach budowlanych czy brukarskich - spore obciążenie wywracające na poziomie 1,6 tony sprawia, iż jest w stanie poradzić sobie nawet z rozładunkiem przyczepy z kostką. Cieszy się dobrą opinią, jest bezawaryjna, bardzo poręczna, bo potrafi wjechać w różne miejsca, co sprzyja kolejnym zakupom.”
Parametry techniczne i wyposażenie
Ta kompaktowa i wszechstronna 2,5-tonowa ładowarka przegubowa AL 340 napędzana jest oszczędnym, trzycylindrowym silnikiem Yanmar o mocy 26 kW/35 KM. Prędkość jazdy regulowana jest bezstopniowo, w zakresie do 18,5 km/h. Doskonale sprawdza się napęd hydrostatyczny (pompa wielotłoczkowa o wydatku 79 l/min), który w połączeniu z mocnym przegubem łączącym przednią i tylną część podwozia zapewnia bardzo dobre właściwości jezdne nawet w trudnym terenie.
Przegubowy układ sterowania gwarantuje również bardzo dobrą zwrotność, co pozwala na wykonywanie nawet bardzo ciasnych manewrów - zewnętrzny promień skrętu z łyżką wynosi 2,87 m. Co ważne, w maszynie ergonomia i wygoda stanowiska pracy zadowoli zarówno wymagającego, jak i rosłego operatora. Roczne „obłożenie” szacowane jest na poziomie ok. 600 mth. Ładowarkę wyposażono w sporą ilość osprzętu, co wskazuje na jej wszechstronny charakter wykonywanych prac, są to m.in.:
- klasyczna łyżka
- widły
- chwytak do bel
- łyżko-krokodyl
- widły do obornika
- zamiatarka
Operator wymienia konkretne zastosowania: „Jest to bardzo sprawna maszyna wykorzystywana do transportu eksponatów, a także do pracy z zamiatarką, jak również do usuwania obornika i podnoszenia owijanych bel.”
Innowacyjne rozwiązania i eksploatacja
Przydatnym rozwiązaniem okazuje się gaz ręczny, dzięki któremu, przy pracy z osprzętem napędzanym hydraulicznie i wymagającym wysokiego przepływu, ustalenie obrotów silnika, a także wydajności hydrauliki odbywa się bez związku z prędkością jazdy. Dzięki temu silnik, pracując na bardzo wysokich obrotach, może powodować bardzo wolne poruszanie się ładowarką, co ułatwia pracę z zamiatarką. Operator dodaje: „Poza tym wymiana osprzętu nie nastręcza żadnych problemów. Zresztą sama eksploatacja na razie nie przyniosła żadnych przykrych niespodzianek - to naprawdę nieoceniony sprzęt. Do mocnych punktów bez wątpienia zaliczyć mogę też obsługę serwisową świadczoną przez firmę EWPA.”
Muzeum w Szreniawie zakupiło ładowarkę w nieco bogatszej specyfikacji - została uzbrojona w światła drogowe umożliwiające poruszanie się również po drogach publicznych. Marek Gozdur z firmy Gehl podkreśla: „Gehl może poszczycić się bogatym wyposażeniem standardowym, do którego należy zaliczyć nie tylko ergonomiczny, wielofunkcyjny dżojstik i odpowiednią hydraulikę, ale także napęd na 4 koła, pełną blokadę mechanizmów różnicowych czy system Easy Connect.”
Kolekcja maszyn rolniczych w Szreniawie i innych muzeach
W Muzeum Narodowym Rolnictwa w Szreniawie, w granicach dawnego ziemskiego folwarku, dla zwiedzających udostępniono wiatę, w której prezentowane są maszyny i urządzenia do zbioru płodów rolnych - przede wszystkim zbóż, roślin oleistych (rzepak), okopowych (ziemniaki) oraz pasz objętościowych soczystych (trawy, lucerna). Obejrzeć tu można egzemplarze kombajnów, które wyprodukowane zostały w Fabryce Maszyn Żniwnych w Płocku, przeznaczone do sprzętu podstawowych gatunków zbóż, rzepaku, bobowatych czy kukurydzy:
- kombajn zbożowy Vistula KZB-3A z workownicą
- kombajn zbożowy Vistula KZB-3B wyposażony w zbiornik ziarna i rurę wyładowczą
- kombajn zbożowy Bizon Z040, który był podstawą do rozwoju takich modeli jak Bizon Z050, czy Bizon Z056 Super
- prototypowy kombajn zbożowy Bizon Z060 Gigant, który powstał na dwa lata (testowo na żniwa 1974) przed uruchomieniem produkcji seryjnej tego modelu
- zagregowany ciągnik URSUS C-355 z kombajnem BIZON Z020 Zagon, a zestaw ten nazywa się „Isaurą” ze względu na przypadające lata produkcji Bizona Z020 z emisją serialu telewizyjnego „Niewolnica Isaura” w Polsce
W wiacie ulokowany został także jednorzędowy kombajn Z-644 ANNA przeznaczony do zbioru ziemniaków, a po modernizacji zespołu kopiącego także do zbioru marchwi lub buraków, wyprodukowany przez Fabrykę Maszyn Rolniczych „Agromet” w Strzelcach Opolskich. W miejscu tym poddano ekspozycji także kosiarko-ładowacz E-062/1 wyprodukowany przez niemiecki Kombinat Fortschritt Landmaschinen. Maszyna ta do pracy wymagała agregowania z ciągnikiem średniej mocy. Głównym zadaniem zespołu było ścinanie zielonej masy (np. trawa, lucerna) i bezpośrednie podawanie materiału na podczepioną do agregatu przyczepę. Maszyna umożliwiała koszenie roślin do 2 metrów wysokości, a zastosowany zespół tnący w postaci wprawianej w ruch posuwisto-zwrotny listwy nożowej ograniczał wydajność pracy do 0,5 ha/godzinę. Większość tych maszyn pracowało w dużych majątkach ziemskich, a także w Państwowych Gospodarstwach Rolnych (np. Bizon Z060 Gigant, Kombajn ANNA, kosiarko-ładowacz E-062/1).
Inne eksponaty i muzea
Muzeum w Szreniawie organizuje również wydarzenia tematyczne, takie jak "Pierwsze żniwa 1944" w lipcu, podczas których prezentowane są dawne maszyny i narzędzia żniwne oraz tradycyjne metody zbioru zbóż, z udziałem rekonstruktorów. Dojazd do Muzeum w Szreniawie jest możliwy pociągiem Kolei Wielkopolskich z Dworca Głównego lub przystanku Dębiec, podróż trwa około 20 minut, a przystanek Szreniawa znajduje się tuż przy Muzeum.
Poza Szreniawą, inne muzea rolnictwa również prezentują cenne eksponaty. Na przykład, kombajn Vistula KZB-3B z lat 60-tych i 70-tych jest eksponatem w muzeum rolnictwa mieszczącym się przy szkole w Kościelcu, na trasie Koło - Konin. Kolejną perełką jest Traktor T-74 produkowany przez Charkowską Fabrykę Traktorów, będący bliźniakiem traktora DT-54 produkcji Wołgogradzkiej Fabryki Traktorów. Sądząc po dolnych wycięciach w bocznych ścianach kabiny, na egzemplarzu widocznym na zdjęciach najprawdopodobniej zamontowana była linowa ładowarka przerzutowa TŁ 3A. Najczęściej można było je spotkać w cukrowniach i na placach odkładczych.
Wspomniano również o traktorze DT stojącym na terenie oczyszczalni i wysypiska śmieci pod Powidzem, z naklejką z PKS-u Gniezno. W PKS-ach nie tylko były autobusy i ciężarówki, ale również ładowarki, koparki, a nawet spychacze, co potwierdza przykład z PKS Krasnystaw, gdzie w kopalniach kruszywa pracowały firmowe ładowarki i koparki. Inne wymienione maszyny to Zetor 25K (1953) i Dolpima PS290 (1988). W Szczucinie eksponaty Muzeum, będącego własnością GDDKiA, znajdują się na zewnątrz na placu ekspozycyjnym, zachwycając nienagannym stanem pomimo braku zadaszenia. Na placu wystawowym można znaleźć maszyny spotykane niegdyś z powodzeniem także na polach i placach PGR-ów i Kółek Rolniczych, czego przykładem jest Białoruśka oraz perfekcyjnie zachowany piękny URSUS C-360.
Szybkobieżna, opancerzona koparko-ładowarka Çukurova Defence CD 220-16 BHL-z dla Wojska Polskiego
W tym roku w Kielcach, na stoisku firmy SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne, znanego producenta pojazdów gaśniczych i specjalnych, prezentowana była szybkobieżna, opancerzona koparko-ładowarka Çukurova Defence CD 220-16 BHL-z. Konstrukcja ta stanowi ofertę bielskiej spółki dla Wojska Polskiego w związku z zainicjowanym przez Agencję Uzbrojenia procesem pozyskania tego typu sprzętu, którego pierwszym etapem były konsultacje rynkowe.
Wymagania i zastosowanie na polu walki
W pierwszej połowie tego roku Agencja Uzbrojenia przeprowadziła konsultacje rynkowe dotyczące dostawy nawet do 220 kompletów koparko-ładowarek w latach 2026-35. Tego typu specjalistyczny sprzęt, w odróżnieniu od cywilnych koparko-ładowarek czy innych maszyn wyposażonych jedynie w osłony balistyczne kabiny operatora, jest przystosowany (dzięki opancerzeniu zarówno kabiny, jak i układu napędowego) do działania na polu walki i bezpośredniego wsparcia, np. pododdziałów zmotoryzowanych. Z kolei dzięki wysokiej prędkości maksymalnej (w przypadku tureckiej maszyny wynosi ona 77 km/h) tego typu szybkobieżna, opancerzona koparko-ładowarka samodzielnie porusza się (np. w kolumnie pojazdów) i do jej transportu nie potrzeba wykorzystywać zestawów niskopodwoziowych.
Na współczesnym polu walki opancerzone koparko-ładowarki wspierają ruchy wojsk poprzez pokonywanie i usuwanie zapór fortyfikacyjnych, przeszkód terenowych, zawałów i gruzowisk. Mogą być również wykorzystywane do:
- odbudowy i naprawy dróg (doraźnej)
- budowy objazdów i wzmacniania dróg gruntowych
- budowy stanowisk ogniowych
- budowy zapór fortyfikacyjnych różnych typów
- niszczenia dróg oraz obiektów komunikacyjnych
Szczegółowa specyfikacja Çukurova CD 220-16
Opancerzona i zdalnie sterowana Koparko-ładowarka Çukurova CD 220-16 (4x4x4) wyposażona jest w silnik Cummins o mocy 164 kW/220 KM spełniający standard emisji Tier-3, umożliwiający wykorzystanie jednolitego paliwa pola walki - F-34, którego 200 litrów zmieści się w zbiorniku. Pojazd posiada napęd 4x4 z dwiema osiami skrętnymi. Układ skrętu może pracować w trzech trybach:
- z przednią osią skrętna 2WS
- z dwiema osiami skrętnymi w przeciwnych kierunkach 4WS
- skrętnymi w tym samym kierunku, czyli tzw. „krabi chód”
Rozwiązanie takie zapewnia doskonałą zwrotność i ułatwia manewrowanie maszyną w ograniczonych przestrzeniach. Zaawansowany hydropneumatyczny układ zawieszenia (HPSS) zapewnia nie tylko przemieszczanie się z wysoką prędkością w terenie, ale również pozwala na zwiększenie prześwitu pojazdu podczas pokonywania przeszkód terenowych. O dzielności terenowej tureckiej koparko-ładowarki decydują również takie parametry, jak:
- prześwit wynoszący 373 mm
- kąt natarcia - 40 stopni
- kąt zejścia - 28 stopni
- głębokość brodzenia - 1350 mm
Dopuszczalna masa całkowita pojazdu to 16000 kg, a jego wymiary: długość 9068 mm, szerokość - 2500 mm, wysokość - 2874 mmm (3806 mm). Maszyna jest również przystosowana do transportu lotniczego na pokładzie samolotu transportowego C-130 Hercules lub większego.
Ochrona i zdalne sterowanie
Opancerzenie koparko-ładowarki CD 220-16 zapewnia ochronę balistyczną oraz przeciwminową na poziomie 2a i 2b według STANAG 4569. Zwraca uwagę fakt, że opancerzona jest nie tylko jednoosobowa kabina, ale również wszystkie kluczowe elementy pojazdu, jak komora silnika, zbiornik paliwa oraz przedział akumulatora. Na kołach montowane jest ogumienie typu construction oraz wkładki typu run-flat, umożliwiające kontynuowanie jazdy nawet z przebitą lub poważnie uszkodzoną oponą (z prędkością do 15 km/h).
Jedną z unikalnych cech pojazdu jest funkcja zdalnego sterowania, znacząco zwiększająca bezpieczeństwo operatorów. Umożliwia to wykonywanie najbardziej niebezpiecznych zadań bez konieczności narażania załogi wewnątrz pojazdu. Sterowanie pojazdu odbywa się za pomocą przenośnego, bezprzewodowego pulpitu wyposażonego w dwa joysticki oraz ekran, na którym prezentowany jest obraz z kamer zamontowanych na koparko-ładowarce. Na maszynie, poza standardowym wyposażeniem, mogą być montowane różne akcesoria, jak młot hydrauliczny, świdry, czy pług od śniegu. Pojemność standardowej łyżki wynosi: 1,1 m3, a głębokość kopania - 4149 mm.
Producent i dystrybutor
Turecki holding Çukurova Defence należy do firmy Çukurova Makina, będącej częścią założonego w 1923 roku holdingu - Çukurova Holding, będącego konglomeratem przemysłowym-handlowym z siedzibą w Turcji. Działa on w szeregu sektorów, takich jak: przemysł, budownictwo, komunikacja i IT, media, transport, usługi finansowe i energetyka. Firma Çukurova Makina rozpoczęła działalność w 1968 roku od produkcji maszyn rolniczych na podstawie umowy licencyjnej z John Deere. W ciągu następnych 18 lat bramy fabryki w mieście Tarsus opuściło ponad 26 tys. sztuk maszyn rolniczych. W 1986 roku firma rozpoczęła produkcję maszyn do robót ziemnych i maszyn przemysłowych według własnego projektu i pod marką „ÇUKUROVA”. W ciągu kilku lat firma znacznie zwiększyła swój udział w rynku zarówno lokalnym, jak i globalnym, osiągając wartościową sprzedaż w ponad 50 krajach na całym świecie.
Obecne zdolności produkcyjne wynoszą 2000 sztuk rocznie: wózków widłowych, koparko-ładowarek, ładowarek kołowych oraz koparek. Produkty są montowane w zakładzie produkcyjnym firmy zlokalizowanym w Tarsus - o powierzchni 14 444 metrów kwadratowych położonym na terenie o powierzchni 109 710 metrów kwadratowych. Od 2004 roku produkty Çukurova Makina są sprzedawane na całym świecie za pośrednictwem trzech rodzin marek: ÇUKUROVA, TARSUS i CMI. Z kolei w ofercie firmy Çukurova Defence, poza opisaną, szybkobieżną, opancerzoną koparko-ładowarką znajduje się też opancerzona ładowarka kołowa oraz typoszereg podwozi 4x4 pod zabudowy (tzw. rolling chassis).
Spółka SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne to firma z polskim kapitałem, założona w 199iz roku w Bielsku-Białej. Ofertę firmy stanowią pojazdy strażackie, policyjne oraz wojskowe. Rocznie powstaje ponad 300 pojazdów, które obecnie trafiają do użytkowników w 30 krajach. Od dwóch lat firma posiada największy udział w krajowym rynku pojazdów ratowniczo-gaśniczych i skupia się na zwiększeniu udziału w branży obronnej oraz pełni rolę wyłącznego przedstawiciela firmy Çukurova Defence w Polsce.