Koszenie trawy na dużych obszarach lub ścinanie resztek pozostałych po uprawach wymaga odpowiednio silnego sprzętu, który jednocześnie jest w stanie wykonać kilka czynności, przyspieszając tym samym termin wykonania całości prac na danym terenie. Jednym ze skuteczniejszych narzędzi dostępnych na rynku jest kosiarka bijakowa, której zaletą jest to, że eliminuje nie tylko gęste kępy trawy, lecz także chwasty, krzewy, niewielkie gałęzie, a nawet mniejsze drzewka.
Czym są kosiarki bijakowe?
Kosiarka bijakowa, znana również jako mulczer, zbudowana jest z cięższych elementów tnących aniżeli konwencjonalna kosiarka rotacyjna. Dzięki zastosowaniu bijaków, kosiarka doskonale radzi sobie na terenach zaniedbanych, porośniętych gęstą roślinnością. Sposób koszenia i pracy kosiarki bijakowej nasuwa skojarzenie z mulczowaniem trawy, czyli rozdrobnieniem i rozrzuceniem skoszonej roślinności. Jej zdolność do ścinania nawet gęstych zarośli spowodowała, że kosiarka bijakowa zyskała miano „kosiarki do zadań specjalnych”.
W odróżnieniu od typowych urządzeń rotacyjnych, które za pomocą noża obracającego się wokół własnej osi ścinają trawy i pozostawiają duże kłosy, kosiarki bijakowe posiadają zamontowanych bardzo wiele młotków, które obracają się w pionie. Dzięki swojej konstrukcji, pomimo pracy w trudnych warunkach, bijaki nie tępią się i nie tracą swoich właściwości. Cechą wyróżniającą kosiarki bijakowe jest mulczowanie ścinanej roślinności. Dzięki temu zostaje ona rozdrobniona i pozostawiona na gruncie, gdzie może go użyźniać. W wielu przypadkach jest to bardzo pożądane działanie, ponieważ malutkie ścinki szybko się rozłożą i wspomogą wzrost pozostałych roślin.
Budowa i zasada działania kosiarek bijakowych
Najistotniejszym elementem odróżniającym kosiarkę bijakową od jej rotacyjnej odpowiedniczki są bijaki zamocowane na wale tnącym. W zależności od typu kosiarki i jej wielkości, liczba bijaków (młotków), przypominających kształtem literę „L” bądź „T”, wynosi od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu sztuk. Bijaki obracają się w płaszczyźnie pionowej z bardzo wysokimi obrotami, dochodzącymi do 3000 na minutę.
Napęd realizowany jest w sposób mechaniczny za pośrednictwem wałka odbioru mocy (WOM), czego przykładem jest kosiarka bijakowa Serii AM Agrostar. Innym rozwiązaniem jest wykorzystanie hydraulicznego systemu napędu, pozwalającego na płynną i wydajną pracę w najtrudniejszych nawet warunkach terenowych, jak w przypadku kosiarki bijakowej Serii AMH-D. Bijaki, dzięki swojej odporności na ścieranie, są znacznie mocniejsze od tradycyjnych ostrzy, zachowując swoje właściwości przez długi okres.
Podczas pracy wał z bijakami obraca się z bardzo dużą prędkością (ponad 2000 obr./min). Siła odśrodkowa powoduje, że bijaki rozkładają się na zewnątrz. Gdy maszyna porusza się do przodu, bijaki uderzają w roślinność z ogromną siłą, rozdrabniając ją na drobne kawałki. To działanie bardziej przypomina "młócenie" niż precyzyjne cięcie znane z kosiarek rotacyjnych czy bębnowych.
Kosiarki bijakowe bez problemu radzą sobie z wysoką, gęstą trawą, twardymi łodygami chwastów, zaroślami, a nawet niewielkimi gałęziami czy pozostałościami po uprawach (np. kukurydzy). W przeciwieństwie do kosiarek rotacyjnych, konstrukcja bijakowa minimalizuje ryzyko wyrzucania kamieni, gałęzi czy innych twardych przedmiotów na duże odległości. Większość materiału jest kierowana w dół.
Zalety i zastosowanie kosiarek bijakowych
Podstawowym zadaniem kosiarki bijakowej jest oprócz ścinania roślin, także ich rozdrabnianie. Maszyny tego typu najczęściej można spotkać na nieużytkach, poboczach dróg, miejskich terenach zielonych i w parkach. Z kolei mulczowanie przynosi realne korzyści przy zabiegach pielęgnacyjnych prowadzonych na łąkach, pastwiskach czy na terenach rekreacyjnych. Należy dodać, że ścięta, rozdrobniona, a następnie pozostawiona roślinność użyźnia glebę, przyczyniając się tym samym do poprawy wzrostu innych, bardziej pożądanych roślin.
Rozdrobniona materia organiczna pozostaje na miejscu, tworząc naturalny nawóz i poprawiając strukturę gleby. Eliminuje to potrzebę zbierania i utylizacji pokosu. Kosiarki bijakowe dobrze radzą sobie na nierównym, a nawet lekko zakamienionym terenie. Są to zazwyczaj solidnie zbudowane maszyny, zaprojektowane do ciężkiej i długotrwałej pracy.
Kluczowe zastosowania kosiarek bijakowych
- Zarządzanie nieużytkami: Kosiarki bijakowe są idealne do koszenia wysokiej trawy, krzewów i małych drzew na nieużytkach, terenach porośniętych chwastami czy na stokach, gdzie tradycyjne kosiarki nie dają rady.
- Rolnictwo: Wykorzystywane do przygotowania i utrzymania pastwisk, przycinania roślinności dla zdrowego wzrostu trawy i zapewnienia jakości paszy. Stosowane również do niszczenia pozostałości pożniwnych i eliminacji chwastów, co pomaga w utrzymaniu zdrowej gleby.
- Leśnictwo: Znajdują zastosowanie w pielęgnacji młodników, czyszczeniu podrostu, kontrolowaniu roślinności na uprawach leśnych, składnicach i pasach przeciwpożarowych.
- Gospodarstwa sadownicze: Kosiarki bijakowe z przesuwem bocznym umożliwiają dokładne koszenie przy pniach drzew, ograniczając konieczność stosowania herbicydów.
- Farmy fotowoltaiczne: Kompaktowe kosiarki bijakowe służą do bezpiecznego i precyzyjnego koszenia trawy między rzędami paneli.
- Firmy usługowe: Mobilne kosiarki bijakowe wykorzystywane są do sezonowego koszenia działek na zlecenie klientów indywidualnych i instytucji.
- Pielęgnacja parków i terenów zielonych: Zapewniają równomierne i estetyczne koszenie trawników i terenów zielonych, a także utrzymanie estetyki i porządku.
- Mulczowanie resztek pożniwnych: Skutecznie rozdrabniają łodygi, liście i inne pozostałości po zbiorach, przyspieszając ich rozkład, ograniczając rozwój chwastów i chorób, a także poprawiając strukturę gleby i jej zdolność do zatrzymywania wilgoci.
Jakie są kryteria wyboru odpowiedniej kosiarki bijakowej?
Dobór kosiarki powinien uwzględniać warunki, w jakich będzie wykorzystywana. Niewielkie konstrukcje nie są w stanie przetworzyć znaczącej ilości ścinek w odróżnieniu od np. kosiarki bijakowej tylno-bocznej AGF-180 4 Farmer, przeznaczonej do obsługi najbardziej wymagających terenów zielonych.
Kryteria wyboru kosiarki bijakowej:
- Przewidywana intensywność wykorzystania: Należy uwzględnić częstotliwość pracy maszyny i warunki terenowe.
- Rodzaj i wymiary koszonych roślin: Wysokość i zagęszczenie roślin predysponują konkretną maszynę do danego typu prac.
- Poziom zapotrzebowania na moc roboczą: Kosiarki bijakowe cechuje wysokie zapotrzebowanie na moc. Niewłaściwie dobrana maszyna może spowodować szybsze zużycie jednostki napędowej ciągnika. Należy dostosować szerokość roboczą kosiarki do mocy silnika pojazdu rolniczego. Producenci zawsze podają minimalną i zalecaną moc ciągnika (w KM lub kW) dla danego modelu.
- Parametry techniczne i jakościowe: Najważniejszymi elementami są wał koszący i bijaki. Należy uwzględnić średnicę wału oraz masę kosiarki, co pozwoli na ocenę jakości materiałów. Wał i bijaki wykonane ze słabego jakościowo stopu szybciej się zużyją, podwyższając koszty eksploatacji.
- Opcje dodatkowe: Dobór powinien uwzględniać indywidualne preferencje użytkownika.
- Źródło pochodzenia: Maszyna nabyta w renomowanej firmie gwarantuje wieloletnią i bezawaryjną eksploatację, a także wsparcie posprzedażowe.
Wybór rodzaju bijaków i noży jest kluczowy: młotki są idealne do ciężkich zadań, zaś noże "Y" do trawy i lżejszych prac. Istnieje możliwość wymiany bijaków i noży tnących. Należy również upewnić się, że ciągnik jest w stanie bezpiecznie unieść i pracować z kosiarką.
Kosiarki bijakowe są zazwyczaj bezpieczniejsze od kosiarek rotacyjnych pod względem ryzyka wyrzucania kamieni czy gałęzi na duże odległości. Bijaki kierują większość rozdrobnionego materiału w dół, w stronę ziemi.
Wskazówki dotyczące konserwacji i bezpieczeństwa
Kluczowym aspektem utrzymania kosiarek bijakowych w optymalnej kondycji jest regularne serwisowanie i konserwacja. Obejmuje to kontrolę i wymianę ostrzy, które są narażone na zużycie w trakcie intensywnej pracy. Wymiana ostrzy nie tylko zapewnia ciągłą wydajność maszyny, ale także chroni jej inne komponenty przed uszkodzeniami i nadmiernym zużyciem.
Ważne jest regularne sprawdzanie i smarowanie ruchomych części, co zapobiega ich zatarciu i przedłuża żywotność urządzenia. Okresowo należy także sprawdzać samą konstrukcję kosiarki, zważając na pęknięcia wału czy korpusu. Osłabiony materiał może poddać się podczas pracy, prowadząc do dalszych uszkodzeń ciągnika i stwarzając zagrożenie dla operatora.
Ze względu na potężną siłę i możliwość wystrzelenia odłamków, użytkownicy powinni zawsze stosować odpowiednie środki ochrony osobistej, takie jak kaski, gogle ochronne i odzież ochronną. Ponadto, ważne jest, aby przed rozpoczęciem pracy upewnić się, że teren jest wolny od kamieni, szkła i innych przedmiotów, które mogłyby zostać wyrzucone przez maszynę, co mogłoby stanowić zagrożenie zarówno dla operatora, jak i otoczenia.
