Iskrzenie na wirniku w elektronarzędziach Bosch

Iskrzenie na wirniku w elektronarzędziach Bosch, takich jak wiertarki, młoty udarowe czy szlifierki, jest częstym problemem, który może wskazywać na szereg usterek. Zjawisko to, objawiające się wydobywaniem się iskier, a czasem nawet płomieni, pomiędzy szczotkami a komutatorem, jest sygnałem, że któryś z elementów silnika komutatorowego działa nieprawidłowo.

Przyczyny iskrzenia na komutatorze

Istnieje wiele przyczyn silnego iskrzenia szczotek w elektronarzędziach. Do najczęstszych należą:

• Zużyte lub niedopasowane szczotki: Stare szczotki mogą ulec wypaleniu lub nie dolegać całą powierzchnią do komutatora, co pogarsza połączenie i prowadzi do iskrzenia. Nowe szczotki również wymagają dopasowania, aby przylegały do komutatora na całej powierzchni styku.
• Uszkodzony komutator: Komutator może być zabrudzony, nierówno wytarty (tzw. "jajo"), mieć zapchane brudem i resztkami szczotek przerwy między lamelkami, co może powodować zwarcia na jego powierzchni. Wypalone lamelki lub ich mechaniczne uszkodzenie również prowadzą do silnego iskrzenia.
• Zwarcie międzyzwojowe wirnika: Jest to jedna z najpoważniejszych usterek. Zwarcie w uzwojeniu wirnika powoduje jego przegrzewanie, spadek mocy i intensywne iskrzenie, często z towarzyszącym swądem spalenizny. Przebarwienia na wycinkach wirnika mogą być oznaką przegrzania.
• Przerwa w uzwojeniu wirnika: Podobnie jak zwarcie, przerwa w uzwojeniu wirnika uniemożliwia poprawną pracę silnika i objawia się mocnym iskrzeniem, często w jednym konkretnym miejscu komutatora.
• Uszkodzony stojan: Zwarcie zwojowe lub przegrzanie uzwojenia stojana również może prowadzić do silnego iskrzenia na szczotkach i spadku mocy silnika. W takich przypadkach często wyczuwalny jest charakterystyczny zapach spalenizny.
• Luzy na łożyskach: Wyrobione lub uszkodzone łożyska mogą powodować bicie wału wirnika, co skutkuje nierównomiernym dociskiem szczotek do komutatora i iskrzeniem, a także uszkodzeniem samego wirnika.
• Niewłaściwe położenie szczotkotrzymacza: Nieprawidłowy kąt między osią szczotek a osią biegunów stojana może również powodować iskrzenie.

Diagnostyka problemu

Wizualna inspekcja

Pierwszym krokiem jest dokładna inspekcja wizualna. Należy zwrócić uwagę na:

• Stan szczotek: ich długość, powierzchnię styku z komutatorem, swobodne poruszanie się w prowadnicach.
• Komutator: obecność zabrudzeń, nierówności, wypalonych lamelek, stopioną izolację między wycinkami.
• Wirnik i stojan: ślady przegrzania, zwęglenia izolacji uzwojeń.
• Łożyska: ewentualne luzy.

Pomiary rezystancji

Pomiary rezystancji uzwojeń wirnika i stojana są kluczowe, choć mogą być trudne do interpretacji dla osób bez doświadczenia.:

• Wirnik: Pomiary rezystancji między poszczególnymi lamelkami komutatora mogą ujawnić znaczące różnice, co wskazuje na uszkodzenie uzwojenia. Należy jednak pamiętać, że multimetr może mieć zbyt małą dokładność, aby wykryć drobne zwarcia międzyzwojowe, zwłaszcza gdy wartości rezystancji są bardzo niskie (poniżej 1 oma). Zazwyczaj prawidłowy wirnik ma podobne wartości rezystancji między wszystkimi wycinkami, wynoszące kilka omów.
• Stojan: Rezystancja obu cewek stojana powinna być identyczna. Różnice wskazują na uszkodzenie.

W przypadku małych silników elektronarzędziowych, pomiary omomierzem często są niewystarczające do jednoznacznego zdiagnozowania zwarcia międzyzwojowego. Lepszą i pewniejszą metodą jest sprawdzenie wirnika na specjalnym urządzeniu, tzw. elektromagnesie (zwarciownicy), które pozwala wykryć zwarcia międzyzwojowe przez indukowanie prądów wirowych.

Naprawa i konserwacja

W zależności od zdiagnozowanej przyczyny, możliwe są różne działania naprawcze:

• Wymiana szczotek: To najprostsze i najczęstsze rozwiązanie. Nowe szczotki powinno się delikatnie dopasować do komutatora, np. przy użyciu drobnoziarnistego papieru ściernego (najlepiej pumeksem), aby zapewnić pełen styk.
• Czyszczenie i regeneracja komutatora: Komutator należy dokładnie oczyścić z brudu i resztek szczotek. Można to zrobić drobnym papierem ściernym, zwracając szczególną uwagę na przestrzenie między lamelkami. W przypadku silnego zużycia lub nierówności, komutator można przetoczyć na tokarce.
• Wymiana wirnika: Jeśli stwierdzono zwarcie lub przerwę w uzwojeniu wirnika, najczęściej konieczna jest jego wymiana na nowy. Przezwojenie wirnika w przypadku małych silników elektronarzędzi jest zazwyczaj nieopłacalne i rzadko pozwala uzyskać parametry porównywalne z oryginałem. W wielu przypadkach, koszt przezwojenia może przewyższać koszt nowego narzędzia.
• Wymiana stojana: W przypadku uszkodzenia uzwojenia stojana, również zazwyczaj konieczna jest jego wymiana.
• Wymiana łożysk: Luzy na łożyskach należy jak najszybciej wyeliminować, aby zapobiec dalszemu uszkodzeniu silnika.
• Sprawdzenie kondensatora przeciwzakłóceniowego: Uszkodzony kondensator może również powodować iskrzenie i zakłócenia w pracy silnika.

Ważne jest, aby pamiętać, że wirnik i stojan są do siebie fabrycznie dopasowane pod względem ilości zwojów i grubości drutu. Dlatego nie można swobodnie przekładać elementów między różnymi modelami czy markami, nawet jeśli pasują rozmiarowo.

Delikatne iskrzenie na szczotkach w silnikach komutatorowych jest zjawiskiem normalnym. Problem pojawia się, gdy iskrzenie jest nadmierne, towarzyszy mu dym, swąd spalenizny, spadek mocy lub nierówna praca silnika.

tags: #kosiarka #bosch #iskrzenie #na #wirniku