Kosiarka Samoróbka do Ciągnika: Praktyczny Przewodnik Budowy

Zbudowanie własnej kosiarki do ciągnika lub kosiarki samojezdnej typu SAM to projekt, który pozwala dostosować sprzęt do indywidualnych potrzeb i specyfiki terenu, często przy niższych kosztach niż zakup gotowego rozwiązania. Niezależnie od tego, czy celem jest estetyczne koszenie trawnika, czy efektywne zarządzanie łąką, kluczowe jest staranne planowanie i wybór odpowiednich komponentów.

Typy Kosiarek Samoróbek i Ich Koncepcje

W zależności od przeznaczenia i dostępnych zasobów, można wyróżnić kilka głównych koncepcji kosiarek budowanych samodzielnie.

Kosiarka Samojezdna z Silnikiem Spalinowym

Jednym z popularnych pomysłów jest budowa kosiarki samojezdnej bazującej na silniku od zwykłej kosiarki spalinowej, często o mocy około 5 KM. Wyzwaniem w takim projekcie jest stworzenie napędu na koła bez użycia oryginalnej, często zbyt skomplikowanej lub niedostępnej skrzyni biegów.

• Napęd mechaniczny: Możliwe jest zastosowanie wariatora lub przekładni, jednak te rozwiązania bywają kosztowne.
• Napęd elektryczny: Alternatywą jest wykorzystanie silników od wózków inwalidzkich, na przykład dwóch jednostek 24V DC 200W. Taki napęd wymaga zastosowania odpowiedniego akumulatora. Waga kosiarki z silnikiem 16 KM i kosiskiem z traktorka, wraz z akumulatorem, może wynosić około 75 kg. Inspiracją mogą być elektryczne wózki inwalidzkie, które ważą ponad 100 kg i oferują zasięg co najmniej kilkunastu kilometrów na jednym ładowaniu. W takim przypadku pojawia się pytanie o czas pracy na jednym ładowaniu i ewentualne wsparcie ze strony alternatora.

Kosiarka Podwieszana lub Przyczepiana do Ciągnika SAM

Inna koncepcja zakłada budowę kosiarki podwieszanej lub przyczepianej do istniejącego ciągnika rolniczego, takiego jak "Władek" (T-25), TZ4K, lub specjalnie zbudowanego ciągnika typu SAM. Celem może być zarówno uzyskanie wyglądu "rasowego trawnika" na łące, jak i efektywne koszenie wysokiej trawy.

• Ciągnik SAM: Jeśli planowane jest zbudowanie ciągnika od podstaw, należy rozważyć wybór silnika, skrzyni biegów i mostów. Ważnym elementem jest wałek przekaźnika mocy (WOM), który będzie zasilał kosiarkę.
• Budowa od zera czy remont? Często łatwiejszym i tańszym rozwiązaniem jest zakup używanego ciągnika (tzw. "złomka") do remontu, niż budowanie wszystkiego od podstaw. Popularne modele do renowacji to C330, T25A oraz Zetor K25. Warto pamiętać, że T25A może sprawiać problemy z kosiarką rotacyjną ze względu na jednostopniowe sprzęgło. Do efektywnej pracy z kosiarką rotacyjną zazwyczaj potrzeba ciągnika o mocy minimum 30 KM, wyposażonego w WOM i podnośnik.

Projektowanie i Budowa Kosiarki Podwieszanej

Wybór i Adaptacja Silnika oraz Napędu

W przypadku ciągnika SAM, kluczowe jest zapewnienie odpowiedniej mocy do napędu kosiarki. Jeśli kosiarka ma być napędzana z WOM-u ciągnika, należy upewnić się, że ciągnik ma wystarczającą moc, by efektywnie pracować z danym typem kosiska.

Do budowy kosiarki można wykorzystać silnik spalinowy, np. z WSK 125, z zamysłem wykonania napędu noża na pasku, co pozwoli dodatkowo zamontować napęd na koła.

Konstrukcja Kosiska i Mechanizm Tnący

Kosiarka z trzema sztywnymi nożami (typ "trawnikowy")

Aby uzyskać estetyczny wygląd skoszonej łąki, można zaprojektować kosiarkę z trzema sztywnymi nożami o średnicy 50 cm. Napędzana jest ona paskami klinowymi o szerokości 17 mm, z przekładnią kątową, na przykład zaadaptowaną z mostu Mercedesa o przełożeniu 3,23. Przekładnia ta jest z kolei napędzana z WOM-u ciągnika.

• Obroty i przełożenia: Jeśli obroty WOM-u wynoszą 500-540 obr/min, po przekładni wzrosną do 1615-1744 obr/min. Na wyjściu z przekładni montuje się koło pasowe (np. 155 mm, na paski 2x17), które przekazuje napęd na środkowy wał z nożem (z kołem pasowym 80 mm, na paski 4x17). Z tego koła napęd jest przekazywany na lewy i prawy wał za pomocą pojedynczych pasków 17 mm i kół pasowych 80 mm. Docelowe obroty na wszystkich trzech wałach wynoszą wówczas około 3130-3380 obr/min.
• Prędkość obwodowa noża: Przy średnicy noża 50 cm, prędkość obwodowa wynosi około 82-88,5 m/s. Należy pamiętać, że maksymalna zazwyczaj dopuszczalna prędkość obwodowa noża to 80 m/s. Wartość ta powinna być zoptymalizowana przez zmniejszenie przełożenia kół pasowych, jeśli noże są przystosowane do niższej prędkości.
• Zalety napędu pasowego: Paski klinowe są tańsze od przekładni zębatych czy łańcuchowych. Działają także jako sprzęgło poślizgowe - w przypadku napotkania przeszkody, pasek prędzej się ślizgnie, niż uszkodzi droższe elementy konstrukcji, takie jak noże czy wały.
• Podparcie: Całość kosiarki warto podeprzeć na obrotowych kółkach, aby ułatwić manewrowanie za ciągnikiem na prostych odcinkach i podczas nawrotów.

Kosiarka dwunożowa (np. dla TZ4K)

Dla ciągnika TZ4K można rozważyć budowę dwunożowej kosiarki o szerokości roboczej 110-120 cm, zamocowanej na osobnej ramie z przodu ciągnika i podpartej jednym lub dwoma kołami. Kluczowe jest tu rozwiązanie kwestii noży i wyrzutu trawy.

• Ustawienie noży: Aby uzyskać czyste cięcie, dwa noże powinny być ustawione na skos w stosunku do kierunku jazdy, tak aby ich ślady minimalnie na siebie nachodziły (np. o około 2 cm).
• Typ noży: Zamiast adaptować noże ze zwykłej kosiarki, co wiąże się z ryzykiem ich zgięcia przy uderzeniu o przeszkodę (traktorek ma większą bezwładność), zaleca się zastosowanie tarcz z blachy o grubości >5 mm z ruchomymi nożykami od kosiarki rotacyjnej. Takie rozwiązanie jest bardziej wytrzymałe i bezpieczne.
• Wyrzut trawy: Skierowanie skoszonej trawy rurą (np. spiro) do osobnego kosza jest wyzwaniem. Aby wyrzut działał efektywnie, przestrzeń między obudową a nożami powinna być "ciasna". Z drugiej strony, do koszenia wysokiej trawy i chwastów, potrzebny jest "luz" między obudową a nożami, a przede wszystkim nad nożami, aby rośliny nie zaginały się zbyt mocno i nie były cięte wielokrotnie. Wymaga to kompromisu i precyzyjnego uformowania prowadnic powietrza.
• Alternatywa: kosiarka bijakowa. Jest to rozwiązanie znacznie prostsze w budowie i często bardziej efektywne w działaniu, zwłaszcza na mniej równym terenie.

Komponenty i Materiały

Przy budowie kosiarki SAM niezbędne będą następujące elementy:

• Rama nośna: Zbudowana z profili kwadratowych lub innej wytrzymałej stali.
• Piasty do noży: W poszukiwaniu solidnych i uszczelnionych piast, można rozważyć zastosowanie tylnych piast od Fiata 126p. Są to dobrze uszczelnione, solidne elementy z trwalszymi łożyskami stożkowymi, które mogą posłużyć jako baza do mocowania noży. Wał na noże można również wykonać samodzielnie, z wymiarami Fi 30 pod łożyska i Fi 28 pod koła pasowe, z piastą przykręcaną do wału i gwintem M30.
• Łożyska, koła pasowe, paski: Należy dobrać odpowiednie rozmiary i typy, uwzględniając przenoszoną moc i prędkości obrotowe.
• Noże: W zależności od typu kosiarki, sztywne noże lub ruchome nożyki na tarczach.
• Gotowe agregaty tnące: Można rozważyć adaptację używanego agregatu tnącego z traktorka-kosiarki. Należy jednak ocenić jego wytrzymałość, ponieważ często są one wąskie i mniej solidne niż te dedykowane do ciągników rolniczych.

Wyzwania i Rozważania Praktyczne

• Koszty: Budowa kosiarki od podstaw, zwłaszcza z nowymi częściami, może być kosztowna. Czasem remont "złomka" jest bardziej ekonomiczny. Najdroższymi elementami mogą okazać się piasty z łożyskami, przekładnie i koła pasowe.
• Umiejętności i narzędzia: Projekt wymaga podstawowych umiejętności spawania, a w przypadku bardziej skomplikowanych elementów, dostępu do tokarki czy frezarki, lub zlecenia tych prac specjalistom.
• Estetyka koszenia: Oczekiwanie "rasowego trawnika" wymaga nie tylko odpowiedniej kosiarki, ale także regularnego i częstego koszenia niższej trawy oraz innych zabiegów pielęgnacyjnych. Samo koszenie, nawet najlepszą kosiarką SAM, może nie wystarczyć do uzyskania efektu pola golfowego, ale na pewno poprawi wygląd łąki.
• Bezpieczeństwo: Należy zadbać o odpowiednie osłony i zabezpieczenia mechanizmu tnącego, a także o stabilność całej konstrukcji, szczególnie podczas pracy na nierównym terenie lub zboczach (np. o spadku do 30%).

Inne Koncepcje i Inspiracje

Dla osób poszukujących bardziej innowacyjnych rozwiązań, inspiracją może być koncepcja zdalnie sterowanej kosiarki zasilanej bateriami słonecznymi. Tego typu projekty pozwalają na koszenie trawnika niemal bez wysiłku, korzystając z odnawialnych źródeł energii. Oczywiście, ich realizacja wymaga zaawansowanej wiedzy z zakresu sterowania RC, elektryki i programowania.

tags: #kosiarka #do #ciagnika #samorobka