Stara łacińska maksyma mówi, że czas to pieniądz. Choć może się wydawać, że koszenie łąk i pastwisk należy do spokojnych prac, to wcale tak nie jest. Gdzie czas i wydajność zaczynają grać główne role, liczą się maszyny, które potrafią pracować szybko i efektywnie. Przyjrzyjmy się zatem konstrukcjom, które zdaniem producentów spełniają te warunki - kosiarkom dyskowym.
Dzięki swojej konstrukcji kosiarki dyskowe mogą być łączone w 3-częściowe zestawy: dwie tylne (prawa, lewa) i przednia. W porównaniu do konstrukcji bębnowych, kosiarki dyskowe charakteryzują się około 30% mniejszą masą przy zachowaniu tych samych parametrów szerokości cięcia. Cechują się także mniejszym o około 40% zapotrzebowaniem na moc ciągnika, co pozwala na wspomniane wcześniej łączenie ich w zestawy 2 lub 3 maszyn, maksymalizując szerokość cięcia.
W przypadku kosiarki dyskowej uzyskany pokos jest szeroki i równomierny, co pozwala masie zielonej szybciej schnąć i czyni ją łatwiejszą do rozgarnięcia.
Podział kosiarek dyskowych ze względu na typ zawieszenia
Przeglądając oferty producentów kosiarek dyskowych, można je podzielić na te z zawieszeniem bocznym i centralnym. W pierwszym przypadku oś zawieszenia kosiarki znajduje się z jej boku, tuż przy ciągniku, co ma jednak pewną wadę. Jest nią amplituda wychyłu całej listwy tnącej, zależna od nierówności terenu, po którym porusza się ciągnik. Powoduje ona, że wysokość cięcia na pierwszym od ciągnika, wewnętrznym bębnie może się znacznie różnić od wysokości cięcia na bębnie ostatnim, zewnętrznym.
Kosiarki z centralnym zawieszeniem - innowacyjne rozwiązanie
Potrzeba wyeliminowania tej wady skłoniła producentów do stosowania w kosiarkach dyskowych zawieszenia centralnego. Jest to rozwiązanie, w którym oś zawieszenia listwy tnącej kosiarki umieszczona jest nad jej ramą. Dopiero z tego miejsca połączona jest ramieniem z ramą główną umieszczoną na TUZ ciągnika. Takie rozwiązanie przypomina nieco wagę szalkową. Powoduje ono co prawda niewielki wzrost ciężaru samej maszyny, ale centralne i wleczone zawieszenie znacznie lepiej dostosowuje się do nierówności terenu.
Nawet niekorzystne dla kosiarki ruchy poprzeczne samego ciągnika nie mają wpływu na równomierność wysokości koszenia na krańcach listwy tnącej.
Różnice w przeniesieniu napędu
Poza różnicą w zawieszeniu zespołu listwy tnącej, między tymi typami kosiarek odróżnia je także przeniesienie napędu na listwę. W kosiarkach dyskowych z zawieszeniem bocznym moc przenoszona jest za pomocą przekładni pasowej. Natomiast w kosiarkach o zawieszeniu centralnym większość maszyn otrzymuje na listwę moc z wałka przegubowo-teleskopowego wychodzącego z przekładni kątowej. Ten rodzaj napędu czyni go trwalszym niż napęd przenoszony paskami.
Przegląd popularnych modeli kosiarek dyskowych
Chcąc nabyć kosiarkę dyskową, powinniśmy więc przeanalizować, jakie i ile łąk będziemy kosić oraz jaką kosiarkę wybrać. Inwestycja w taką maszynę musi się opłacać i dokonując wyboru, warto im się dokładniej przyjrzeć.
Kosiarki Samasz
Kosiarki firmy Samasz mają już ugruntowaną pozycję na polskim rynku i jak twierdzi producent, sprzedano już ponad 6 tys. tego typu maszyn. Kosiarka Samasz KDTC 301 ma centralne zawieszenie, a wysokość koszenia można bezstopniowo regulować w granicach od 4,5 cm do 7 cm. W przypadku konieczności wysokiego koszenia można zastosować płozy wysokiego koszenia (między 6 a 9 cm) lub podwójne płozy, przez co zwiększa się wysokość cięcia nawet do 12 cm. Można je wyposażyć w spulchniacze bądź walce pokosu oraz w podwójne, gumowe zgarniacze pokosu.
Kosiarki Kuhn
Kosiarka Kuhn GMD 3111-FF (540/1000) przeznaczona jest do średniej wielkości gospodarstw rolnych. Wyposażona w hydropneumatyczny system zawieszenia Lift-Control połączony z zabezpieczeniem najazdowym Non-Stop, kosiarka kopiuje nierówności terenu i automatycznie omija przeszkody. Zespół koszący jest zawieszony w centralnym punkcie obrotu, co zapewnia kosiarce stabilność i płynne przemieszczanie się nawet po bardzo nierównych polach. Seryjna regulacja wysokości koszenia wynosi od 3 do 6,5 cm.
Firma Kuhn zaprezentowała również model GMD 3515, wyposażony w centralnie zawieszoną belkę tnącą Optidisc Elite z dodatkowymi zabezpieczeniami gumowymi, która pozwala na optymalne kopiowanie terenu. Dzięki tej belce możliwe jest dokładne koszenie nawet na nierównych powierzchniach, a zawieszenie przegubowe umożliwia ruch zespołu tnącego w dół o 15 stopni. Belka tnąca Optidisc Elite została opracowana tak, aby zapewnić najwyższą jakość cięcia niezależnie od tego, czy kosimy rzadką trawę, czy gruby łan np. lucerny. Odległości między dyskami zostały zoptymalizowane w zależności od kierunku ich obrotu, co przekłada się na równomierne rozprowadzanie zielonki oraz minimalizację strat.
Maszyna składa się hydraulicznie pod kątem 125 stopni, co znacznie ułatwia transport. Dzięki tej opcji kosiarka ma lepszy rozkład masy za ciągnikiem, co zwiększa stabilność podczas przejazdu, a wysokość transportowa to 3,85 m. W kosiarce nie zapomniano również o systemie szybkiego montażu noży Fast-Fit, który ułatwia konserwację, skracając czas niezbędny do przeprowadzania napraw i wymian elementów tnących. Na koźle zawieszenia można zamontować dodatkowe obciążniki dla stabilizacji maszyny. Dodatkowo dzięki zastosowaniu podwyższanych płóz, możliwa jest regulacja wysokości koszenia nawet powyżej 8 cm, co przyczynia się do lepszego odrastania roślin po zbiorze. Do poprawnej pracy tą kosiarką wymagany jest ciągnik o mocy 100-120 KM.
Z opinii użytkowników wynika, że kosiarka Kuhn GMD 4010FF z 2013 roku to solidna maszyna, umożliwiająca udane koszenie trawy i siana bez zbędnych kłopotów. Po około roku użytkowania konieczna była jedynie wymiana sprężyn. Filtry nie są drogie i można je samodzielnie wymienić. Kosiarka Kuhn GMD 802F z 2009 roku również zbiera pozytywne opinie. Po roku użytkowania użytkownik wymieniał jedynie noże i łożyska, które można było bezproblemowo zamówić w internecie po rozsądnej cenie. Urządzenie radzi sobie doskonale nawet przy wysokiej wilgotności trawy.
Kosiarki Pöttinger
Kosiarka Pöttinger Novacat 302 CF (3,04 m) należy do serii centralnie zawieszanych kosiarek austriackiego producenta (od 2,7 do 4 m). Symbol CF (Cross Flow) oznacza zastosowanie w tej kosiarce podajnika ślimakowego, który odwraca pokos, przyspieszając w ten sposób proces schnięcia. Ciekawostką jest zastosowanie hydraulicznie otwieranej ściany tylnej kosiarki z kabiny ciągnika.
Kosiarki Claas
Wśród maszyn Claas znajduje się model Disco 3200 Contour o szerokości roboczej 3 m, dostępny w trzech wersjach: bez kondycjonera, z kondycjonerem palcowym C i z kondycjonerem walcowym RC. Kosiarka dyskowa Claas ma centralne zawieszenie, dzięki któremu belka tnąca Max Cut może się doskonale dopasować do warunków podłoża. Modele te mają seryjnie hydropneumatyczne odciążenie Active Float, które przenosi masę kosiarki z darni na ciągnik.
Kosiarki New Holland
Centralnie zawieszane kosiarki dyskowe znajdziemy także w gamie maszyn zielonkowych koncernu New Holland. Model DiscCutter 320P o szerokości roboczej 3,11 m wyposażony jest w niskoprofilową i gładką listwę tnącą o dużej powierzchni nośnej, zapewniającą niski nacisk na podłoże. Hydrauliczne zawieszenie Vari-Float zapewnia właściwe cięcie mimo nierówności łąki. Kosiarki serii DiscCutter mają w wyposażeniu spulchniacz z elastycznymi palcami z polietylenu o dużej trwałości.
Kosiarki McHale
Irlandzka firma McHale oferuje kosiarkę Pro Glide R3100. Opatentowana technologia adaptacji do podłoża zapewnia 3-wymiarowe kopiowanie terenu. Pozwala to kosiarce na ruch po łuku od lewej do prawej, a także do przodu i do tyłu w celu dostosowania do zmian ukształtowania terenu. Kosiarka ta ma hydrauliczne zawieszenie, które można ustawić z kabiny ciągnika. Pro Glide R3100 może kosić w zakresie wysokości od 2,5 do 7 cm.
Kosiarki Kverneland
Model Kverneland 2532MH z centralnym zawieszeniem, jako jeden z nielicznych, posiada 8 dysków tnących przy szerokości roboczej 3,2 m. Mimo to kosiarka Kverneland charakteryzuje się niewielką masą - 830 kg. Wyposażona została w hydrauliczną regulację siły docisku listwy koszącej (Hydro Float), co pozwala na przeprowadzenie regulacji w prosty i wygodny sposób z kabiny operatora.
Kosiarki John Deere
Kosiarka John Deere R310R wyposażona jest w zespół tnący o szerokości 3,1 m, z hydraulicznym dociskiem do podłoża regulowanym z kabiny operatora. Model ten wyposażony jest do wyboru w dwa rodzaje kondycjonera: wirnikowy, spełniający wysokie wymagania głównie przy uprawie roślin pastewnych z przewagą trawy, oraz rolkowy, który zapewnia łagodniejsze kondycjonowanie masy zielonej w przypadku cięcia koniczyny czy lucerny. Wysokość koszenia wynosi od 3,5 do 6,5 cm. Szerokość pokosu można regulować w zakresie od 1,2 do 2 m.
Kosiarki Fendt
Przy szerokości roboczej 3,10 m kosiarka Fendt Slicer 3160 TLX ma sześć dysków tnących. Zespół koszący zawieszony jest centralnie, co zapewnia doskonałe dostosowanie do podłoża oraz ochronę gleby. Zakres wychylenia zespołu tnącego wynosi od +28 do -18 stopni i zapewnia idealne cięcie nawet na dużych pochyłościach. W czasie transportu po drogach publicznych mechanizm kosiarki składa się do 120 stopni, co zabezpiecza mechanizmy przed nadmiernym obciążeniem, optymalnie rozkładając jej masę jak najbliżej ciągnika. Wał napędowy pracujący z wolnym kołem zabezpiecza przed przeciążeniem i chroni maszynę przed poważnymi uszkodzeniami.
Kosiarki Krone
W portfolio firmy Krone znajduje się model EasyCut R320 o szerokości roboczej 3,16 m. Autorski system stabilizacji zespołu tnącego nazywa się Krone DuoGrip. Dostępna w opcjach jest także hydrauliczna regulacja zespołu tnącego, którą obsłużymy z kabiny operatora. Kosiarka EasyCut R 320 dostępna jest z kondycjonerami: palcowymi w kształcie litery V (CV) i walcowymi gumowymi lub listwowymi (CR).
Kwestie praktyczne i opinie użytkowników
Wybrane do naszego porównania kosiarki dyskowe o szerokości roboczej od 2,8 do 3,2 m to tylko część dostępnych na rynku maszyn tego typu. Wszystkie omawiane kosiarki reprezentują doskonałe parametry pracy i koszenia. Choć na pierwszy rzut oka wydaje się, że te maszyny są do siebie bardzo podobne, to jednak wcale tak nie jest. Opatentowane rozwiązania konstrukcyjne poszczególnych producentów podnoszą efektywność ich pracy i wpływają na oszczędność czasu oraz paliwa zużytego na jednostkę powierzchni. Kładą oni duży nacisk na trwałość poszczególnych elementów, a szczególnie tych, które mają styczność z podłożem lub kamieniami.
W jednym z testów terenowych kosiarki dyskowej Kuhn GMD 240 o szerokości roboczej 2,4 m, zawieszonej na ciągniku o mocy 62-80 KM, oceniono jej pracę. Kosiarka wyposażona jest w listwę tnącą z serii 100, na której pracuje 6 dysków z 12 nożami. Listwa napędzana jest przekładnią pasową. Szerokość robocza to 2,4 m. Deklarowana przez firmę Kuhn szerokość pokosu (1,7 m) można regulować przez specjalny talerz zwężający. Kosiarka dobrze radziła sobie z koszeniem traw i lucerny, a nawet dzielnie pokonywała kretowiska. Trudniejsze okazało się tylko wykaszanie gęstych, zwartych stanowisk, gdzie na metalowej osłonie w okolicy pierwszego dysku gromadziła się trawa. Dobrze oceniono obsługę kosiarki na uwrociach. Po ustawieniu blokady w położeniu środkowym, podczas unoszenia listwy zawór jednokierunkowy odcina dopływ oleju, co przyspiesza nawroty. Listwa tnąca z bocznym zawieszeniem jest amortyzowana przez sprężynę, a jej działanie dobrze było widoczne na pagórkowatej parceli. Kluczową rolę w kopiowaniu terenu odgrywa także ustawienie hydrauliki zewnętrznej w pozycji pływającej. Kosiarka dobrze spisywała się podczas wykaszania rowów i wałów.
Pojawiają się pytania dotyczące dostępności części zamiennych do kosiarek Kuhn. Kiedyś części były bardzo drogie, dziś są po prostu drogie, choć ceny można znaleźć na Allegro i w internetowych sklepach rolniczych. Zaleca się unikanie zakupu zdewastowanej maszyny Kuhn, nawet jeśli jest tania, licząc na jej odbudowę.
Niektórzy użytkownicy preferują kosiarki z napędem na paski, ze względu na łatwą wymianę noży i mocną listwę, którą można doposażyć w ślizgi czy zwężacz pokosu. Wydajność takich maszyn może wynosić około 3 ha na godzinę z ciągnikiem o mocy 75 KM.
Pojawia się również pytanie o kosiarki JF Stolla, które obecnie funkcjonują pod marką Kongskilde.
W przypadku wystąpienia zarycia czoła listwy w ziemię, może dojść do uszkodzenia darni, a następnie podniesienia ramion podnośnika. Może to także skutkować zadziałaniem zabezpieczenia najazdowego na przeszkodę i wychyleniem kosiarki w tył. Jeśli zabezpieczenie najazdowe nie zadziała, dalsze koszenie jest możliwe, ale ucierpi na tym jakość cięcia, gdyż listwa będzie kosić nierównomiernie.
Firma Krone oferuje model Activemow R280, który jest chwalony za zgrabną konstrukcję i lżejsze obciążenie dla ciągnika w porównaniu do kosiarki rotacyjnej. Cena takiego modelu wynosi około 35 tys. zł.
Jedna z opinii sugeruje, że kosiarka dyskowa nie nadaje się na tereny z dużymi nierównościami (wertepami), chyba że jest to maszyna z funkcją spulchniania pokosu.