Kosiarki dyskowe są kluczowym narzędziem w rolnictwie, a ich prawidłowe funkcjonowanie ma bezpośredni wpływ na jakość zebranej paszy. Jednym z problemów, z którym mogą się borykać użytkownicy, jest pozostawianie nierównomiernego pokosu, potocznie nazywanego "grzywą". Problem ten może wynikać z wielu czynników, od stanu technicznego maszyny po jej niewłaściwe ustawienie.
Podstawowe Elementy Kosiarki Dyskowej a Jakość Koszenia
Jakość pracy kosiarki dyskowej zależy od listwy tnącej oraz jej zawieszenia i amortyzacji. Podstawowym zespołem każdej kosiarki dyskowej jest listwa tnąca, zbudowana z dysków z nożykami oraz obudowy napędu.
Budowa Listwy Tnącej i Nożyki
W zdecydowanej większości przypadków układ przeniesienia napędu w listwie tnącej jest dość podobny, składając się z kół zębatych, które kolejno przekazują sobie napęd. Mimo dużej ich liczby zaletą tego rozwiązania jest prostota konstrukcji.
Prawie wszyscy producenci stosują po 2 nożyki na każdym dysku. Wyjątkiem jest Vicon, który montuje po 3 nożyki i argumentuje to możliwością pracy z większą prędkością jazdy lub mniejszymi obrotami WOM. Niezależnie od liczby zastosowanych ostrzy ważna jest możliwość ich szybkiej wymiany. Niektórzy producenci, tak jak Vicon, żądają za to dodatkowej zapłaty, w standardzie oferując tradycyjne mocowanie za pomocą śrub. Większość firm wyposaża jednak swoje kosiarki w systemy szybkiej wymiany noży. System taki składa się zwykle z trzymaka, do odchylenia którego niezbędna jest specjalnie wyprofilowana dźwignia. W rozwiązaniu stosowanym przez SaMasz zmiana noża jest możliwa tylko wtedy, gdy dysk jest ustawiony prostopadle do listwy.
Układ Przeniesienia Napędu i Jego Wpływ na Równomierność Pracy
Niestety, tak duża liczba elementów przekazujących sobie wzajemnie napęd powoduje dość duże straty energii. Rozwiązanie, które zdaniem przedstawicieli firmy Lely w dużym stopniu eliminuje ten problem, możemy znaleźć w kosiarkach Splendimo. W maszynach tych zastosowano elastyczny wałek wzdłuż całej listwy. Na nim, w pobliżu osi obrotu dysków, osadzone są koła zębate, które przekazują napęd na dyski. Dzięki temu rozwiązaniu ograniczono do dwóch liczbę kół zębatych przekazujących napęd na każdy dysk, czyli o 1/3. Jeszcze lepszy efekt widać w ograniczeniu punktów przekazywania napędu - ich liczba zmniejszyła się trzykrotnie. To wszystko zdaniem przedstawicieli firmy Lely zaowocowało 15-20-proc. zmniejszeniem zapotrzebowania na moc ciągnika, a tym samym zauważalną oszczędnością paliwa.
Potencjalne Problemy Mechaniczne: Przykład Remontu Kosiarki Sipma
Uszkodzenia układu przeniesienia napędu mogą być przyczyną nierównego koszenia. Remontowanie polskiej Sipmy z 184 (dyskowa 2,4 m) może wiązać się z wymianą siedmiu dużych i trzech małych trybów. Koszt jednego dużego trybu to około 270 zł brutto, a małego w zależności od typu 105 zł lub 250 zł plus łożysko 90 zł. W najlepszym wypadku przy wyrwaniu zębów na trybach masz do wymiany jeden mały (195 zł) i dwa duże (270 zł x 2), czyli około 700 zł na dzień dobry przy krajowej kosiarce.
Remont to przerąbana sprawa, ponieważ trzeba odkręcić listę od przekładni kontowej, odkręcić dyski do miejsca, gdzie nastąpiła awaria (w najgorszym wypadku trzeba rozkręcić całą) odkręcić śruby trzymające tryby i przepychać wszystkie tryby do samego początku listwy po kolei i wyciągać je przez dziurę od przekładni kontowej. Niesprawny układ napędowy może prowadzić do nierównomiernych obrotów dysków, co bezpośrednio przekłada się na pozostawianie nieskoszonych pasów.
Systemy Zawieszenia Listwy Tnącej i Kopiowanie Terenu
Prawidłowe kopiowanie terenu przez listwę tnącą jest kluczowe dla uzyskania równego koszenia i unikania "grzywy", szczególnie na nierównych łąkach. Zminimalizowanie uszkodzeń darni i jednocześnie zmniejszenie zużycia płozy ślizgowej to cele, które przyświecają wszystkim producentom kosiarek.
Rodzaje Zawieszenia i Mechanizmy Odciążające
Najbardziej rozpowszechnione są kosiarki z zawieszeniem bocznym listwy tnącej, gdzie punkt zawieszenia będący jednocześnie osią ruchu listwy tnącej znajduje się z boku listwy. W podstawowych wersjach tych maszyn wykorzystywane jest proste odciążenie sprężynowe listwy, odpowiadające również za jej amortyzację. Rozwiązanie to nie zapewnia co prawda najwyższej jakości pracy na nierównych łąkach, ale jest przede wszystkim tanie i na wyrównanych użytkach zielonych może okazać się w zupełności wystarczające.
Nieco bardziej skomplikowanym rozwiązaniem jest centralne zawieszenie belki tnącej. W przypadku kosiarek czołowych wykorzystuje się ramę, pod którą zawieszona jest belka kosząca, dzięki czemu ta ostatnia nie jest pchana, a wleczona. W połączeniu z dużym skokiem listwy tnącej zapewnia to dobre kopiowanie terenu.
Pöttinger w swoich kosiarkach zastosował sprężynę dwupozycyjną. Największe możliwości regulacji ma jednak hydropneumatyczny mechanizm odciążający. Można go spotkać m.in. w kosiarkach Claasa oraz SaMasza. Odciążenie hydropneumatyczne w kosiarkach serii KT z SaMasza pozwala na precyzyjne dopasowanie nacisku listwy tnącej na darń w zależności od warunków polowych. Regulacja pozwala na ustawienie wartości nacisku od 70 kg w górę. Tak mały nacisk przydaje się np. przy koszeniu świeżo sianej łąki albo na terenach podmokłych. Gdy mamy do czynienia z suchymi warunkami i dobrze udarnioną trawą, nacisk można zwiększyć, co pozwala na uzyskanie dobrej jakości koszenia przy pracy z dużą prędkością. Regulacja siły nacisku belki tnącej na podłoże odbywa się z kabiny ciągnika za pomocą odpowiedniej dźwigni. Wartość działającej siły można obserwować na znajdującym się na kosiarce manometrze.
Automatyczną kontrolę siły nacisku zapewnia system Lift Control dostępny w kosiarkach Kuhna, którego podstawą również jest mechanizm hydropneumatyczny i w jego przypadku również możliwa jest bezstopniowa regulacja siły nacisku belki tnącej na podłoże. Potrafi on jednak jeszcze więcej. System kontroluje siłę tarcia działającą na belkę tnącą i reaguje na jej zmiany, dostosowując siłę odciążającą. Precyzyjne kopiowanie terenu przez te systemy minimalizuje ryzyko pozostawiania nieskoszonych pasów.
Jak powstaje OGROMNA kosiarka dyskowa? – Fabryki w Polsce
Formowanie Pokosu - Bezpośrednie Przyczyny i Rozwiązania dla "Grzywy"
Nierównomierne formowanie pokosu to najczęstsza przyczyna powstawania "grzywy". Za to zadanie odpowiadają specjalne elementy kosiarki, a ich prawidłowe działanie i regulacja są kluczowe.
Odkładnice Statyczne i Regulacja Szerokości Pokosu
Najprostszym sposobem na układanie ściętej zielonki jest zastosowanie odkładnic statycznych w postaci odpowiednio wyprofilowanych blach zwężających pokos. Takie rozwiązanie możemy spotkać m.in. w kosiarkach Preria z Sipmy, gdzie zawężacze umożliwiają regulację szerokości pokosu w zakresie od 60 do 90 proc. szerokości roboczej kosiarki. Nieprawidłowe ustawienie lub uszkodzenie tych odkładnic w kosiarce Sipma Preria może bezpośrednio prowadzić do pozostawiania nieregularnej "grzywy" zamiast równomiernego pokosu. Zapewnienie, że odkładnice są czyste, nieuszkodzone i prawidłowo wyregulowane jest pierwszym krokiem do rozwiązania problemu.
W maszynach Claas Disco Contour oraz kosiarkach czołowych JF SMF możemy natomiast spotkać tarcze pokosowe, którymi również da się regulować szerokość pozostawianego pasa zielonki. W czołowych kosiarkach Kuhna serii GMD spotkamy natomiast bębnowy system formowania pokosu. Składa się on z 4 amortyzowanych i napędzanych od góry bębnów.
Spulchniacze (Kondycjonery) i Zgniatacze Pokosów
Dość przydatnym elementem wyposażenia kosiarek są spulchniacze (kondycjonery) i zgniatacze pokosów. Pierwsze służą do rozluźnienia ściętej trawy. Mają postać bębna z palcami, który obracając się z odpowiednią prędkością, wychwytuje ścinany pokos i przerzucając go nad sobą, pozostawia na powierzchni łąki spulchnioną warstwę zielonki. Zgniatacz pokosów ma z kolei postać podwójnego walca, zwykle gumowego i z odpowiednio agresywnym bieżnikiem. Jego zadaniem jest łagodne zgniecenie łodyg roślin motylkowatych bez utraty ich liści, co niestety czynią spulchniacze pokosu. Kondycjoner może pomóc w bardziej równomiernym rozłożeniu pokosu, zapobiegając tworzeniu się gęstej "grzywy".
Kompletne Rozwiązania Problemów z Nierównomiernym Pokosem w Kosiarkach Dyskowej
Problem "grzywy" w kosiarkach dyskowych, w tym w modelach Sipma, najczęściej wynika z kombinacji czynników. Do głównych przyczyn należą:
- Zużyte lub tępe noże tnące: Skutkują niedokładnym cięciem i pozostawianiem nieskoszonych fragmentów.
- Problemy z układem napędowym: Nierównomierne obroty dysków (np. z powodu zużytych trybów, jak w opisanym przykładzie Sipmy) prowadzą do zakłóceń w procesie koszenia.
- Niewłaściwe kopiowanie terenu: Słabo działające systemy zawieszenia lub odciążenia sprawiają, że listwa tnąca nie dostosowuje się do nierówności, zostawiając nieskoszone pasy.
- Nieprawidłowe ustawienie lub uszkodzenie elementów formujących pokos: Dotyczy to zwłaszcza odkładnic statycznych (zawężaczy) w kosiarkach Sipma Preria, których niewłaściwa regulacja lub uszkodzenie są bezpośrednią przyczyną tworzenia się nierównej "grzywy".
Aby skutecznie rozwiązać problem "grzywy", zaleca się podjęcie następujących działań:
- Regularna kontrola i wymiana noży: Zawsze używaj ostrych noży o odpowiednich parametrach.
- Konserwacja układu napędowego: Regularnie sprawdzaj stan trybów i łożysk, a w przypadku wykrycia zużycia, dokonaj ich wymiany.
- Optymalne ustawienie zawieszenia: Dostosuj system zawieszenia i odciążenia listwy tnącej do warunków panujących na polu, aby zapewnić jak najlepsze kopiowanie terenu.
- Precyzyjna regulacja odkładnic pokosu: W kosiarkach Sipma Preria (i innych z podobnymi systemami) dokładnie wyreguluj zawężacze, aby uzyskać równomierną szerokość i kształt pokosu. Upewnij się, że są one czyste i nieuszkodzone.
- Rozważenie kondycjonerów: Jeśli warunki (np. gęsta, mokra trawa) sprzyjają tworzeniu się "grzywy", zastosowanie spulchniacza (kondycjonera) może poprawić równomierność rozłożenia zielonki.
Dzięki kompleksowemu podejściu i dbałości o każdy z tych aspektów, można znacząco poprawić jakość koszenia i wyeliminować problem nierównomiernego pokosu.