Kosiarka dyskowa, walce czy spulchniacz – kompleksowe porównanie

Wybór odpowiedniej kosiarki do zielonek oraz systemów kondycjonowania pokosu ma kluczowe znaczenie dla jakości paszy i efektywności pracy w gospodarstwie. Na rynku dostępne są różnorodne rozwiązania, od tradycyjnych kosiarek bębnowych, przez wydajne kosiarki dyskowe, aż po zaawansowane systemy kondycjonujące, takie jak spulchniacze i zgniatacze.

Kosiarki bębnowe a dyskowe: podstawowe różnice i wydajność

Rozważając zakup kosiarki, rolnicy często stają przed wyborem między konstrukcjami dyskowymi a bębnowymi. Historycznie, kosiarki bębnowe były często wybierane ze względu na niższą cenę, pomimo ich wad, takich jak duża masa i mniejsza wydajność. Z biegiem czasu, kosiarki dyskowe przekonały do siebie większość rolników, szczególnie tych dysponujących co najmniej kilkunastoma hektarami użytków zielonych. Mimo to, modele bębnowe o szerokościach roboczych do 2 metrów nadal cieszą się dużym zainteresowaniem w mniejszych gospodarstwach.

Zalety kosiarek dyskowych

• Charakteryzują się mniejszym stosunkiem masy do szerokości roboczej, a co za tym idzie, niższym zapotrzebowaniem na moc ciągnika (około 40% mniej niż bębnowe).
• W sprzyjających warunkach kosiarki dyskowe mogą osiągać wyższe prędkości robocze, od 10 do 17 km/h, a na równych powierzchniach nawet do 15-20 km/h, co przekłada się na znacząco większą wydajność.
• Mają mniejszą masę własną (przeciętnie o około 30% mniej niż bębnowe), co oznacza mniejsze obciążenie podnośnika w ciągniku i możliwość użycia szerszego modelu lub mniejszego ciągnika.
• Pokos pozostawiany przez kosiarkę dyskową jest szerszy i cieńszy, co ułatwia suszenie i późniejsze przetrząsanie.
• Lepsze kopiowanie terenu i zastosowanie elementów ślizgowych sprawiają, że kosiarki dyskowe są znacznie przyjaźniejsze dla darni, minimalizując uszkodzenia roślin i zapewniając czystszy pokos.
• Kosiarki dyskowe łatwiej jest wyposażyć w zgniatacze i spulchniacze skoszonej zielonki, ponieważ masa jest jednorodnie obrabiana na prawie całej szerokości roboczej.

Zalety kosiarek bębnowych

• Są zazwyczaj bardziej trwałe i tańsze w zakupie.
• Charakteryzują się dużą odpornością na zapychanie, nawet w trudnych warunkach zbioru.
• Mogą kosić przy jeździe do tyłu, co jest istotne przy częstych nawrotach, szczególnie na małych powierzchniach.

Zawieszenie kosiarki dyskowej: boczne czy centralne?

Przeglądając oferty producentów kosiarek dyskowych, można je podzielić na te z zawieszeniem bocznym i centralnym. Wybór odpowiedniego typu zawieszenia ma istotny wpływ na jakość koszenia, kopiowanie terenu i obciążenie ciągnika.

Zawieszenie boczne

W tym rozwiązaniu oś zaczepienia listwy znajduje się z boku, tuż przy ciągniku. Główną zaletą jest przede wszystkim prostota konstrukcji, a tym samym niższa cena. Wadą jest jednak to, że amplituda wychyłu całej listwy tnącej, zależna od nierówności terenu, może powodować znaczną różnicę w wysokości cięcia między wewnętrznym a zewnętrznym bębnem.

Zawieszenie centralne

W zawieszeniu centralnym oś zawieszenia listwy tnącej kosiarki umieszczona jest nad jej ramą, a dopiero z tego miejsca połączona jest ramieniem z ramą główną umieszczoną na TUZ ciągnika. Takie rozwiązanie, choć może nieznacznie zwiększać ciężar maszyny, znacznie lepiej dostosowuje się do nierówności terenu. Nawet niekorzystne ruchy poprzeczne ciągnika nie wpływają na równomierność wysokości koszenia. Kosiarki z centralnym zawieszeniem efektywniej kopiują teren, co przekłada się na równiej ściętą darń, mniejsze jej uszkodzenia i czystszy pokos. Ponadto, umożliwia ono zastosowanie znacznie wydajniejszych systemów odciążania maszyny, takich jak układy wielosprężynowe z regulacją czy odciążniki pneumatyczno-hydrauliczne.

Kondycjonowanie pokosu: spulchniacze bijakowe a zgniatacze walcowe

Aby ograniczyć liczbę zabiegów przetrząsania i zebrać zielonkę przy jak najmniejszych stratach, warto połączyć koszenie z obróbką mechaniczną, która przyspiesza proces schnięcia. W tym celu kosiarki rotacyjne wyposaża się w tzw. kondycjonery, czyli walce zgniatające i spulchniacze bijakowe (palcowe). Zwiększone nakłady energetyczne są równoważone zmniejszoną liczbą przetrząsań.

Spulchniacze bijakowe (palcowe)

Spulchniacze bijakowe są polecane do obróbki traw. Składają się z poziomego wirnika z bijakami (najczęściej w kształcie liter V, Y, U lub proste) oraz osłony. Zasada działania polega na tym, że bijaki wirnika podbierają ścięte rośliny i przemieszczają je w szczelinie roboczej, co powoduje usunięcie woskowego nalotu i naruszenie struktury rośliny, ułatwiając odparowywanie wody. Intensywność pracy spulchniacza reguluje się wielkością szczeliny roboczej i prędkością obrotową wirnika. Obrabiana nimi zielonka schnie najszybciej, a zapotrzebowanie mocy jest najniższe. Ich zastosowanie skraca czas suszenia o 25-30%. Pozostawiają po sobie luźne i przewiewne pokosy, co sprzyja szybszemu schnięciu i eliminuje zagrzewanie się skoszonej masy.

• Typy bijaków: V, Y, U, proste lub pędzelki z tworzywa sztucznego. Bijaki w kształcie litery V są najefektywniejsze i charakteryzują się najniższym zapotrzebowaniem na moc.
• Zastosowanie: Optymalne do traw, takich jak mozga trzcinowata, życica trwała, kupkówka pospolita, tymotka łąkowa.
• Korzyści: Szybsze przesychanie, ograniczenie zagrzewania się masy, redukcja liczby przejazdów.

Zgniatacze walcowe

Zgniatacze walcowe są montowane najczęściej na kosiarkach rotacyjnych dyskowych. Składają się z zestawu walców (najczęściej gumowych, poliuretanowych lub stalowych), które mogą być gładkie, ząbkowane lub rowkowane. Materiał roślinny przechodzi przez dwa walce, które łamią łodygi, ścierają warstwę woskową i wyciskają wodę. Regulowana siła docisku walców pozwala dostosować je do gatunku roślin. Zgniatacze są preferowane do obróbki roślin grubołodygowych, głównie motylkowatych.

• Zastosowanie: Rekomendowane do lucerny, koniczyny i innych roślin grubołodygowych.
• Korzyści: Znaczne przyspieszenie procesu wysychania, zwłaszcza roślin trudnych do suszenia. Czas suszenia lucerny na siano może skrócić się nawet o połowę.
• Wady: Większa wrażliwość na kamienie, większa masa i wyższa cena w porównaniu do spulchniaczy wirnikowych.

Nowoczesne rozwiązania w kosiarkach dyskowych

Współcześni producenci kosiarek dyskowych wprowadzają liczne innowacje, aby zwiększyć wydajność, trwałość i komfort użytkowania. Niezależnie od marki, wydajne kosiarki dyskowe z zawieszeniem centralnym cechują się solidną, spawaną listwą (choć są wyjątki, jak Claas Max Cut), co najmniej dwoma systemami zabezpieczenia, odciążeniem sprężynowym z regulacją oraz przystosowaniem do montażu kondycjonera lub walców zgniatających pokos.

Przykłady innowacji i producentów

• Krone Easy Cut R 320: Standardowo oferuje odciążenie sprężynowe regulowane w 4 pozycjach, z opcjonalnym odciążeniem pneumatyczno-hydrauliocznym. Posiada system stabilizacji zespołu tnącego DuoGrip.
• Pöttinger Novacat: Stosuje spawane listwy tnące z możliwością wzmocnienia belki na zakamienione łąki. Modele z oznaczeniem ED to spulchniacze palcowe Extra Dry, a RB i RCB to zgniatacze walcowe, szczególnie polecane do lucerny i koniczyny.
• SaMasz KDTC 301: Posiada centralne zawieszenie, hydrauliczne ustawianie pozycji transportowej i przejazdu nad pokosami, mocną listwę PerfectCut, regulowane zgniatacze pokosu.
• Fella Ramos 302 TL: Wyróżnia się nietypowym napędem za pomocą wałków sześciokątnych i przekładni kątowych, co zapewnia równomierny rozkład sił na wszystkie dyski koszące. Zastosowano tarcze przeciążeniowe DriveGuard.
• Vicon: Oferuje dyski z trzema ostrzami, co zwiększa prędkość jazdy lub, przy tej samej wydajności, zmniejsza prędkość obrotową dysków, redukując zużycie paliwa.
• Kuhn: Prekursor w kosiarkach dyskowych i kondycjonerach. System automatycznego zabezpieczenia Lift Control znacząco zmniejsza liczbę uszkodzeń dysków i ostrzy, automatycznie odchylając kosiarkę przy napotkaniu przeszkody.
• Claas Disco Contour: Wyróżnia się belką Max Cut bez połączeń spawanych, zapewniającą sztywność i wytrzymałość przy niższej masie. Umożliwia koszenie przy niższych obrotach (ok. 850 obr./min), co oszczędza paliwo. Modele te mają seryjnie hydropneumatyczne odciążenie Active Float.
• New Holland DiscCutter 320P: Zastosowano niskoprofilową i gładką listwę tnącą o dużej powierzchni nośnej, zapewniającą niski nacisk na podłoże. Hydrauliczne zawieszenie Vari-Float zapewnia właściwe cięcie mimo nierówności łąki.
• McHale Pro Glide R3100: Posiada opatentowaną technologię adaptacji do podłoża, zapewniającą 3-wymiarowe kopiowanie terenu i hydrauliczne zawieszenie regulowane z kabiny ciągnika.
• Kverneland 2532MH: Charakteryzuje się niewielką masą (830 kg) mimo 8 dysków tnących przy szerokości roboczej 3,2 m. Wyposażona w hydrauliczną regulację siły docisku listwy koszącej (Hydro Float).
• John Deere R310R: Oferuje wybór dwóch rodzajów kondycjonera: wirnikowy do traw i rolkowy do delikatniejszych roślin, takich jak koniczyna czy lucerna.
• Fendt Slicer 3160 TLX: Posiada sześć dysków tnących przy szerokości roboczej 3,10 m i centralne zawieszenie zapewniające doskonałe dostosowanie do podłoża.
• Talex: Oferuje poszerzone szerokości robocze (np. 2,60 zamiast 2,50 m, 3,00 zamiast 2,80 m) w atrakcyjnych cenach.

Zestawy kosiarek i ich dobór

Ciągnikowe zestawy kosiarek są tworzone z myślą o gospodarstwach z dużymi areałami łąk lub innych zielonek. Istnieją zestawy dwusegmentowe (szerokie do około 5-6 m), składające się z kosiarki czołowej i tylnej bocznej, oraz trzysegmentowe, które tworzą lewa i prawa tylna kosiarka wraz z czołową.

Dobierając poszczególne maszyny do ciągnika, należy dążyć do maksymalnego ograniczenia pustych przejazdów lub niepełnego wykorzystywania szerokości roboczej. Ważne jest, aby ciągnik, poza odpowiednio wysoką mocą, posiadał zamontowany przedni TUZ oraz przedni WOM, zwłaszcza w przypadku zestawów wielosegmentowych.

Wpływ pogody i obróbki mechanicznej na jakość paszy

Przygotowanie dobrej jakości paszy objętościowej jest trudne ze względu na wiele czynników, w tym pogodowe. Proces konserwacji pasz z użytków zielonych wiąże się ze stratami jakościowymi i ilościowymi. Chociaż wpływ na ubytki składników pokarmowych spowodowane niekorzystną pogodą jest niewielki, obróbka mechaniczna i związane z nią straty leżą całkowicie po stronie rolnika. Zbyt częste przetrząsanie może prowadzić nawet do 40% strat masy wyjściowej, głównie poprzez obłamywanie się liści oraz kruszenie i łamanie łodyg. Im gorsza pogoda, tym straty te będą większe.

Ograniczenie zabiegów przetrząsania jest możliwe przy zastosowaniu w kosiarce spulchniaczy lub zgniataczy pokosu, które eliminują proces późniejszego przetrząsania i ponownego zgrabienia zielonki w wał. Oprócz oszczędności w ograniczeniu przejazdów, zyskuje się również na lepszej jakości zielonki, gdyż dodatkowe przetrząsanie i zgrabianie wiąże się z zabrudzeniem paszy ziemią. Badania wskazują, że po ścięciu zielonki kosiarką ze spulchniaczem jakość wykonanej z niej kiszonki jest lepsza: w zakiszanej masie szybciej obniża się pH, a mniejsza jest zawartość amoniaku.

Dodatkowe wyposażenie i rozwiązania technologiczne

Wśród innych zespołów wspomagających pracę typowej kosiarki dyskowej można wymienić zgniatacz pokosu. Wiele modeli współczesnych kosiarek wyposaża się w uzupełniający zespół roboczy, jakim jest spulchniacz pokosu. Intensywność działania spulchniacza pokosów jest regulowana prędkością obrotową wirnika oraz wielkością roboczej szczeliny między obudową a końcami bijaków. W wielu zgniataczach i spulchniaczach można wybrać jedną z dwóch prędkości obrotowych wirnika lub walców (mniejsza: 50-70% większej; większa: 800-1000 obr./min).

Interesujące rozwiązania w zakresie kondycjonowania oferują firmy Krone (system ICS) i Greenland (system HPC). Maszyna ICS Krone, przyczepiana z tyłu ciągnika, wymaga kosiarki czołowej do jednoczesnego koszenia i obróbki zielonki. Spulchniacz HPC może być montowany tradycyjnie na kosiarkach. Tempo wysychania zielonki obrobionej tymi urządzeniami jest znacznie szybsze (suszenie trwa krócej o 40-50%), a straty suchej masy są również znacząco niższe (ponad 50% mniej).

Pytania dotyczące wyboru kosiarki bijakowej do C-360

Dla gospodarstw o mniejszym areale, szczególnie z nieużytkami, wybór kosiarki bijakowej stanowi odrębną kwestię. Rolnicy często zastanawiają się nad optymalną szerokością roboczą i dodatkowymi funkcjami.

1. Szerokość robocza (160 cm czy 180 cm)? Producenci często zalecają 180 cm, aby ciągnik nie gniótł nieskoszonej trawy. Jednak przy gęstej trawie i kosiarkę o szerokości 180 cm, Ursus C-360 może mieć problem z wydajnością i wymagać wolniejszej jazdy. Wybór powinien uwzględniać przede wszystkim moc ciągnika i specyfikę terenu.
2. Hydrauliczny przesuw? Dopłacanie do hydraulicznego przesuwu może realnie rozwiązać problem gniecenia trawy przy mniejszej szerokości kosiarki, np. 160 cm. Pozwala on na wysunięcie kosiarki poza obrys ciągnika, co jest szczególnie przydatne na nierównych terenach.
3. Ciężkie młotki do nieużytków z kamieniami? Na nieużytkach z dużą ilością kamieni i nierówności, ciężkie młotki są dobrym wyborem dla C-360. Zapewniają większą trwałość i odporność na uszkodzenia w trudnych warunkach.
4. Marki „rozsądnej średniej półki”? W segmencie kosiarek bijakowych można rozważyć marki oferujące solidne i trwałe maszyny, które nie są opcjami budżetowymi, ale też nie celują w segment premium. Na rynku dostępne są rozwiązania, które zapewniają odpowiednią jakość i wydajność w rozsądnej cenie.

tags: #kosiarka #dyskowa #walce #czy #spulchniacz