Kultywator do rozłogów – informacje i zastosowanie

Kultywator to urządzenie uprawowe, określane również mianem „drapacza” lub „aeratora uprawowego”. Jego głównym zadaniem jest spulchnianie, kruszenie i mieszanie gleby bez odwracania jej warstw. Maszyna ta jest wykorzystywana podczas pracy na polu i w ogrodzie, przyjmuje różne formy i ma zróżnicowane gabaryty, dzięki czemu można ją idealnie dobrać do swoich potrzeb i preferencji.

Historia i geneza kultywatorów

Nazwa kultywatora pochodzi od łacińskiego zwrotu "cultivatio", który oznacza „uprawiać”. Jest to zgodne z przeznaczeniem tej maszyny, wykorzystywanej głównie do bezorkowej uprawy gleby. Geneza kultywatorów obejmuje połowę XIX wieku, kiedy datuje się najbardziej dynamiczny okres rewolucji przemysłowej. Konstrukcja pierwszego agregatu uprawowego została zatwierdzona w postaci patentu. Właściwie od samego początku kultywator był przeznaczony do usuwania darni porastającej pola i świetnie nadawał się w celu spulchniania gleby.

Funkcje i zalety stosowania kultywatora

Kultywator spełnia szereg istotnych funkcji, zapewniając roślinom znacznie lepsze warunki do wzrostu, ponieważ zwiększa możliwości pobierania wody i poprawia cyrkulację powietrza. Aktywność zębów kultywatora sprawia, że trafia on do głębszych warstw ziemi i w ten sposób wpływa pozytywnie na rozwój systemu korzeniowego roślin uprawnych.

Główne zadania i zalety kultywatora to:

• Spulchnianie i napowietrzanie gleby: Przygotowuje glebę do siewu i sadzenia roślin, poprawiając jej strukturę wodną i usprawniając cyrkulację powietrza.
• Usuwanie chwastów: Skutecznie pozbywa się chwastów, które się jeszcze nie zdążyły zakorzenić, oraz wyciąga rozłogi perzu na powierzchnię.
• Mieszanie resztek pożniwnych i nawozów: Rozprowadza pozostałości po żniwach, dzięki czemu szybciej się one rozkładają. Z powodzeniem miesza glebę z różnymi nawozami i rozprowadza je na dużych obszarach, co jest ważne przy konieczności głębszego przykrycia ich glebą.
• Ochrona gleby: Przyspiesza osiadanie roli dzięki rozrywaniu i kruszeniu skib po orce na stanowiskach ciężkich i zwięzłych. Czasem wykorzystuje się go na ścierniskach, dzięki czemu możliwe jest przerwanie parowania wody z gleby. W technologiach uproszczonych (często ekologicznych) kultywatorowanie zastępuje podstawowe zabiegi w produkcji roślinnej, np. orkę, dzięki czemu ziemia nie jest odwracana, a część resztek pożniwnych pozostaje na powierzchni roli jako mulcz, chroniąc ją przed nadmiernym zaskorupianiem i wymywaniem przez deszcze.
• Większa produktywność upraw: Systematyczne stosowanie kultywatora sprawia, że gleba pozostaje zdrowa i żyzna, przyczyniając się do większej produktywności upraw przez cały sezon wegetacyjny.
• Zastępowanie innych zabiegów: Może zastępować orkę siewną, jeśli przedplonem dla zbóż ozimych będą rośliny okopowe. Może również zastąpić zabieg podorywki.

Budowa i zasada działania kultywatora

Kultywator to maszyna przyczepiana do ciągnika (lub zawieszana), której zadaniem jest spulchnienie, mieszanie i kruszenie gleby bez jej odwracania. Na kultywator składają się zęby przyczepione do ramy, najczęściej w 3-4 rzędach. Zespołem roboczym kultywatora są zęby sprężynowe, półsprężynowe lub sztywne zakończone redliczkami, gęsiostopkami lub nożami.

Zasada działania kultywatora nie jest zbyt skomplikowana. Na początku podłącza się go do ciągnika. Następnie urządzenie opuszcza się na ziemię. Gdy ciągnik rusza, zęby wbijają się na wybraną głębokość. W trakcie przejazdu zęby kultywatora odginają się do tyłu, a redliczki wycinają cienkie pasma gleby i przesuwają je do góry. Działanie agregatu można wykorzystywać na różnych głębokościach.

Rodzaje kultywatorów

Dobór kultywatorów uzależniony jest od celu zabiegu i stanu roli. Narzędzia te różnią się między sobą rodzajem zębów oraz sposobem agregowania.

Typy kultywatorów ze względu na rodzaj zębów:

• Kultywatory sprężynowe: Ich zęby kończą się specjalnie profilowanymi redliczkami. Najintensywniej mieszają glebę o słabym kruszeniu. Są idealne do wyciągania rozłogów perzu i innych chwastów. Nie nadają się jednak na gleby zwięzłe przy dużej wilgotności, ponieważ po takim zabiegu powstają zbyt zbite walcowate bryłki. Nie pracują też na stałej głębokości.
• Kultywatory sztywne: Ich zęby są zakończone redliczkami sercowatymi lub tzw. gęsiostopkami (ekstyrpatory). Mają za zadanie płytkie spulchnianie gleby i jednoczesne podcinanie chwastów. Te zakończone zębami o klinowatych lub dłutowatych zakończeniach (tzw. grubery) bardzo dobrze kruszą i spulchniają glebę. Ekstyrpatory i grubery nie wydobywają gleby na wierzch jak typowe kultywatory.
• Kultywatory półsztywne: Bardzo dobrze kruszą glebę, choć słabiej ją mieszają. Przez to gleba wolniej przesycha na powierzchni i dłużej zatrzymuje wilgoć. Potrafią utrzymywać stałą głębokość pracy lepiej niż kultywatory sprężynowe.

Typy kultywatorów ze względu na sposób napędu i przeznaczenie:

• Kultywatory ręczne: Nie są wyposażone w silnik, są mobilne i atrakcyjne cenowo. Dobrze spisują się w małych, przydomowych ogrodach; warto tu zwrócić uwagę zwłaszcza na narzędzia z teleskopową rączką, dzięki której nie trzeba się podczas pracy schylać. Wymagają użycia dużej siły.
• Kultywatory spalinowe: Doskonale sprawdzają się w dużych oraz średnich ogrodach. Są większe od kultywatorów ręcznych, dzięki silnikowi bezproblemowo przesuwają się po gruncie, a wykonywanie określonych zadań przebiega efektywniej. Mogą wykonywać zabiegi agrotechniczne na większej powierzchni, mają solidną konstrukcję i dużą wytrzymałość.
• Kultywatory z napędem elektrycznym: Nie emitują spalin i działają relatywnie cicho, jednak wymagają zasilania, dlatego praca z nimi nie zawsze jest wygodna.
• Kultywatory akumulatorowe: W tym przypadku podczas korzystania z urządzenia nie przeszkadzają kable zasilające, jednak nie są to sprzęty cechujące się szczególnie dużą wydajnością.
• Kultywatory ciągnikowe: To profesjonalne narzędzia rolnicze, które łączy się często z wałami strunowymi (które wyrównują obrabianą ziemię) i posiadają również zęby strunowe. Zbudowane są z ramy, na której osadzone są elementy robocze, a także z kół podporowych, dzięki którym można regulować głębokość pracy. Przyłączone są do ciągników, które muszą mieć odpowiednią moc (zależne od gabarytów urządzenia). Takie urządzenie może głęboko spulchniać i kruszyć glebę, a także ją mieszać, świetnie odnajduje się na ścierniskach.

Typy kultywatorów ze względu na typ agregowania konstrukcji:

• Maszyna zawieszana: W tym wypadku wszystkie siły są przenoszone na traktor. Maszyna jest łączona z ciągnikiem za pomocą trzypunktowego systemu zawieszenia (TUZ).
• Wersja półzawieszana: Świetnie sprawdza się w czasie transportu na duże odległości. Jest łączona z ciągnikiem za pomocą dolnego cięgła TUZ. W tym przypadku jedynie część ciężaru maszyny jest przenoszona na traktor - dotyczy to głównie maszyn o jednej osi.

Kiedy używać kultywatora?

Kultywatorowanie pola uprawnego to jeden z uzupełniających rolniczych zabiegów agrotechnicznych, nazywany bywa drapaczowaniem. Kultywator wymaga jednak łączenia z innymi narzędziami, które dobrze rozdrabniają rolę i wyrównują jej powierzchnię, np. z wałami strunowymi.

Użycie agregatu jest szczególnie polecane po zakończeniu sezonu zimowego, po którym na powierzchni pola wytwarza się gruba skorupa glebowa. Wiosną kultywator można wykorzystać w ramach przygotowania podłoża przed siewem. Kultywator może być również używany w sezonie do usuwania chwastów. Latem można nim napowietrzać trawnik, zastępując wertykulator czy aerator. Jesienią sprawdzi się podczas zbiorów warzyw oraz do rozbijania twardej gleby.

Celowość pracy kultywatora wyznacza głębokość wykonywanych zabiegów. Zazwyczaj jest to poziom od 10 do 20 cm, chociaż optymalne ustawienie pozwala na działanie maszyny na głębokości 6 - 15 cm. Płytsze kultywatorowanie wystarczy, aby rozbić nadmierne zaskorupienie i zbicie ziemi oraz niszczyć młode chwasty. Daje to również efekty na przedsiewne doprawianie roli. Rozrywanie większych skib, mieszanie kompostu z glebą oraz niszczenie i wyciąganie rozłogów perzu i innych chwastów wymaga głębszego drapaczowania. Głębsze drapaczowanie zastępuje niektóre orki.

Prócz właściwej głębokości, kultywatorowanie pola uprawnego należy stosować na gleby w ich odpowiedniej wilgotności. Zbyt wilgotna gleba powoduje jedynie ślizganie i jej rozmazywanie. Podobnie jak przy orce, nie należy kultywatorować, jeśli gleba jest zbyt mokra lub zbyt sucha. Jeśli będzie zbyt mokra, to ulegnie zamazaniu i zasklepieniu.

Wybór i konserwacja kultywatora

Wybierając idealny kultywator dla siebie, warto wziąć pod uwagę urządzenia cenionych producentów, którzy oferują innowacyjne rozwiązania i sprawdzone technologie, a ich sprzęty wykonywane są z wysokiej klasy materiałów.

Kluczowe aspekty wyboru kultywatora:

• Głębokość robocza: Jeżeli zamierzasz przeprowadzać nim trudne i skomplikowane prace, dobrze jest, aby wynosiła ona około 30 cm. W sytuacji, gdy planujesz wykorzystywać go do prostych robót w ogródku, może ona utrzymywać się na poziomie kilkunastu centymetrów.
• Sposób wyrzucania ziemi: Drapacz powinien być wyposażony w osłony, które sprawią, że podczas zabiegów agrotechnicznych gleba nie będzie trafiała prosto na ubrania.
• Silnik i prędkość pracy: Jeśli kultywator ma mieć silnik, sprawdź jego pojemność. Dobrze, jeśli pozwala on również regulować prędkość pracy. Włączenie urządzenia nie powinno być problematyczne. Warto też zwrócić uwagę na opcję regulowania wysokości uchwytów, co zapewni większą wygodę podczas prac w ogrodzie.
• Koła i opony: Jeśli kultywator będzie wyposażony w szerokie, wykonane z gumy opony, powinny one zapewniać odpowiednią przyczepność i łatwe sterowanie - nawet po wilgotnej glebie.
• Możliwość przyłączania dodatkowego osprzętu: Warto sprawdzić, czy do danego kultywatora można przyłączyć dodatkowy osprzęt oraz ile będą kosztowały ewentualne części do niego.
• Liczba grządzieli: Im większa ilość łap, tym kultywator lepiej radzi sobie przy dużym „przepływie” gleby. Standardem jest od 10 do 13 łap dla urządzenia o szerokości 3 metrów.
• Zabezpieczenie grządzieli: W przypadku lekkich gleb z powodzeniem wystarczy zabezpieczenie na kołek ścinany, przy glebach zwięzłych i ciężkich niezbędne jest zastosowanie zabezpieczeń sprężynowych lub hydraulicznych. Zęby sprężynowe powinny być wykonane z wytrzymałej stali, aby nie ulegały złamaniom podczas pracy. Złamaniom zapobiega również sprężystość zęba oraz dodatkowe wzmocnienia.

Konserwacja kultywatora:

Aby kultywator działał poprawnie, warto zadbać o sprawne części zamienne do tej maszyny. Można je kupować w internetowych sklepach rolniczych. Tego typu maszyny narażone są na bardzo intensywną eksploatację, więc ewentualne uszkodzenia nie są niczym nadzwyczajnym. Najczęściej zużywają się i muszą zostać wymienione takie elementy, jak redlice, podcinacze, zęby i dłuta. Kultywator może być dodatkowo wzmocniony, co wydłuża jego żywotność i przydatność do długoletniej pracy. Dotyczy to przede wszystkim redlicy kultywatora. W ten sposób można nawet trzykrotnie ograniczyć ścieranie się materiału. Proces ten odbywa się za pomocą migomatu, który zwiększa wytrzymałość stopu.

tags: #kultywator #kultywatory #do #rozlogow #rozlogowych