W obecnych, trudnych dla rolnictwa czasach, gdzie każdą wydaną złotówkę trzeba obejrzeć dwa razy, kupno pługa z rynku wtórnego może być ciekawym rozwiązaniem. Oczywiście, pod warunkiem wybrania odpowiedniej maszyny. Pługi to z reguły nieskomplikowane maszyny, w których jest raczej mało elementów, które można łatwo popsuć. Jedną z podstawowych rzeczy, na którą należy patrzeć, jest geometria ramy, ponieważ jeśli rama będzie skrzywiona, to pługa nie ustawimy.
Dlaczego warto rozważyć pług Kverneland?
Kverneland, największy producent maszyn płużnych na świecie, słynie z wyjątkowej wytrzymałości swoich pługów. To zasługa obróbki cieplnej w postaci dwukrotnej indukcji, której poddawane są wszystkie ramy pługów Kverneland. Hartowanie i utwardzanie maszyn w ten sposób zapewnia ich wyjątkową trwałość, a ramy są lżejsze niż u konkurencji, zapewniając jednocześnie zbliżone parametry. Badania przeprowadzone w 2012 roku na Uniwersytecie w Kolonii wykazały, że konstrukcja korpusów Kverneland charakteryzuje się najmniejszym na rynku zapotrzebowaniem na uciąg. W porównaniu z konkurencją różnica wynosi od -20% do -42% przy orce na głębokości 20 cm i od -11% do -24% przy orce na głębokości 30 cm, co przekłada się na mniejsze zużycie paliwa (o 19-28% mniej, wg badań z 2014 roku) i możliwość orki z dodatkowym korpusem, zwiększając wydajność.
How RAM Is Made - RAM Manufacturing Random-Access Memory
Rodzaje pługów Kverneland: Tradycyjne a obracalne
Wybór między pługiem obrotowym a tradycyjnym zależy od specyficznych warunków glebowych, typu uprawianych roślin, preferencji rolnika oraz celów uprawowych. Artykuł skupia się na dwóch zasadniczych typach pługów: zagonowych i obracalnych.
Pługi tradycyjne (zagonowe)
Pługi zagonowe Kverneland to narzędzia rolnicze służące do uprawy ziemi poprzez obróbkę gleby. Mają prostą konstrukcję i najlepiej sprawdzają się w prostych pracach rolniczych, np. w orce po zbiorach i w przygotowywaniu gleby do siewu. Nadają się do pracy przede wszystkim w mniejszych gospodarstwach i na lżejszych glebach, gdzie nie trzeba zbyt głęboko mieszać ziemi. Skutecznie przygotowują glebę do sadzenia roślin, poprawiają jej strukturę, zapewniają optymalne warunki do ukorzeniania, kontrolują pojawianie się chwastów oraz obracają i mieszają nawozy i resztki roślinne z glebą. W serwisie Mascus dostępny jest duży wybór używanych modeli pługów tradycyjnych Kverneland.
Pługi obracalne
Pługi obracalne Kverneland służą do uprawy ziemi, obracając i mieszając glebę, a także zwiększając jej przepuszczalność. Nadają się do cięższych i gliniastych gleb ze względu na większą głębokość pracy. Konstrukcja pługów obrotowych pozwala skutecznie i efektywnie mieszać i obracać ziemię, co przekłada się na większą przepuszczalność gleby, redukcję chwastów i ochronę gruntu przed erozją. Na portalu ogłoszeniowym Mascus również można znaleźć wiele modeli używanych pługów obrotowych Kverneland z rynku wtórnego. Wybierając pług obrotowy, trzeba mieć na względzie, że oprócz znacznie wyższej ceny, wymaga on ciągnika o nieco wyższej mocy i znacznie większego udźwigu.
Kluczowe elementy do sprawdzenia przy zakupie używanego pługa
Rama pługa
Każdy pług zbudowany jest na ramie, której parametry decydują o warunkach, w jakich można stosować narzędzie. Do kluczowych parametrów należą: przekrój ramy, prześwit pod nią oraz rozstawienie korpusów. Nie zawsze docenianą, a przydatną cechą ramy jest możliwość przedłużenia (np. rama 4+ lub 3+1). W przypadku zakupu większego ciągnika pozwala to dołączyć dodatkowy korpus i zwiększyć wydajność, a w sytuacji potrzeby pracy z mniejszą liczbą skib (np. kiedy ciągnik ma mniejszą moc), można odłączyć ostatni korpus.
Korpusy i elementy robocze
Należy dokładnie obejrzeć stan zużycia lemieszy, odkładnic i piersi. W pługach Kverneland korpusy wykonane są w technologii zwiększającej wytrzymałość - przez 12 godzin poddawane są procesowi nawęglania. Według producenta zapewnia to twardą, odporną na ścieranie powierzchnię zewnętrzną i jednocześnie elastyczny rdzeń absorbujący uderzenia. Warto sprawdzić, czy elementy te nie są nadmiernie zużyte, popękane lub nadmiernie starte, co mogłoby świadczyć o konieczności kosztownej wymiany.
Zabezpieczenia
Zabezpieczenia korpusów są kluczowe dla ochrony pługa przed uszkodzeniami. Kverneland oferuje różne typy zabezpieczeń:
- Śruby ścinane (zrywalne): Podstawowe i najprostsze rozwiązanie. Wersja B w serii 150 ma śruby ścinane.
- Resorowe typu non-stop: Bardziej zaawansowane, pozwalające na amortyzację uderzeń bez zatrzymywania pracy. Różnica w cenie między wersją ze śrubami ścinanymi a zabezpieczeniem resorowym typu non-stop w serii 150 to około 7400 zł.
- Hydrauliczne: Najbardziej zaawansowane, umożliwiające regulację siły wyzwalającej zabezpieczenie z kabiny ciągnika.
- System Vibromat: W niektórych modelach (np. w wersji HD z głowicą "300" i ramą 120 x 200 mm) dostępny jest system Vibromat, który działa w połączeniu z kołkami ścinanymi. Ma postać amortyzatora sprężynowego umieszczonego pomiędzy korpusami stanowiącymi parę i działa na zasadzie amortyzatora samochodowego, stanowiąc pierwszą linię ochrony przed nadmiernymi obciążeniami i zużyciem pługa.
Regulacja szerokości roboczej
Regulacja szerokości roboczej to istotna cecha wpływające na wydajność orki. W starszych pługach zagonowych często jej brak. W nowszych modelach Kverneland można spotkać:
- Manualną skokową regulację: Najczęściej 4-stopniową, np. w serii 150 w zakresie od 35 do 50 cm.
- Hydrauliczną płynną regulację (Variomat): Dostępna w pługach serii 150 oraz w modelach EG/LB. Zmiana tej szerokości nie zmienia kąta natarcia lemiesza, co jest związane z zasadą czworoboku przegubowego.
Elementy hydrauliczne (dla pługów obracalnych)
W przypadku pługów obracalnych należy dokładnie obejrzeć sworzeń obrotowy oraz przewody i siłowniki hydrauliczne. Trzeba je nie tylko dokładnie obejrzeć pod kątem wycieków, ale również sprawdzić ich działanie, podłączając pług do ciągnika, upewniając się, że rama jest ustawiana we właściwych pozycjach.
Koło podporowe/transportowe
Koło podporowe służy do regulacji głębokości orki i stabilizacji pługa. W nowszych pługach obracalnych głębokość często reguluje się za pomocą kółka kopiującego, choć w nowoczesnych rozwiązaniach stosuje się regulację siłową. W pługach Kverneland koło podporowe może być zamontowane z tyłu lub z boku. Montaż z tyłu zapewnia najlepsze przenoszenie obciążeń i sterowanie głębokością orki. W modelu 2500 i-Plough, opcjonalnie zamiast koła transportowego, można zamontować gąsienicę.
Elektronika i systemy sterowania
Coraz częściej w narzędzia płużne wkracza elektronika. Najciekawszym pługiem w ofercie Kvernelanda jest model 2500 i-Plough, który posiada całą listę innowacyjnych rozwiązań. Podstawę stanowi solidna rama 120 x 200 mm z prześwitem 80 cm i głowicą "280". Korpusy rozstawione co 100 lub 85 cm mogą pracować z szerokością od 30 do 60 cm. Zmiana tego parametru, tak jak i pozostałych nastawów, odbywa się z kabiny ciągnika za pomocą terminala Isobus lub komputera IsoMatch Tellus. System sterowania umożliwia także automatyczną kalibrację ustawienia pługa do różnych rozstawów kół ciągnika, jak też utrzymywanie prostej bruzdy z wykorzystaniem sygnału RTK-GPS. Pług ma także ciekawe rozwiązanie transportowe z dzieloną wieżyczką i skrętną belką zaczepową, które przekształcają go w narzędzie półzawieszane (koło podporowe musi być wtedy zamontowane z tyłu). Zmiana trybu z roboczego w transportowy również odbywa się z kabiny ciągnika. Wartość takich dodatków zależy od intensywności wykorzystania narzędzia.
Modele Kverneland na rynku wtórnym: Przegląd serii
Seria 150
Najmniejsza seria w ofercie Kvernelanda, oznaczona symbolem 150, ma ramę o przekroju kwadratu 150 x 150 mm. Cechuje się bardzo dużą wytrzymałością dzięki wykonaniu jej z jednego kawałka stali i poddaniu procesowi obróbki cieplnej "heat treated". Szerokość roboczą korpusów można regulować 4-stopniowo w zakresie od 35 do 50 cm. Odległość między nimi jest równa 85 lub 100 cm. Prześwit pod ramą uzależniony jest od rodzaju zabezpieczenia i wynosi 70, 75 bądź 80 cm. Wersja B ma śruby ścinane, natomiast wersja S zabezpieczenie resorowe typu non-stop. Pługi serii 150 występują również w wersji z regulowaną hydraulicznie szerokością roboczą - Variomat.
Serie ES/LS i ED/LD
Dostępne są odpowiedniki z solidniejszą obrotnicą "200", oznaczone symbolami ES/LS (zabezpieczenie resorowe/śrubowe). Z taką samą głowicą dostępne są też pługi serii ED (zabezpieczenie resorowe) i LD (z bezpiecznikiem śrubowym), przeznaczone na gleby ciężkie. W wersji z regulowaną hydraulicznie szerokością pracy noszą oznaczenie EG/LB. Standardowo zbudowane są na ramie o profilu 100 x 200 mm. Występują jednak również w wersji HD z głowicą "300" i ramą 120 x 200 mm.
Model 2500 i-Plough
Wspomniany już wcześniej, najbardziej zaawansowany technologicznie model Kvernelanda, oferujący pełną kontrolę z kabiny i zaawansowane systemy wspomagające orkę.
Znaczenie prawidłowej regulacji pługa
Chociaż przed zakupem najważniejsza jest inspekcja stanu technicznego, zrozumienie zasad regulacji jest kluczowe dla efektywnej pracy z pługiem po zakupie. Prawidłowe ustawienie pługa pozwala zaoszczędzić paliwo, a w konsekwencji pieniądze, dzięki niskim zapotrzebowaniu na uciąg w zmiennych warunkach glebowych i przy różnej głębokości pracy.
Regulacja szerokości pierwszej skiby
To podstawowa regulacja, której celem jest dostosowanie szerokości orki do warunków pracy. Jej znaczenie jest często różnie interpretowane. W Agromechanice napisano, że dostosowuje się ją do rozstawu tylnych kół ciągnika. W RPT natomiast, że "regulacji pierwszej skiby dokonujemy w drugim przejeździe. Pierwszy korpus powinien nieco nadkładać, aby wyrównać powierzchnię z poprzednim przejazdem". Inne źródła podają, że ma to związek ze ściąganiem pługa lub ma wpływ na równomierną szerokość pozostałych skib. W starszych pługach zagonowych ramowych zawieszanych oś wykorbiona w stojaku służy do regulacji właśnie pierwszej skiby, a zarazem punktu pociągowego. Jednak za pomocą tej osi nie zmieniamy w rzeczywistości szerokości tylko pierwszej skiby, ale wszystkich jednocześnie, zmieniając przy tym jakby kąt natarcia lemieszy. Istnieją też źródła podające, że zmiana tej szerokości powinna być następstwem zmiany głębokości orki tak, aby był zachowany jednakowy stosunek szerokości do głębokości korpusu - im głębiej, tym szerzej i na odwrót. Na zimę znowu lepiej zostawić glebę w ostrej skibie (wysztorcowaną), czyli głęboko i wąsko. Prawidłowa regulacja szerokości pierwszej skiby jest kluczowa dla równej i efektywnej orki, zapobiegając nadmiernemu obciążeniu pługa i ciągnika.
Regulacja głębokości orki
W nowszych pługach obracalnych głębokość orki jest ustawiana głównie za pomocą kółka kopiującego. W przypadku zastosowania regulacji siłowej lub pozycyjnej, kółko kopiujące jest wykluczone. Jeśli jednak rolnik chce pracować za pomocą regulacji kopiującej (z wykorzystaniem kółka), musi ustawić podnośnik na dociążanie (regulację ciśnieniową), co oznacza podnoszenie pod mocno zmniejszonym ciśnieniem, tak aby nie dało rady podnieść pługa od ziemi (wtedy tracimy dociążanie tylnej osi masą pługa).
Inne regulacje
Jeszcze inną regulacją, spotykaną w nowszych pługach, jest przesuwanie wzdłużne pługa, co pozwala wychylić pierwszy korpus poza rozstaw kół ciągnika, dzięki czemu obydwa koła ciągnika jadą po caliźnie. Daje to praktyczną korzyść w postaci lepszego prowadzenia ciągnika i zmniejszenia ugniatania zaoranej gleby. Poziomowanie pługa jest także podstawową, zrozumiałą regulacją, jednak wszystkie te ustawienia wymagają doświadczenia i wiedzy, aby optymalnie wykorzystać możliwości pługa.
Podsumowanie i wskazówki końcowe
Duża liczba oferowanych na rynku pługów oraz elementów ich wyposażenia i związane z tym ceny mogą przyprawić kupującego o ból głowy. Z drugiej jednak strony pozwalają na wybór narzędzia jak najbardziej optymalnie skonfigurowanego na potrzeby danego gospodarstwa, choć i to może okazać się nie do końca trafne ze względu na fakt, iż nawet w obrębie jednego, kilkudziesięciohektarowego gospodarstwa gleby i warunki pracy bywają mocno zróżnicowane.
Na pewno w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę na ramę: wielkość i solidność jej wykonania, co m.in. pozwoli na bezpieczną pracę z ciągnikiem - bez obawy o jej uszkodzenie w ciężkich warunkach - oraz możliwość jej doposażenia w dodatkowe elementy. Kolejnym krokiem powinien być wybór rodzaju zabezpieczenia i rodzaju korpusów. Jeszcze tylko listwy ścinające lub przedpłużki, kroje i koła podporowe oraz kilka innych dodatków i pług mamy skonfigurowany. Osobnym zagadnieniem jest zastosowanie elektronicznych układów sterujących, pozwalających m.in. na zarządzanie narzędziem z poziomu komputera kabinowego czy automatyczne prowadzenie równoległe z możliwością automatycznego dopasowania szerokości pracy korpusów. Czy warto zainwestować w takie dodatki? Wszystko zależy od tego, jak intensywnie narzędzie będzie wykorzystywane.