Wprowadzenie do Ładowaczy NuJN
Idea doposażenia ciągników rolniczych w dodatkowe narzędzia sięga czasów pierwszych traktorów. Z biegiem lat, gdy do dyspozycji konstruktorów były coraz to nowsze przyrządy i wynalazki - między innymi siłowniki hydrauliczne - zaczęto budować traktory o przeznaczeniu wykraczającym poza zastosowania w rolnictwie.
U naszych południowych sąsiadów narodził się pomysł zamontowania na popularnym, także w Polsce, Zetorze 25 ładowacza hydraulicznego. Umożliwiał on zmechanizowanie wielu prac załadunkowych w gospodarstwach. Zasadniczo konstruowano go z myślą o załadunku obornika, ale po dobraniu odpowiedniego chwytaka, był bardzo pomocny np. przy ładowaniu wszelkich materiałów sypkich lub okopowych. Ładowacz ten posiadał bardzo wiele różnych rodzajów chwytaków, a także hak do podnoszenia np. elementów konstrukcyjnych podczas budowy zabudowy gospodarskiej czy ładowania ciężkich przedmiotów.
Budowa i Zasada Działania Ładowacza NuJN
Ruchy robocze ładowacza NuJN są zależne od wydatku i ciśnienia wytwarzanego przez pompę, którą nasadza się na wał przekaźnika oraz przykręca podstawę pompy do obudowy podnośnika.
Za oczyszczanie oleju krążącego w układzie hydraulicznym odpowiada szczelinowy filtr tarczowy, który posiada na zewnątrz rękojeść. Po każdych dwóch godzinach pracy powinno się ją kilkakrotnie przekręcić, aby oczyścić filtr.
W zbiorniku oleju hydraulicznego o pojemności 60 litrów, umocowana była rura, tworząca trzon ładowacza. W rurze tej, osadzono obrotowo kolumnę, która w dolnej części posiadała koło zębate współpracujące z listwą zębatą znajdującą się na tłoczysku poziomego siłownika hydraulicznego. Tłoczysko to było wspólne dla dwóch cylindrów i dwóch tłoków, które pracując zależnie od doprowadzania pod ciśnieniem oleju powodowały obrót kolumny w prawo lub w lewo.
Do górnego zaś końca kolumny przymocowany był wysięgnik. Stateczność poprzeczną ciągnika z ładowaczem zapewniały boczne podpory sterowane również hydraulicznie. Aby poprawić stateczność podłużną zdejmowano obciążniki z kół tylnych Zetora i mocowano je do przedniego wspornika ładowacza.
Mechanizmy Sterowania i Regulacji
Długość wysięgnika zmienia się przy pomocy siłownika hydraulicznego dwustronnego działania. Koniec tłoczyska tego siłownika jest ukształtowany w postaci widełek do zawiasowego umocowania chwytaka lub innej części roboczej.
Nachylenie wysięgnika jest powodowane przez dwa siłowniki hydrauliczne dwustronnego działania. Istnieje możliwość zmiany punktu umocowania zawiasowego końców tłoczysk tych siłowników: górny do uzyskania dużej wysokości podnoszenia ładunku i dolny umożliwiający znaczne zagłębienie w ziemi części roboczej.
Przygotowanie Ciągnika Zetor do Montażu NuJN
Ładowacz przystosowany jest do zabudowy na ciągnikach Zetor 25K oraz 25A, wyposażonych w podnośniki hydrauliczne. Przygotowanie Zetora do montażu NuJNa obejmuje kilka etapów.
Instrukcja Montażu
- Obrócić ręcznie wysięgnik o 180 stopni. W tym celu trzeba przestawić dźwignię lewego rozdzielacza w prawo i w stronę ładowacza.
- Podeprzeć ładowacz w taki sposób, aby oparł się mocno o podłoże.
- Założyć górne cięgło odciążające przy pomocy sworznia. Sworzeń fi 26 x 140 z otworem na zawleczkę zabezpieczyć podkładką fi 28 i zawleczką fi 8 x 40.
- Cofnąć ciągnikiem w taki sposób, aby rama ładowacza znalazła się między jego tylnymi kołami.
- Wykręcić 6 śrub M12 z pionowych boków kołnierza, łączącego obudowę sprzęgła ze skrzynią przekładniową.
- Po podniesieniu ramy ładowacza na odpowiednią wysokość przy pomocy podnośnika łańcuchowego lub lewarka, przymocować ją do tylnej osi ciągnika dwiema śrubami M20 oraz do kołnierza skrzyni przekładniowej.
- Jednocześnie założyć na piastę pompy olejowej na wał przekaźnika, a wspornik pompy przykręcić do obudowy podnośnika. Należy uważać, aby przewód ssący pompy nie był za bardzo wygięty.
- Przykręcić do ciągnika przedni wspornik wraz z podpórką na chwytak, a na wspornik założyć obciążniki zdjęte z tylnych kół.
Eksploatacja i Problemy Techniczne Ładowaczy NuJN
Ładowacze NuJN, choć cenione za swoją funkcjonalność, często borykały się z problemami przecieków, szczególnie w okolicy głowicy obrotowej nad rozdzielaczami, a także w wielu innych miejscach.
Problemy z Olejem Hydraulicznym
Użytkownicy stosowali różne metody uzupełniania oleju, w tym gromadzenie olejów przekładniowych (np. Hipol). Należy jednak pamiętać, że stosowanie niewłaściwego oleju może prowadzić do pękania węży i utraty mocy przez ładowacz. Oleje hydrauliczne są zazwyczaj rzadsze niż oleje przekładniowe i stosowanie nieodpowiedniego typu może negatywnie wpłynąć na pracę pompy i innych elementów układu.
Zaleca się, aby przed wymianą oleju dokładnie sprawdzić stan pomp, rozdzielaczy, filtrów i siłowników pod kątem uszkodzeń. W przypadku stwierdzenia wżerów w siłownikach lub innych uszkodzeń, konieczna może być ich regeneracja lub wymiana.
Stosowanie przepracowanego oleju jest bardzo szkodliwe dla hydrauliki i może prowadzić do poważnych uszkodzeń sprzętu.
Naprawa Głowicy Obrotowej
W głowicy obrotowej, zazwyczaj wykonanej z aluminium, zamontowane są oringi gumowe, które z czasem ulegają zużyciu. Szczególnie problematyczne są podarte głowice, które są trudne do uszczelnienia. Czasami oringi można dorobić z lekkim nad wymiarem, jednak w przypadku poważnych uszkodzeń konieczna może być wymiana całej głowicy.
Demontaż głowicy obrotowej polega na zdjęciu wysięgnika, wspornika siłowników podnoszących, a następnie odkręceniu śrub mocujących ją do podstawy. Rozbieranie głowicy polega na wybiciu środkowej części z obudowy aluminiowej.
Naprawa Siłownika Wysuwu Ramienia
W przypadku problemów z głównym siłownikiem wypychającym/wciągającym chwytak, który cieknie, konieczna jest jego naprawa. Zazwyczaj polega to na odkręceniu przewodów hydrauliki na szczycie ładowacza (3 przewody sterujące 4 funkcjami: otwieraniem/zamykaniem łyżki oraz wysuwem/wsuwem ramienia) i demontażu wnętrza siłownika. Po wyciągnięciu elementów na zewnątrz, można zidentyfikować uszkodzony uszczelniacz. Często wżery w rurze siłownika wymagają regeneracji lub wymiany całego siłownika.
Istnieją plany przerobienia siłownika tak, aby był montowany na zewnątrz, pod główną rurą. Taka modyfikacja może wymagać zmiany rozdzielacza na dwusekcyjny (np. od cyklopa) w celu prawidłowego sterowania wszystkimi funkcjami.
Nasuwanie modułu platformy wydobywczej na statek Meri
Warianty i Dostępność
Dziś częściej spotykaną wersją tego czechosłowackiego ładowacza jest NuJZ 100 na jednoosiowym podwoziu. NuJNy zawieszone na Zetorach 25 to prawdziwe unikaty, a zachowanie ich w dobrym stanie technicznym jest rzadkością.
Jeśli rozważasz zakup starszego ładowacza, nawet najtańszego, warto dokładnie sprawdzić stan techniczny instalacji hydraulicznej, węży oraz szczelność wszystkich elementów.