Historia marki Lamborghini to fascynująca opowieść, która zaczyna się nie na torze wyścigowym, lecz na polu uprawnym. Wielu kojarzy tę włoską legendę wyłącznie z agresywnymi supersamochodami, jednak jej korzenie sięgają produkcji maszyn rolniczych. To droga od warsztatu mechanika do salonów sprzedaży najdroższych aut świata.
Ferruccio Lamborghini - Człowiek, który stworzył legendę
Młodość i pasja do mechaniki
Ferruccio Lamborghini urodził się w 1916 roku w Renazzo we Włoszech, w zamożnej rodzinie winiarzy Antonia i Eveliny Lamborghini. Rodzice pragnęli wpoić mu pasję do rolnictwa, jednak Ferruccio miał inne plany na przyszłość. Już od dziecka odznaczał się uporem i zawziętością, a jego prawdziwą pasją była mechanika. Po ukończeniu szkoły podstawowej rozpoczął naukę w profesjonalnym instytucie szkoleniowym Taddia Brothers, a następnie, pomimo sprzeciwu ojca, rozpoczął szkolenie w warsztacie lokalnego mistrza kowalstwa. Praca kowala nie była mu jednak pisana.
Dzięki usilnym prośbom udało mu się namówić właściciela najważniejszego warsztatu samochodowego w Bolonii Righiego, aby ten przyjął go na staż. Ówcześnie w warsztacie głównie zajmowano się konserwacją pojazdów wojskowych. Już w czasach, kiedy mieszkał z rodzicami, często modyfikował i ulepszał traktor swojego ojca.
Doświadczenia wojenne na Rodos
Kariera motoryzacyjna Ferruccio stanęła pod znakiem zapytania w czerwcu 1940 roku, kiedy to Włochy wzięły udział w II wojnie światowej. Młodego pasjonata motoryzacji wcielono do włoskiej armii i wysłano na wyspę Rodos, gdzie przydzielono go do 50. Autoreparto Misto di Manovra, podlegającego bezpośrednio głównemu dowództwu sił zbrojnych wyspy. Trafił w dobrze znane mu miejsce, a mianowicie do warsztatu samochodowego. Przełożeni byli pod wrażeniem umiejętności Ferruccio, najpierw powierzając mu naprawy swoich prywatnych pojazdów, a następnie awansując go na szefa oddziału warsztatowego. W warunkach braku części zamiennych nauczył się improwizacji i tworzenia „czegoś z niczego”.
3 września 1943 roku Włochy ogłosiły kapitulację. Ferruccio wraz z innymi żołnierzami uciekł z Rodos, ale już po kilku dniach wrócił do warsztatu w cywilnym stroju, aby namówić faszystów, żeby pozwolili mu otworzyć własny warsztat na Rodos. Po dwóch latach współpraca z żołnierzami niemieckimi odbiła mu się czkawką. Pod koniec wojny w 1945 r. wyspa przeszła w ręce Brytyjczyków, a Ferruccio został aresztowany jako kolaborant i zwolniony dopiero w następnym roku.
Upokorzyli Go I Nazywali Prostakiem. Zemścił Się I Stworzył Markę Lamborghini.
Powrót do Włoch i początki biznesu
Po powrocie do Włoch w 1946 r., Ferruccio napotkał specyficzną sytuację - jego rodzinne strony Centese przetrwały wojnę w lepszej kondycji niż wiele innych rejonów Włoch, jednak rolnictwo, główne źródło utrzymania, znalazło się w stanie kryzysu. W powojennych Włoszech brakowało wszystkiego, ale rolnictwo musiało funkcjonować.
W 1948 r. Ferruccio Lamborghini wraz z armią został wysłany na wyspę Rodos, gdzie wchodzi w skład jednostki zwanej „Autocentro” naprawiającej zepsuty sprzęt wojskowy na całej wyspie. W tym czasie Ferruccio Lamborghini otworzył warsztat w garażu nieopodal Pieve di Cento, w którym konstruował traktory czy naprawiał samochody, choć robił to metodami amatorskimi i własnoręcznie. Po wojnie zniszczona Europa zaczynała się odbudowywać i potrzebowała maszyn. Lamborghini wykorzystał tę niszę i tworzył swoje traktory na bazie wojskowego wyposażenia. Rynek był zdominowany przez firmy Fiat, Landini i Motomeccanica, co pozostawiało spore możliwości ulepszeń technologicznych.
Lamborghini Trattori - Narodziny potęgi rolniczej
Początki produkcji ciągników
Przedsiębiorstwo Lamborghini Trattori zostało założone w 1948 roku przez Ferruccio Lamborghiniego. Pod koniec 1947 roku Ferruccio postanawia wyprodukować wydajny, ale potężny ciągnik przeznaczony dla właścicieli małych gospodarstw wiejskich. Skupował z demobilu wojskowe ciężarówki i przerabiał je na ciągniki Lamborghini, wykorzystując tani sprzęt wojskowy z nadwyżek. Ulepszał silniki i układy paliwowe oraz projektował bardzo prostą ramę wewnętrzną.
W 1949 roku powstał pierwszy seryjny traktor marki o nazwie Carioca. Była to konstrukcja składana z tego, co akurat było dostępne. Jego ciągniki były rozchwytywane, dlatego Ferruccio decyduje się na rozszerzenie produkcji. Brakowało mu jednak środków. Z pomocą przyszedł ojciec, który zgodził się na oddanie bankowi gospodarstwa pod zastaw. Ferruccio otrzymał pożyczkę i kupił tysiąc 6-cylindrowych silników Morris o pojemności 3500 cm3 zasilanych gazem, zatrudnił większą liczbę pracowników i rozpoczął produkcję ciągnika L33, będącego następcą modelu „Carioca”.
Do tej konstrukcji Ferruccio stworzył specjalny system wtrysku, który w połączeniu z silnikiem Morrisa, umożliwiał uruchomienie ciągnika na benzynie, a następnie przejście na ropę. Ciągniki z silnikami wysokoprężnymi i opatentowanym rozpylaczem paliwa stały się hitem.
Rozwój i innowacje w latach 50. i 60.
Lata 50. to okres bardzo szybkiego rozwoju firmy. W 1951 roku firma musiała przenieść się do większego budynku. Liczba pracowników rosła wraz ze wzrostem produkcji, a marka Lamborghini stawała się znana na całym świecie. Właściciele Lamborghini stanęli w obliczu transformacji z firmy-producenta w przemysłowca. Zakład rozrastał się niemal bez przerwy.
W 1952 roku firma wprowadziła na rynek ciągniki serii DL 30 / DL 40 z silnikami wysokoprężnymi konstrukcji MWM. Trzy lata później, w 1955 roku, w ofercie pojawił się pierwszy gąsienicowy ciągnik DL 25C. W 1957 r. nastąpiła premiera Lamborghinetty napędzanej 2-cylindrowym silnikiem Lamborghini o mocy 22 KM. W 1962 roku na rynku pojawił się Lamborghini 2R DT z napędem na cztery koła i silnikami chłodzonymi powietrzem. W 1966 r. ciągniki Lamborghini jako pierwsze we Włoszech były dostępne z zsynchronizowanymi przekładniami w standardowym wyposażeniu. W 1968 r. do gamy produktów dołączyły modele R 480 o dużej mocy.
Na początku nowej dekady Lamborghini Trattori zatrudniało już prawie 400 pracowników i produkowało 25-30 sztuk ciągników dziennie, a firma stawała się rozpoznawalna na całym świecie. W 1969 roku Lamborghini Trattori stało się największym producentem traktorów we Włoszech.
Annita Lamborghini - Partnerka w biznesie
Ferruccio odznaczał się dalekowzrocznością, ale nie miał żyłki do interesów. Jego druga żona, Annita, idealnie go dopełniała i stała się równym partnerem w tworzeniu marki Lamborghini. Annita kształciła się w dziedzinie ekonomii i wykorzystywała swoją wiedzę do prowadzenia rachunkowości firmy. Zajmowała się księgowością, a także organizacją personelu i przez ponad dwie dekady pełniła większość obowiązków kierowniczych w Lamborghini. Była również jedną z osób, które powstrzymywały Ferruccio przed bezmyślnym trwonieniem środków firmy na swoje kosztowne pomysły.
Dywersyfikacja działalności - piece centralnego ogrzewania
Dla Ferruccia interes rolniczy to było za mało. W 1959 roku, podczas podróży do Stanów Zjednoczonych, odwiedził kilka firm produkujących piece do ogrzewania domów i zaczął myśleć o zaadaptowaniu tego pomysłu na rodzimym gruncie. Uznawał piece za przyszłościowy trend, mający zastąpić kotły węglowe. Po dokładnej ocenie sytuacji Ferruccio rozpoczął swoją przygodę z branżą grzewczą. Zatrudnił najlepszych dostępnych techników i w niecały rok zbudował nową fabrykę w Pieve di Cento pod nazwą „Lamborghini Bruciatori Condizionatori”.
Od ciągników do supersamochodów: Narodziny Automobili Lamborghini
Konflikt z Enzo Ferrarim - Iskra do działania
Ferruccio Lamborghini pałał miłością do samochodów, a jedną z jego ulubionych rozrywek były wyścigi. W 1948 r. wystartował w wyścigu Mille Miglia, gdzie ścigał się swoim pierwszym samochodem - Fiatem Topolino, którego zmodyfikował w dwuosobowy kabriolet z mocniejszym silnikiem. Pasja do samochodów sportowych pozostała. W latach 50. jeździł m.in. Alfa Romeo, Lancią, Maserati, Mercedesem czy Jaguarem. W 1958 r. zakupił pierwsze Ferrari 250GT.
W 1963 roku znany producent traktorów i ciągników, niezadowolony z własnego Ferrari 250 GT, postanawia skonfrontować się z Enzo Ferrarim. Auto sprawiało ciągłe problemy, a sprzęgło ulegało awarii zbyt często. Wynik ekspertyzy był szokujący - okazało się, że w sportowym bolidzie zamontowano dokładnie to samo sprzęgło, co w jego traktorach, a jedyną różnicą była cena - ta w Ferrari była dziesięciokrotnie wyższa.
Rozwścieczony klient postanowił wyjaśnić sprawę u źródła. Spotkanie Enzo Ferrari i Lamborghini przebiegło w burzliwej atmosferze. Gdy Ferruccio wytknął wady konstrukcyjne, usłyszał słowa, które zmieniły historię: „Lamborghini, może i umiesz prowadzić traktor, ale nigdy nie nauczysz się właściwie obsługiwać Ferrari”. Urażony Lamborghini, który w przypływie frustracji miał rzucić do Ferrariego, że jego samochody to śmieci, postanowił rozpocząć produkcję własnych sportowych samochodów, które będą szybsze i lepsze od Ferrari.
Powstanie Automobili Lamborghini i pierwsze modele
W 1963 roku Ferruccio założył firmę Automobili Lamborghini z siedzibą w Sant’Agata Bolognese, gdzie stanęła legendarna fabryka. Ferruccio zwołał cały personel, aby ogłosić zamiar rozpoczęcia budowy samochodów. Wybór kierownika projektu padł na inżyniera Gian Paolo Dallarę, a projekt silnika został przydzielony Giotto Bizzarriniemu, który przez cztery lata pracował w Ferrari. Ferruccio chciał, aby jego nowa maszyna miała silnik V12, cztery wały rozrządu w głowicy, dwa zawory na cylinder i układ suchego smarowania misy olejowej. Prototyp 350 GTV miał jednak pewne problemy - po zamontowaniu silnika okazało się, że nie można domknąć maski samochodu. Zbliżały się targi w Turynie, więc czasu na poprawki brakowało. Zdecydowano się na brawurowy krok - podczas premiery komorę silnika wypełniono cegłami, by dociążyć przód, a maskę zaplombowano. Nikomu nie udało się zauważyć, że coś jest nie tak. Co więcej - 350 GTV bardzo spodobało się publiczności.
Seryjna wersja, znana jako pierwsze auto Lamborghini - model 350 GT, trafiła do produkcji rok później, w 1964 roku. Tym razem wszystko działało perfekcyjnie. Samochód był szybszy, bardziej komfortowy i lepiej wykonany niż konkurencyjne Ferrari. Bezpośrednim i prawie nieuniknionym odgałęzieniem 350 GT był 400 GT. Jego silnik został powiększony do czterolitrowego modelu i zawierał pierwszą skrzynię biegów zaprojektowaną przez Lamborghini.
Lamborghini Miura i Countach - ikony motoryzacji
Prawdziwa rewolucja nadeszła w 1966 roku, kiedy to światło dzienne ujrzała Lamborghini Miura. Inżynierowie pracowali nad nią po godzinach, w tajemnicy przed szefem. Kiedy jednak zobaczył projekt, dał zielone światło. Miura szokowała nie tylko osiągami, ale i wyglądem. Nadwozie zaprojektowane przez Marcello Gandiniego ze studia Bertone przypominało rzeźbę. To auto zdefiniowało pojęcie „supersamochodu”. Od tego czasu marka Lamborghini w rzeczywistości stała się poważnym konkurentem dla Ferrari.
Kolejnym kamieniem milowym był model zaprezentowany w 1974 roku, prototyp Countach, który pokazano w 1971 na salonie samochodowym w Genewie. Ostre krawędzie, futurystyczna sylwetka i charakterystyczne, otwierane do góry drzwi (tzw. scissor doors) stały się znakiem rozpoznawczym marki. Countach był bezkompromisowy, głośny i trudny w prowadzeniu, ale właśnie za to kochali go fani.
Symbolika logo i nazewnictwa
Większość modeli Lamborghini nosi nazwy związane z korridą. Ferruccio był zodiakalnym bykiem, a inspiracją była również wizyta na hiszpańskim ranczu Eduardo Miury, słynnego hodowcy byków bojowych. Włoski przedsiębiorca był pod tak wielkim wrażeniem majestatu tych zwierząt, że uczynił walczącego byka swoim godłem. Nazwy modeli Lamborghini to hołd dla świata korridy. Miura wzięła nazwę od nazwiska wspomnianego hodowcy. Islero był bykiem, który w 1947 roku zabił słynnego matadora Manolete. Diablo, Murciélago czy Gallardo to imiona innych legendarnych zwierząt, które zapisały się w historii walk. Ciekawym wyjątkiem jest Countach. Lamborghini Espada również nie wzięła swojej nazwy od byków.
Burzliwe lata kryzysu i zmiany właścicielskie
Problemy finansowe i sprzedaż udziałów
Mimo spektakularnych premier, firma nie zawsze prosperowała. Koniec lat 60. wyznacza początek nowej ery we włoskich fabrykach. W tym okresie firma Lamborghini Trattori po raz pierwszy została dotknięta poważnym kryzysem, który wpłynął na wiele sektorów włoskiej gospodarki. We wcześniejszych latach w Lamborghini Trattori przeprowadzono radykalną transformację produktu. Liczba pracowników podwoiła się, kiedy zatwierdzono ogromne zamówienie na ciągniki od państwa Boliwii. Jednak sytuacja polityczna w tym południowoamerykańskim kraju nagle się zmieniła po zamachu stanu, co sprawiło, że nowy rząd anulował zamówienie. W rezultacie w 1970 r. na terenie fabryki znajdowało się 5 000 gotowych do sprzedaży ciągników. Wiosną 1971 r. kryzys wydawał się powoli ustępować za sprawą sprzedaży budynków zakładu FIAT. Każdy pracownik Lamborghini miał wybór: albo przejść do Fiata, albo podążać za Ferruccio w nowej firmie zlokalizowanej w Pieve.
Na początku lat siedemdziesiątych XX wieku, podczas kryzysu gospodarczego, spółka sprzedała część swoich udziałów (czyli 72 procent) konkurencyjnemu koncernowi SAME. W 1973 roku Ferruccio Lamborghini sprzedał dział zajmujący się produkcją aut sportowych już w 1972 roku. W 1972 roku władze marki podjęły kolejną drastyczną decyzję - sprzedaż 51% udziałów w Automobili Lamborghini swojemu przyjacielowi - Georgesowi-Henriemu Rossettiemu. Rossetti wykupił udziały za 600 tys. dolarów. Mimo to sytuacja finansowa firmy nieszczególnie się polepszyła. W 1974 r. Ferruccio sprzedał pozostałe udziały René Leimerowi. Kryzys naftowy i presja społeczna prowadziły do poważnych konsekwencji. Lata kryzysu dały się we znaki markom luksusowym.
Następni właściciele i próby ożywienia
Firma przechodziła z rąk do rąk. Kolejnymi właścicielami byli Georges-Henri Rossetti i René Leimer, następnie zarządzający firmą Patrick Mimran, który w 1987 sprzedał udziały amerykańskiemu koncernowi Chrysler Corporation. 7 lat współpracy minęło głównie pod znakiem nietypowego prototypu Chrysler-Lamborghini Portofino, by następnie w 1994 ponownie odsprzedać udziały innej firmie - indonezyjskiemu Megatech. W 1982 Lamborghini przedstawiło prototyp surowego samochodu terenowego oznaczony jako LM001. W 1986, po dokonaniu szeregu modyfikacji, wszedł do produkcji seryjnej jako LM002. Następcą modelu Countach w 1990 zostało Diablo i produkowany był przez ponad dziesięć lat. Małe modele Lamborghini były produkowane z dużymi przerwami. Po modelu Urraco trzeba było czekać trzy lata na kolejny „mały” model, Jalpa, który produkowano do 1989. W 1995 przedstawiono prototyp Cala z silnikiem V10 3.9 L o mocy 400 KM. Do seryjnej produkcji jednak nie doszło.
Epoka Audi i współczesność
Renesans pod skrzydłami Audi
Prawdziwa stabilizacja i renesans nadeszły w 1998 roku. Wtedy to markę przejęło Audi AG za 110 milionów dolarów i niezwłocznie uruchomiło program restrukturyzacji i modernizacji firmy. Niemcy podeszli do tematu z wielkim szacunkiem, ale i żelazną konsekwencją. Połączyli włoski temperament i design z niemiecką technologią oraz precyzją wykonania. Pierwszym owocem tej współpracy było Murciélago, a prawdziwym hitem sprzedażowym okazał się mniejszy model Gallardo. W rezultacie ostatnie dwa modele Diablo 2000 i 2001 odznaczały się znacznie lepszą jakością niż poprzednie samochody - szczególnie w przypadku desek rozdzielczych i wnętrz. Dzięki wsparciu technologicznemu Grupy Volkswagen, auta stały się niezawodne i zdatne do codziennego użytku. Obecne modele Lamborghini kontynuują tę filozofię.
Sukcesy i przyszłość Automobili Lamborghini
Marka śmiało patrzy w przyszłość, wchodząc w erę elektromobilności. Najnowsze konstrukcje, jak Revuelto, to zaawansowane hybrydy plug-in. Zachowują one charakterystyczny dźwięk V12, ale spełniają rygorystyczne normy emisji spalin. W 2022 roku Automobili Lamborghini zakończyło najlepsze półrocze w swojej historii: sprzedaż, obroty, wynik operacyjny i rentowność osiągnęły rekord wszechczasów. W pierwszych sześciu miesiącach 2022 roku wartość globalnych dostaw wyniosła 5 090 sztuk (+4,9%), a pod względem wskaźników finansowych obroty osiągnęły 1,332 mld euro, co stanowi wzrost o 30,6% w porównaniu z pierwszymi sześcioma miesiącami 2021 roku. W 2023 roku marka Automobili Lamborghini kontynuowała świetną passę. Pierwsze dziewięć miesięcy przebiło poprzedni rekord, osiągając obroty w wysokości ponad 2,12 miliarda dolarów i sprzedając 7 744 samochody. Dzisiaj samochody marki Lamborghini pozostają jednymi z najbardziej pożądanych na świecie.
Upokorzyli Go I Nazywali Prostakiem. Zemścił Się I Stworzył Markę Lamborghini.
Dziedzictwo Ferruccio Lamborghini
Ferruccio Lamborghini zmarł w lutym 1993 r. na dwa miesiące przed swoimi urodzinami, z powodu ataku serca. Dwa lata po śmierci legendy włoskiej motoryzacji, jego syn - Tonino - postanowił stworzyć muzeum upamiętniające dzieło jego ojca. Wszystkie firmy Ferruccio Lamborghiniego działają do dziś. Córka Ferruccio, Patrizia Lamborghini, prowadzi winiarnię Lamborghini w jego posiadłości w Umbrii, a jego syn, Tonino, projektuje kolekcję odzieży i akcesoriów pod marką Tonino Lamborghini, a także Town Life, elektryczny mikrosamochód. Dzieci Ferruccia, Tonino i Patrizia, kultywują pamięć o ojcu i matce, angażując się w różne przedsięwzięcia związane z marką.
Lamborghini Trattori obecnie
Współczesna produkcja ciągników
Dziś nazwa Automobili Lamborghini kojarzy się z krzykliwymi supersamochodami, które raczej widuje się pod kasynem w Monako niż przy pługu w polu. Jednak początki tej marki sięgają innej dziedziny - rolnictwa. Ciągniki z logo byka wciąż powstają i są cenione w rolnictwie. Produkuje je jednak zupełnie inna firma - Lamborghini Trattori, należąca do koncernu SDF S.p.A. (dawniej SAME Deutz-Fahr S.p.A.). W czasie, gdy prezesem firmy był jeszcze Ferruccio Lamborghini, produkcja obu typów pojazdów była prowadzona wspólnie aż do roku 1971, gdy wydzieloną część zajmującą się ciągnikami sprzedano firmie SAME, która stworzyła później powyższą grupę.
Deutz-Fahr Lamborghini Edition
Kilka tygodni przed targami Agritechnica pojawiły się pytania o przyszłość marki Lamborghini. Stoisko koncernu SDF na Agritechnice było jednym z najciekawszych. Choć marka Lamborghini jako samodzielny producent ciągników ma nie być kontynuowana, jej dziedzictwo żyje w specjalnych edycjach ciągników Deutz-Fahr.
Najciekawszą nowością była wersja Deutz-Fahr Lamborghini Edition. Wbrew pozorom nie jest to ciągnik włoskiej marki, mimo znaczków i napisów ze znanym bykiem w roli głównej. Biała wersja Deutz-Fahra reklamowana jest jako „włoska pasja, niemiecka technologia”. Przedstawiciele SDF poinformowali, że marka Lamborghini nie będzie już kontynuowana, nawet we Włoszech. Oferta „Lamborghini Edition” jest skierowana do klientów Deutz-Fahr i stanowi uzupełnienie dla tych, którzy wymagają czegoś więcej. Zgodnie z zapowiedziami, nowa edycja ciągników Deutz-Fahr Lamborghini stanowi kolejny krok naprzód, oferując wybuchową mieszankę jakości, technologii, wydajności i stylu.
Na targach Agritechnica zaprezentowano model Deutz-Fahr Lamborghini Edition 6190 TTV. Jest to pierwszy ciągnik tej serii, a wkrótce pojawią się następne. Wszystkie Deutz-Fahry z pakietem Lamborghini pochodzą z Lauingen i są oznaczone tabliczką znamionową niemieckiej marki. Pakiet Lamborghini należy rozumieć jako pakiet wyposażenia nawiązujący do włoskiej marki, a nie jako traktor „lambo”. Ciągniki z pakietem Lamborghini Edition mają wyróżniać się jeszcze lepszym wyposażeniem niż dotychczasowe wersje Warrior.
Wyposażenie i design edycji Lamborghini
Nowa specjalna edycja Lamborghini to elegancka biel, kojarzona dotychczas z ciągnikami tej marki. Dostępna będzie we wszystkich seriach ciągników Deutz-Fahr, począwszy od małych prostych modeli mechanicznych aż po największą serię. Wersja Lamborghini w standardzie oferuje pełne wyposażenie obejmujące między innymi oświetlenie LED, chromowane akcenty, pneumatyczny fotel operatora, nowoczesne systemy elektroniczne i wiele innych. Charakterystyczne logo Lamborghini widoczne jest zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz ciągnika, m.in. podczas uruchamiania silnika oraz na specjalnych obszyciach foteli. Lodówka we wnętrzu to jeden z dodatków podnoszących komfort pracy. Opony Michelin zapewniają doskonałą przyczepność. W standardzie znajdziemy również pneumatyczny fotel operatora i dodatki chromowane.
tags: #lamborghini #produkcja #ciagnik