DZT Pasagon (Lublin): Historia, Dane Techniczne i Opis Wywrotki

Początki Pasagona sięgają końca lat 70. i całych lat 80. XX wieku, kiedy to w lubelskiej fabryce, we współpracy z ZSD w Nysie, powstawały zunifikowane prototypy samochodów dostawczych. Charakteryzowały się one nowoczesną na ówczesne czasy sylwetką i dużym podobieństwem do późniejszego seryjnego Lublina. Celem prac było stworzenie następcy dla przestarzałego już Żuka oraz Nysy. Efektem były prototypy Lublin 25 i 35 oraz Nysa 321, 25 i 325 (w tym egzemplarz z napędem na cztery koła). Z nieznanych powodów produkcji tych pojazdów nie uruchomiono, prawdopodobnie ze względów politycznych.

W 1974 roku w fabryce Andoria z Andrychowa rozpoczęto konstruowanie zupełnie nowego, polskiego silnika wysokoprężnego. Ten silnik testowano w brytyjskim instytucie badawczym Ricardo w latach 1976 i 1979.

Historia Produkcji i Zmiany Nazwy

Daewoo Lublin I Furgon to samochód osobowo-dostawczy klasy średniej, którego produkcja rozpoczęła się 15 października 1993 roku w polskim przedsiębiorstwie FS (Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie) modelem Lublin 33 z silnikiem 4C90 o mocy 72 KM, zastępującym Żuka. Początkowo wprowadzono jedynie podwozie z różnymi rodzajami zabudowy, takimi jak skrzynia ładunkowa, kontener czy furgon z laminatu.

• W latach 1993-1998 był produkowany przez polskie przedsiębiorstwo FS.
• Pod południowokoreańską marką Daewoo jako Daewoo Lublin był produkowany w latach 1998-2001.
• Przez polskie przedsiębiorstwo Andoria jako Andoria Lublin w latach 2001-2003.
• Pod brytyjsko-rosyjską marką Intrall jako Intrall Lublin w latach 2003-2007.
• Jako DZT Pasagon pod polską marką DZT w latach 2011-2012.
• Pod polską marką Honker jako Honker Van lub Honker Cargo w latach 2012-2013.

Rozwój i Modernizacje

Od 1996 roku dostępne były turbodoładowane silniki 4CT90 o mocy podwyższonej do 90 KM oraz benzynowy 2,0 MPFI o mocy 105 KM (koncernu General Motors, wyprodukowano małą liczbę aut z tym silnikiem). W latach 1996-2001 montaż Lublinów odbywał się także w rumuńskich zakładach Daewoo Automobile Romania w Krajowej.

W 1997 roku rozpoczęto produkcję znacznie zmodernizowanego Lublina II. Zastosowano w nim nową skrzynię biegów, wspomaganie układu kierowniczego, hamulce tarczowe z przodu, inną atrapę wlotu powietrza, nową deskę rozdzielczą (wzorowaną na desce rozdzielczej Polonezów z serii Plus) oraz kierownice od Poloneza z napisem DMP, a także wiele innych mniejszych zmian.

W 1999 roku do sprzedaży wszedł zmodernizowany Lublin 3. W nadwoziu dokonano niewielkich zmian, pojawiły się nowe lampy kierunkowskazów i świateł postojowych zamontowane w narożnikach nadwozia. Po ogłoszeniu upadłości fabryki jesienią 2001 roku, przejęła ją fabryka silników Andoria z Andrychowa. Wiosną 2002 roku wznowiono produkcję Lublinów. Pod koniec 2003 roku prawa do produkcji przejęła spółka Intrall Polska, ponownie uruchamiając produkcję z początkiem 2004 roku. Od 2004 roku odbywał się montaż Lublinów 3Mi w systemie SKD w zakładach Unison we wsi Obczak pod Mińskiem.

W 2005 roku wprowadzono zmodernizowanego Lublina 3Mi. Nowy model otrzymał zmienioną atrapę wlotu powietrza z okrągłymi lampami, a w wersji furgon pojawiły się nowe tylne lampy kierunkowskazów i świateł stop, rozmieszczone podobnie jak w Żuku. Do oferty dołączył również silnik 2,8 l Iveco 8140.43S o mocy 125 KM. W 2006 roku silnik 4CT90 został zastąpiony jednostką 4CTi90 wyposażoną w intercooler i o mocy podwyższonej do 102 KM. W grudniu 2007 roku produkcja została wstrzymana ze względu na upadłość Intralla.

Narodziny Pasagona

W 2009 roku prawa i kompletny osprzęt do produkcji Lublina przejęło przedsiębiorstwo DZT Tymińscy z Siemiatycz, wcześniej odkupując również Honkera. Tak właśnie narodził się Pasagon - zmodernizowany Intrall Lublin, który nadal wyglądał jak Lublin, tyle że ze zmienioną stylistyką przodu. Tym razem inżynierowie postarali się bardziej, ponieważ przód Pasagona był znacznie inny od tego z Intralla. Przede wszystkim, był dłuższy i bardziej pękaty, aby pomieścić większą, 2,6-litrową Andorię z common-railem. Silnik montowano już w poprzedniku, modelu Intrall, jednak niedługo później przerwano produkcję i takich pojazdów powstało zaledwie kilkadziesiąt.

Prototyp Pasagona nieoficjalnie zaprezentowano w sierpniu 2010 roku podczas Salonu Samochodowego w Turynie Siemiatyckich Targów Pogranicza. Kilka tygodni później, 16 września 2010 roku, odbyła się oficjalna prezentacja na terenie lubelskiego zakładu, gdzie miał być docelowo produkowany. Nie był to już prototyp, a gotowy do działania samochód. Produkcję seryjną rozpoczęto 3 stycznia 2011 roku.

Do napędu pojazdu zastosowano wyposażony we wtrysk Common Rail, 4-cylindrowy, rzędowy silnik wysokoprężny typu Andoria ADCR o pojemności skokowej 2636 cm³, mocy 85 kW (115 KM) i maksymalnym momencie obrotowym 250 Nm. Początkowo silnik spełniał normę czystości spalin Euro 4, a od maja 2011 roku również Euro 5. Jednostka napędowa zblokowana została z 5-biegową manualną skrzynią biegów, poprzez którą napęd przekazywany był na tylne koła. Zawieszenie pojazdu stanowiła sztywna belka przednia oraz tylny most napędowy, które oparte były na podłużnych resorach piórowych oraz amortyzatorach hydraulicznych.

We wrześniu 2012 roku zmieniono nazwę pojazdu z DZT Pasagon na Honker Van, a później na Honker Cargo. Do końca tego samego miesiąca pod nową nazwą sprzedano 48 samochodów. Mimo modernizacji, większość egzemplarzy wyprodukowanych przez DZT, a potem FS Honker, została złożona z kabiną poprzedniego modelu, tj. Lublin 3Mi. Rok później, w 2013 roku, produkcja samochodu osobowo-dostawczego po 20 latach i wielu nazwach oraz zmieniających się przedsiębiorstwach, została ostatecznie zakończona bez następcy. Łącznie w latach 2011-2013 powstało około 150 samochodów dostawczych, z czego 20 z nowym przodem.

Dane Techniczne Lublin (Pasagon) - Skrzyniowy (Wywrotka)

Lubliny ostatnich serii są bardziej dopracowane od poprzedników. Fabryczne skrzyniówki dostępne są w dwóch wersjach tonażowych: o DMC 2 900 kg i 3 490 kg. Rozstaw osi lżejszych modeli to 2 900 mm, 3,5-tonowych: 3 433 mm. Fabryczne skrzynie mają długość 2 720 mm lub 3 300 mm. Standardowa wysokość aluminiowych burt to 400 mm. W zależności od wersji, Lublin może przewieźć 1 105, 1 520 lub 1 580 kg ładunku (podczas modernizacji zwiększono ładowność cięższej odmiany).

Silniki i Układ Napędowy

Wóz napędzany jest andrychowskim, rzędowym turbodieslem o poj. 2 417 ccm, mocy 90 KM. Motor jest przeciętnie trwały, do naprawy głównej wytrzymuje 400-500 tys. km. Zawodzi osprzęt: pękają termostaty, siadają sterowniki świec żarowych, pękają gumowe kolanka w układzie intercoolera. Motor łączono z dwoma typami mechanicznych, pięciostopniowych skrzyń biegów: koreańskimi KIA PD-97 i polskimi Tczew TS5-21.

Producent: FSC Lublin / Daewoo Motor Polska

Model: Lublin 3

Typ pojazdu: Lekki samochód dostawczy

Lata produkcji: 1999-2001

Nadwozie: Furgon / Skrzyniowy / Brygadowy

Napęd: Na tylne koła (RWD)

Silnik Andoria 4C90

• Funkcja: jednostka napędowa pojazdu.
• Charakterystyka: czterocylindrowy, wolnossący diesel o pojemności 2417 cm³ i mocy 70 KM.
• Typowe awarie: wycieki oleju, trudności z rozruchem w zimie.
• Ciekawostka: bardzo prosty w budowie - wielu kierowców potrafiło naprawiać go samodzielnie.

Silnik Andoria 4CTi90

• Funkcja: mocniejsza wersja napędowa.
• Charakterystyka: czterocylindrowy diesel z turbodoładowaniem i intercoolerem, moc ok. 90 KM.
• Typowe awarie: awarie turbosprężarki, problemy z chłodzeniem intercoolera.
• Ciekawostka: ta wersja była najczęściej wybierana do pojazdów specjalnych (straż, policja).

Skrzynia biegów 5-biegowa

• Funkcja: przenosi moment obrotowy z silnika na wał napędowy i umożliwia zmianę przełożeń.
• Charakterystyka: manualna, pięciostopniowa, zsynchronizowana na wszystkich biegach do przodu.
• Typowe awarie: zużycie synchronizatorów drugiego biegu, wycieki oleju, hałas przy dużym przebiegu.
• Ciekawostka: ze względu na prostą konstrukcję skrzynie można było regenerować lokalnie w warsztatach.

Wał napędowy

• Funkcja: przenosi moment obrotowy ze skrzyni na tylny most.
• Charakterystyka: stalowy, z przegubami krzyżakowymi i łożyskiem podporowym.
• Typowe awarie: zużycie krzyżaków, drgania przy dużych prędkościach, wybicie łożyska.
• Ciekawostka: wielu kierowców woziło zapasowe krzyżaki na dłuższe trasy.

Zawieszenie i Układ Kierowniczy

Zależne zawieszenie z kutą belką, resorami piórowymi i stabilizatorem poprzecznym z przodu oraz opartą na resorach jednolitą obudową mostu z tyłu jest przeciętnie trwałe. Piętą achillesową skrzyniówek jest elektryka i słabe, wrażliwe na przeciążanie zawieszenie. Wóz wymaga regularnego serwisowania. Np. zwrotnice w samochodach Daewoo smarować trzeba nie rzadziej niż co 3,5 tys. km, Intrall zalecał natomiast smarowanie co 10 tys. km, inaczej będą się zapiekać.

Resory piórowe przednie

• Funkcja: utrzymują przednią oś i amortyzują nierówności.
• Charakterystyka: stalowe resory wielopiórowe, prosta konstrukcja bez regulacji.
• Typowe awarie: pęknięcia piór, wybicie tulei resorowych.
• Ciekawostka: można było dołożyć dodatkowe pióra, zwiększając ładowność pojazdu.

Resory piórowe tylne

• Funkcja: przenoszą obciążenie skrzyni ładunkowej i amortyzują tylną oś.
• Charakterystyka: wielopiórowe resory wzmocnione, przystosowane do dużych ładunków.
• Typowe awarie: pęknięcia przy nadmiernym przeciążaniu, zużycie mocowań.
• Ciekawostka: wielu właścicieli wzmacniało resory dodatkowymi obejmami przy przewozie ciężkich towarów.

Kolumna kierownicza

• Funkcja: przenosi ruch kierownicy na przekładnię kierowniczą.
• Charakterystyka: prosta, stalowa, bez regulacji wysokości ani głębokości.
• Typowe awarie: luzy w łożyskach, zużycie przegubu krzyżakowego.
• Ciekawostka: w wersjach eksportowych pojawiały się regulowane kolumny.

Przekładnia kierownicza (ślimakowa)

• Funkcja: zmienia ruch obrotowy kierownicy na liniowy ruch drążków.
• Charakterystyka: mechaniczna, ślimakowa, bardzo trwała.
• Typowe awarie: luzy, wycieki oleju, opory przy kręceniu.
• Ciekawostka: wielu kierowców regulowało przekładnię samodzielnie, śrubą na obudowie.

Układ Hamulcowy

Układ hamulcowy jest skuteczny, zdarzają się jednak pęknięcia przewodów hydraulicznych.

Pompa hamulcowa

• Funkcja: tłoczy płyn hamulcowy do przewodów.
• Charakterystyka: jednosekcyjna, współpracująca z serwem.
• Typowe awarie: nieszczelności, spadek ciśnienia.
• Ciekawostka: łatwa w regeneracji - większość warsztatów nie wymieniała jej na nową.

Serwo hamulcowe

• Funkcja: wspomaga nacisk na pedał hamulca.
• Charakterystyka: podciśnieniowe, zasilane z kolektora ssącego.
• Typowe awarie: twardy pedał, brak wspomagania.
• Ciekawostka: uszkodzona membrana mogła powodować nierówną pracę silnika.

Hamulce przednie (tarcze)

• Funkcja: główne hamulce robocze.
• Charakterystyka: tarcze wentylowane z zaciskami jednotłoczkowymi.
• Typowe awarie: bicie tarczy, zużycie klocków, zapiekające się tłoczki.
• Ciekawostka: tarcze pasowały z innych pojazdów dostawczych, co ułatwiało naprawy.

Układ Chłodzenia i Paliwowy

Układ chłodzenia

• Funkcja: utrzymuje właściwą temperaturę pracy silnika.
• Charakterystyka: chłodnica wodna, pompa cieczy, termostat, wentylator.
• Typowe awarie: nieszczelności chłodnicy, uszkodzenia pompy wody, zacinanie się termostatu.
• Ciekawostka: w zimie wielu kierowców zakrywało część chłodnicy tekturą, by szybciej nagrzać silnik.

Układ paliwowy

• Funkcja: dostarcza paliwo do silnika.
• Charakterystyka: zbiornik paliwa, przewody, filtr, pompa wtryskowa, wtryskiwacze.
• Typowe awarie: zapowietrzanie się układu, nieszczelne przewody, zużyte wtryskiwacze.
• Ciekawostka: często stosowano dodatkowe filtry paliwa z powodu zanieczyszczonego oleju napędowego w Polsce lat 90.

Układ Wydechowy i Elektryka

Układ wydechowy

• Funkcja: odprowadza spaliny, tłumi hałas.
• Charakterystyka: kolektor wydechowy, rury, tłumik.
• Typowe awarie: korozja tłumika i rur, urwania wieszaków.
• Ciekawostka: niektóre egzemplarze z turbosprężarką miały charakterystyczny gwizd słyszany w całej okolicy.

Instalacja 12 V

• Funkcja: zasila wszystkie urządzenia elektryczne pojazdu.
• Charakterystyka: klasyczna instalacja, prosta wiązka przewodów.
• Typowe awarie: korozja styków, przetarcia przewodów, awarie masy.
• Ciekawostka: wielu właścicieli dodawało własne bezpieczniki i wyłączniki.

Akumulator

• Funkcja: źródło energii do rozruchu i zasilania instalacji.
• Charakterystyka: 12 V, 90 Ah, klasyczne ogniwa kwasowo-ołowiowe.
• Typowe awarie: rozładowywanie się zimą, zasiarczenie płyt.
• Ciekawostka: w mroźne dni akumulatory często były wyciągane i przechowywane w ciepłym miejscu.

Kabina i Wnętrze

Kabina kierowcy

• Funkcja: miejsce pracy kierowcy i pasażerów, zapewnia komfort i bezpieczeństwo.
• Charakterystyka: stalowa, dwu- lub trzyosobowa, z prostym wnętrzem. Deska rozdzielcza minimalistyczna, z podstawowymi wskaźnikami.
• Typowe awarie: korozja progów, drzwi i nadkoli; problemy z zamkami i mechanizmami szyb.
• Ciekawostka: w wielu egzemplarzach montowano dodatkowe ogrzewanie postojowe.

Drzwi i okna

• Funkcja: dostęp do wnętrza, wentylacja i widoczność.
• Charakterystyka: drzwi stalowe, szyby opuszczane ręcznie (w wersjach późniejszych elektryczne).
• Typowe awarie: zacinanie się mechanizmów podnoszenia szyb, korozja dolnych krawędzi drzwi.
• Ciekawostka: w wersjach eksportowych stosowano lepsze uszczelki, które lepiej chroniły przed hałasem.

Fotele

• Funkcja: zapewniają wygodę jazdy kierowcy i pasażerów.
• Charakterystyka: proste, obszyte tkaniną lub skajem, bez regulacji wysokości.
• Typowe awarie: przetarcia tapicerki, luzy w prowadnicach.
• Ciekawostka: w wersjach specjalnych (np. sanitarka) stosowano obrotowe lub składane siedziska.

Wersja Hybrydowa

Całkowicie polski samochód dostawczy Pasagon (dawniej Lublin, teraz Honker Cargo) doczekał się projektu napędu hybrydowego, łączącego silnik spalinowy z elektrycznym. Prace trwały od 30 grudnia 2010 do 30 kwietnia 2013 pod kierownictwem Emila Króla. Pomysłodawcą i wykonawcą projektu był katowicki KOMEL. Lubelska fabryka, nie będąc oficjalnie współtwórcą hybrydyzacji Pasagona, wspomagała konstruktorów dokumentacją techniczną.

Układ napędowy określany jest jako bimodalny, gdyż składa się z dwóch pracujących niezależnie silników, umożliwiających dwa tryby jazdy: spalinowy oraz elektryczny. Bimodalny oznacza "działający w dwóch trybach" - inaczej niż w większości produkowanych seryjnie hybryd, silniki Pasagona nie mogą równocześnie napędzać auta. Silnik elektryczny może być jednak używany jako generator uzupełniający energię w akumulatorach. Równie prosto wygląda włączenie ładowania akumulatorów podczas jazdy, i to w obu trybach: stałym i podczas hamowania.

Zastosowany silnik elektryczny to konstrukcja własna KOMELu, który specjalizuje się w tworzeniu takich jednostek napędowych. Motor dysponuje mocą ciągłą w wysokości 45 kW (60 KM) i mocą szczytową 70 kW (94 KM). Zestaw akumulatorów ma pojemność 21,3 kWh, co pozwala hybrydowemu Pasagonowi na przejechanie w trybie elektrycznym nawet 100 km; prędkość maksymalna wynosi w tym przypadku 70 km/h. Czas pełnego uzupełnienia energii akumulatorów wynosi odpowiednio 8 i 3 godziny. Zbudowany prototyp wykorzystywany jest przez KOMEL jako auto dostawcze i można go spotkać na ulicach Katowic.

tags: #lublin #pasagon #wywrotka