Utrzymanie higienicznej czystości w oborach stanowi wyzwanie, jednak poprawa komfortu krów, jasności budynku oraz zapewnienie dezynfekcji ścian jest jak najbardziej osiągalne. Bielenie obory powinno być przeprowadzane przynajmniej raz w roku. Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje na temat metod, kosztów oraz znaczenia bielenia obory dla krów.
Kiedy przeprowadzać bielenie obory?
Najlepszym okresem na przeprowadzenie zabiegu bielenia obory jest okres wiosenno-letni. Niektórzy hodowcy decydują się na wapnowanie ścian nawet późną jesienią. Teoretycznie, bielenie obory powinno odbywać się przynajmniej raz w roku, jednak częstsze zabiegi, jeśli zależy nam na czystości i bieli ścian, nie zaszkodzą.
Po zimie na ścianach obory często pojawiają się zacieki, zabrudzenia kałem i moczem bydła, a także pajęczyny i odchody much. W rogach ścian, futrynach okiennych i wentylatorach można zaobserwować duże ilości pajęczyn.
Wiosną i latem istnieje możliwość wypędzenia bydła na pastwisko lub zamknięcia go na cały dzień na wybiegu, co gwarantuje, że nic nie zakłóci pracy związanej z bieleniem. Jednak głównym powodem przeprowadzania zabiegu w cieplejszych porach roku jest mniejszy poziom wilgoci w ścianach i wyższa temperatura. Sprzyjają one funkcji bielenia, jaką jest również dezynfekcja - mleko wapienne w połączeniu z wysoką temperaturą otoczenia i brakiem wilgoci wspomaga hamowanie rozwoju mikroorganizmów. Jesienią temperatura jest nieco niższa, a wilgotność większa, jednak wtedy pojawia się najwięcej zabrudzeń powodowanych przez muchy, co skłania hodowców do przeprowadzenia zabiegu w tym okresie.
„Myślę, że raz w roku powinno wystarczyć bielenie, żeby pozbyć się różnych niepotrzebnych mikroorganizmów, poprawić higienę i rozjaśnić oborę” - mówi Adam Kurowicki, hodowca krów mlecznych.
Znaczenie bielenia dla dobrostanu zwierząt
Chociaż nie możemy zapytać zwierząt o ich odczucia, możemy być pewni, że odmalowanie obory wpłynie przede wszystkim na jej jasność dzięki lepszemu odbijaniu światła słonecznego od ścian. Zmniejszy się również ilość drobnoustrojów chorobotwórczych przenoszonych przez muchy, a co za tym idzie, liczba insektów drażniących krowy. Coraz częściej krowy utrzymywane są w oborach całorocznie, bez możliwości wyjścia na pastwisko czy wybieg. Stworzenie im optymalnych warunków środowiskowych pozwoli na pełne wykorzystanie ich potencjału produkcyjnego. Podsumowując, bielenie obory przyczynia się do poprawy szeroko pojętego dobrostanu krów i warunków zoohigienicznych w produkcji mleka.
W oborach o niewielkiej powierzchni okien, należy szczególnie zadbać o jasność ścian.
W oborach, w których przeprowadzane jest bielenie, obserwuje się mniej przypadków zapalenia wymienia, co jest wynikiem mniejszej liczby much i lepszej higieny.
Metody bielenia obory
Istnieje kilka metod bielenia obory, które różnią się między sobą:
- Pracochłonnością
- Czasochłonnością
- Ilością zużytego wapna (w kg)
- Rodzajem sprzętu używanego do bielenia
- Kosztami
Malowanie wałkiem
Malowanie obory wałkiem jest najtańszą metodą, wymagającą jedynie zakupu wałka i wapna. Jest to jednak metoda żmudna, ciężka i czasochłonna, szczególnie w przypadku obór wielkogabarytowych. Odświeżanie ścian wałkiem trwa najdłużej spośród wszystkich wymienionych metod. Obora o wymiarach 50 m długości × 25 m szerokości × 4,5 m wysokości dla 50 krów będzie malowana wałkiem około 25 godzin.
Opryskiwacz plecakowy
Opryskiwacz plecakowy do bielenia mlekiem wapiennym jest sprzętem wielofunkcyjnym, który można wykorzystać również do oprysków roślin w ogródku czy drzewek owocowych. Na rynku dostępny jest szeroki wybór takich opryskiwaczy, w cenach od 80 do 130 zł. Stosując opryskiwacz plecakowy, marnuje się mniej mleka wapiennego w porównaniu do malowania wałkiem. Problematyczne może być jednak ciągłe uzupełnianie mleka wapiennego, ponieważ opryskiwacze mają niewielkie pojemności (10-15 litrów). Obora dla 50 krów o podanych wcześniej wymiarach będzie bielona opryskiwaczem plecakowym około 14 godzin.
Pistolet ze sprężarką
Posiadając odpowiednią sprężarkę, można użyć specjalnego leja do bielenia mlekiem wapiennym. Jest to metoda czasochłonna ze względu na niewielkie rozmiary leja i konieczność ciągłego uzupełniania mleka wapiennego. Jest ona jednak stosowana przez wielu rolników i zalecana dla obór o mniejszych gabarytach. Bielenie obory dla 50 krów tą metodą zajmie około 16 godzin.
Bielarka
Bielarka to agregat działający pod wysokim ciśnieniem, wyposażony w pojemny zbiornik (20-100 litrów). Jest to prawdopodobnie najszybsza metoda malowania wapnem dostępna na rynku. Bielarki są często wykorzystywane przez firmy świadczące usługi bielenia budynków gospodarskich. Koszt zakupu nowego agregatu to około 700-800 zł. Zaletą tego sprzętu jest możliwość wykorzystania go do wielu innych zabiegów, takich jak dezynfekcja, mycie pod ciśnieniem czy opryski. Obora dla 50 krów o podanych wymiarach będzie bielona bielarką w około 8 godzin.
„W naszej mleczarni w Kosowie Lackim można wypożyczyć taką bielarkę. Mleczarnia nic za to nie bierze. Wychodzą na przeciw rolnikom, w ten sposób pomagając” - mówi Adam Kurowicki.
Firmy zajmujące się bieleniem
Na rynku istnieje wiele firm oferujących usługi bielenia obór. Ceny takich usług są zróżnicowane. Niektóre firmy stosują stawkę 1 zł/m², co w przypadku obory o metrażu 50 m × 25 m daje 675 zł (z własnym wapnem). Można również znaleźć profesjonalistów, z którymi można negocjować cenę.
„Uzależniam cenę zabiegu od ilości wykorzystanego wapna i odległości od klienta. Mam swoje wapno. Pierwszy worek 25 kg kosztuje 80 zł, a każdy następny po 60 zł. Jeśli muszę wykorzystać dużo więcej, to schodzę z ceny do np. 20-30 zł. Dodatkowo pobieram symboliczną kwotę za paliwo. Wykorzystuję agregat pod ciśnieniem typowo do bielenia, zbiornik ma 100 l. Woda z wapnem 1:4. Najczęściej rolnik samodzielnie przygotowuje ściany, ale jeśli trzeba, to za dodatkową opłatą również możemy to zrobić, podobnie z zabezpieczeniami okien i sprzętu styropianem czy folią. Robimy tak żeby rolnikowi pasowało i mi pasowało. Najważniejsze żeby rolnik był zadowolony” - mówi Maciej Kułakowski z firmy specjalizującej się w bieleniu pomieszczeń inwentarskich.
„Pierwsza warstwa jest kładziona jako podkład, tak żeby wszystko się wygryzło, a drugi raz już jest dobrze pokryte. Czasami zdarza się i 6 razy przy dużym zabrudzeniu. Zazwyczaj maluję 2-3 razy. Zwierzęta są najczęściej w pomieszczeniu. Jeśli są młode cielęta, nakrywamy je plandeką, osłaniamy. Słyszę często od rolników, że po zabiegu jest zdecydowanie mniej much. Bielimy od kwietnia, głównie maj i czerwiec, ale zdarza się również w październiku, a nawet zimą. Na liczbę zleceń raczej nie narzekam” - dodaje.
Koszty wapna
Szacuje się, że worek 25 kg wapna hydratyzowanego kosztuje średnio 18 zł. Wystarcza na pomalowanie około 200 m². Dla wzorcowej obory o podanych wymiarach, koszt malowania na własną rękę wyniesie około 70 zł, plus ewentualne koszty zabezpieczeń (taśma, folia malarska).
Przygotowanie do bielenia
Powierzchnia przeznaczona do bielenia powinna być gruntownie oczyszczona z resztek odchodów bydła i much, na przykład za pomocą długiej lub krótkiej drucianej szczotki. Należy usunąć wszelkie pajęczyny, a grubsze zabrudzenia zlikwidować szpachelką. Okna, poidła, karmidła, stacje paszowe oraz sprzęt elektroniczny należy zabezpieczyć folią malarską.
Najlepiej byłoby usunąć zwierzęta z obory na czas bielenia, jednak nie zawsze jest to możliwe. W takim przypadku należy odizolować najmłodsze osobniki stada. Mleko wapienne ma właściwości żrące i może podrażnić skórę, dlatego należy osłonić wrażliwe miejsca (okulary, maseczka ochronna). Można również zakupić kombinezon ochronny.
Przygotowanie mleka wapiennego
Wapno hydratyzowane (suchogaszone) należy rozrobić z wodą w stosunku 1:5. Wapno dodaje się do wody, a nie odwrotnie. Nie zaleca się rozrabiania dużych ilości ze względu na tworzący się osad i rozwarstwienie środka. Mleko wapienne należy zużyć bezpośrednio po przygotowaniu, ponieważ jego właściwości bakteriobójcze maleją wraz z upływem czasu.
Kolejność bielenia powierzchni
Bielenie rozpoczyna się od stropu, a następnie przechodzi się na ściany. Malowanie wykonuje się od góry do dołu, najlepiej dwukrotnie. Drugą warstwę można nakładać, nawet jeśli pierwsza nie wyschła całkowicie. Liczba warstw zależy od potrzeb powierzchni.
Pomieszczenia dla cieląt powinny być jaśniejsze niż dla dorosłych osobników.
Bielenie obory - sprawdzone środki wapienne
Współcześnie rolnicy nadal najczęściej stosują wapno hydratyzowane do bielenia obory. Ten środek działa dezynfekująco i zapewnia skuteczną ochronę przed drobnoustrojami. Wapno gaszone jest łatwo dostępne i stosunkowo tanie, dlatego gospodarstwa wybierają je zarówno do bielenia ręcznego, jak i ciśnieniowego. Bielenie obory z użyciem wapna pozostaje sprawdzoną metodą higienizacji.
Bielenie obory - znaczenie w kontekście dobrostanu zwierząt
Realizacja działań w ramach ekoschematu „Dobrostan zwierząt” nie nakłada obowiązku bielenia, jednak wspiera poprawę warunków utrzymania zwierząt. Czyste i jasne wnętrza redukują stres i wpływają korzystnie na zdrowie zwierząt. Bielenie poprawia również warunki świetlne, zwiększając komfort w oborze. Z tego względu bielenie obory wpisuje się w cele prozdrowotne i dobrostanowe.
Bielenie obory - innowacyjny sprzęt dla gospodarstw
Nowoczesne bielarki ciśnieniowe umożliwiają efektywne pokrywanie ścian nawet w dużych oborach. Choć urządzenia te są droższe, zapewniają znaczną oszczędność czasu. Równomierne nanoszenie roztworu wapna zwiększa skuteczność dezynfekcji. W związku z tym gospodarstwa towarowe coraz częściej inwestują w tego typu sprzęt.
Wystrzał z działa przeciwgradowego Wilanów 2013)
Wiele opinii użytkowników opryskiwaczy Marolex Profession Plus potwierdza ich skuteczność w bieleniu drzewek i tuneli foliowych. Użytkownicy chwalą sobie szybkość i wygodę pracy, a także możliwość wykorzystania urządzenia do innych celów, takich jak opryski środkami ochrony roślin, po wymianie odpowiednich elementów.
Wspomniane jest również wykorzystanie agregatów ciśnieniowych do bielenia wapnem, które są uniwersalne i mogą być stosowane również do malowania farbami emulsyjnymi. Są one szczególnie przydatne do bielenia wysokich budynków inwentarskich, dzięki teleskopowej lance, która może być dodatkowo przedłużana.
tags: #malowanie #wapnem #opryskiwacz #plecakowy