Małe traktory, często określane jako mini traktory lub ciągniczki, stanowią coraz popularniejsze rozwiązanie dla szerokiego spektrum zastosowań. Początkowo projektowane z myślą o rolnictwie, ogrodnictwie i sadownictwie, obecnie znajdują również szerokie zastosowanie w pracach komunalnych. Ich wszechstronność sprawia, że są cenionym narzędziem zarówno dla profesjonalistów, jak i hobbystów.
Nowoczesne mini traktory: Scout i Cedrus
Na polskim rynku dostępna jest szeroka gama mini traktorów, odpowiadająca na różnorodne potrzeby użytkowników. Wśród nich wyróżniają się maszyny dystrybuowane przez spółkę Scout Eurotrade, które oferują modele przeznaczone do zastosowań rolniczych, ogrodniczych, sadowniczych, a także komunalnych. Źródłem napędu tych traktorków są jednocylindrowe silniki wysokoprężne, chłodzone cieczą, o pojemnościach od 815 do 1115 cm³.
Przekazanie mocy w tych maszynach realizowane jest za pomocą mechanicznej skrzyni biegów, oferującej 6 przełożeń do przodu i 2 do tyłu, w dwóch zakresach pracy. Dodatkowym udogodnieniem jest blokada mechanizmu różnicowego tylnego mostu, która zwiększa przyczepność w trudnych warunkach terenowych. Tylny jednopunktowy układ zawieszenia, z możliwością instalacji adaptera TUZ I kategorii, zapewnia udźwig do 190 kg, a wydajność pompy hydraulicznej wynosi 20 l/min.
W ofercie Scout Eurotrade znajduje się również model T-224, który charakteryzuje się napędem na cztery koła i silnikiem o mocy 22 KM. Jest to przykład nowoczesnego podejścia do projektowania kompaktowych maszyn rolniczych.
Warto również zwrócić uwagę na ofertę firmy Cedrus, która proponuje kilka modeli silnych traktorków. Wśród nich można wyróżnić serię Cedrus Challenge, oferującą traktorki o mocy od 16 KM do 22 KM, serię Cedrus Starjet z mocniejszymi maszynami do 24 KM i opcją napędu na 4 koła, a także traktorki karczownice z serii Cedrus Goliat. Te ostatnie wyposażone są w napęd 4x4 z blokadą mechanizmu różnicowego oraz profesjonalne silniki Briggs & Stratton Vanguard.
Silniki w mini traktorach
W mini traktorach stosowane są różnorodne jednostki napędowe, dostosowane do specyfiki pracy i mocy maszyny. Przykładowo, silnik Loncil V-TWIN o mocy 22 KM to 4-suwowa jednostka napędowa o pojemności 678 cm³, z wymuszonym chłodzeniem powietrzem. Z kolei silnik Briggs & Stratton V-TWIN o mocy 24 KM w wersji Commercial Series jest największą jednostką napędową spotykaną w traktorkach z napędem na 4 koła.
Silnik Briggs & Stratton Vanguard o mocy 23 KM to dwucylindrowy, górnozaworowy silnik, który znajduje zastosowanie w traktorkach karczownicach z napędem 4x4 i blokadą mechanizmu różnicowego. Duża moc tych silników pozwala na zastosowanie ich w traktorkach przeznaczonych do najcięższych prac.
Wszechstronność zastosowań mini traktorów
Traktorki ogrodowe to urządzenia wielofunkcyjne, które pozwalają na komfortową pielęgnację terenów zielonych, niezależnie od płci operatora. Szczególną uwagę warto zwrócić na kosiarki traktorki z napędem na cztery koła (4x4), które zapewniają lepszą przyczepność i stabilność podczas pracy.
Możliwość regulacji wysokości koszenia stanowi istotną funkcję, pozwalającą na dostosowanie pracy maszyny do rodzaju trawy i pożądanej długości darni. Traktorki ogrodowe nie ograniczają swojego zastosowania jedynie do koszenia trawy w sezonie letnim.
Zimą, po zainstalowaniu specjalnego pługa, traktorki ogrodowe doskonale sprawdzają się do odśnieżania. Jesienią natomiast mogą być wykorzystywane do prac porządkowych, przy czym duża przyczepa znacząco ułatwia transport liści czy gałęzi.
Traktorki kosiarki, wyposażone w silniki Loncil lub Briggs & Stratton, mogą być również wykorzystywane do przewożenia materiałów budowlanych. Pojemna przyczepa o udźwigu 600 kg jest w stanie poradzić sobie z transportem w trudnych warunkach terenowych.
Historia małych ciągników w Polsce
Współczesny rynek oferuje bogaty wybór nowych maszyn, pochodzących z Indii, Korei czy Chin, a także używane egzemplarze z Japonii. Jednak sytuacja na rynku małych ciągników nie zawsze była tak dynamiczna. W latach 90. polscy przedsiębiorcy próbowali wypełnić lukę na rynku, tworząc własne rozwiązania.
Wiele z tych prób polegało na rebrandingu zagranicznych produktów, jednak istniały również ambitne projekty mające na celu stworzenie w pełni polskich małych ciągników, takie jak Elpol czy Poldek. Najlepsze projekty tego typu powstały jeszcze w okresie PRL.
Najbardziej znanym małym traktorem z czasów PRL był produkowany w latach 80. w Wytwórni Urządzeń Komunalnych WUKO traktor Tur 10D. W tamtym okresie powstawały również inne czterokołowe małe ciągniczki, często bazujące na podzespołach popularnych maszyn, jak np. Dzik (modele Dzik 4K, Jaromka), Mesko RJS-1 czy WUKO M1.
W latach 80. PFMŻ montowało jugosłowiańskie ciągniki TV-521 (Tomo Vinković). Późniejsze polskie próby w tym segmencie to między innymi Poldek 1CA90, produkowany przez świdnicką firmę Populare. Większość z wymienionych pojazdów korzystała z silników Andoria.
W latach 90. lubelska Sipma zaprezentowała na targach Polagra łamany miniciągnik MTZ-082, wyposażony w 2-cylindrowy silnik Briggs & Stratton o mocach 12,5, 16 lub 18 KM. Maszyna ta bazowała na technologii białoruskiego MTZ. Orientacyjna cena takiego traktorka w tamtym okresie wynosiła około 5 tysięcy PLN.
Urwis KMZ-012 - polska adaptacja rosyjskiego projektu
Traktorek Urwis bazował na rosyjskim ciągniku KMZ-012, którego produkcja rozpoczęła się w 1991 roku w zakładach Kurganmashzavod (KMZ) w Kurganie. Fabryka ta specjalizowała się w produkcji maszyn budowlanych i komunalnych.
Pod maską Urwisa KMZ-012 mógł pracować silnik benzynowy lub wysokoprężny. Podstawową jednostką napędową był 2-cylindrowy silnik benzynowy SK-12 o mocy 12 KM. W późniejszym okresie na rynek rosyjski montowano również silniki ChTZ, Briggs & Stratton oraz Hatz. W zależności od zastosowanej jednostki napędowej, do nazwy modelu dodawano litery Ч, Б lub Н.
Gdańska firma Batex importowała z Białorusi ciągniczek KMZ-012, napędzany silnikiem benzynowym o mocy 12 KM. Maszyna ta posiadała 4 biegi do przodu (prędkości 2,5-15 km/h) i 2 do tyłu (3,1-4,1 km/h). Wał odbioru mocy oraz układy zawieszenia narzędzi były dostępne z przodu i z tyłu.
W 1994 roku cena tego ciągnika wynosiła około 4,62 tys. PLN. Dostępne były dodatkowe narzędzia, takie jak przyczepka, kosiarka tylna i przednia, kultywator, pług, brona, zgrabiarka, obsypnik i spychacz. Pełny zestaw narzędzi z ciągnikiem kosztował wówczas około 76 milionów starych złotych. Poza zestawem można było również nabyć glebogryzarkę, cysternę z pompą i pług do odśnieżania.
Produkcja modelu KMZ-012 w Rosji trwała przez bardzo długi czas, a sama maszyna cieszyła się uznaniem użytkowników, czego dowodem są liczne wpisy na rosyjskich forach internetowych. W 2005 roku, czternaście lat po premierze, KMZ-012 został laureatem programu „100 najlepszych produktów Rosji”.
Trudno jednoznacznie określić, kiedy Urwis KMZ-012 zniknął z polskiego rynku, jednak najprawdopodobniej stało się to jeszcze pod koniec lat 90. XX wieku. W latach 1994-1995 ceny nowych ciągników wynosiły około 5 tysięcy złotych. Obecnie na rynku wtórnym są one rzadkością, a ich ceny oscylują w granicach 7-10 tysięcy złotych. Dostępność części zamiennych jest ograniczona, co często wymaga dorabiania elementów lub dopasowywania części z innych pojazdów.