MAN TGS to ciężarówka stworzona do najcięższych zadań, doskonale sprawdzająca się na placach budowy, w żwirowniach, leśnictwie czy transporcie komunalnym. Jest to wszechstronne narzędzie pracy, które oferuje szeroki wachlarz konfiguracji napędu, od 4×2 aż po najbardziej terenową wersję 8×8. To właśnie terenowa wywrotka MAN TGS 8×8, topowy wariant tej serii, zapewnia maksymalną trakcję i imponującą dopuszczalną masę całkowitą (DMC) do 34 ton.
Historia i Pozycja Marki MAN w Transporcie Ciężkim
Marka MAN to jeden z filarów europejskiego transportu ciężkiego, którego korzenie sięgają 1758 roku. Od 1908 roku firma funkcjonuje pod nazwą Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg, a obecnie jest producentem samochodów ciężarowych, autobusów, autokarów oraz lekkich pojazdów dostawczych. Oferuje również pełen ekosystem usług serwisowych, co ugruntowuje jej pozycję jako lidera w branży.
W rodzinie ciężarówek TG, każdy znajdzie coś dla siebie. Modele TGL i TGM są przeznaczone do pracy w dystrybucji, dalekobieżny TGX to atleta długich tras, natomiast TGS jest narzędziem do pracy najtrudniejszej i najbardziej wymagającej. W 2007 roku MAN TGS pojawił się na rynku wraz z modelem TGX, będąc następcą TGA. Producent rozszczepił nazwę pojazdów klasy ciężkiej, wyróżniając TGS dla zastosowań specjalistycznych i TGX dla transportu dalekobieżnego. W porównaniu z poprzednikiem, TGS zyskał powiększone spoilery, co przyczyniło się do zmniejszenia współczynnika oporu powietrza o 4%. Poziom hałasu wewnątrz kabiny jest mniejszy aż o 13%, a strumień powietrza kierowanego do chłodnicy jest o 15% większy.
Konstrukcja i Wygląd Zewnętrzny
Pierwszy kontakt z MAN TGS robi duże wrażenie. Auto, choć nie udaje miejskiego eleganta, prezentuje się jako spójna i solidna konstrukcja, stawiająca na funkcjonalność. W wielu miejscach znajdziemy stal i aluminium zamiast plastiku. Na uwagę zasługuje również przyjazny podczas ewentualnych napraw trzyczęściowy zderzak z wytrzymałego tworzywa, ze zintegrowanym radarem, solidne osłony reflektorów oraz pełne światła LED, które znacząco poprawiają widoczność w nocy, szczególnie w trudnym terenie.
Drzwi otwierają się niemal pod kątem prostym, a antypoślizgowe stopnie (najniższy wykonany z elastycznego materiału) ułatwiają wsiadanie nawet w zabłoconych butach. Dodatkowy stopień umożliwia bezproblemowe zajrzenie do skrzyni ładunkowej w celu sprawdzenia ładunku.
Zewnętrznie TGS nie przytłacza swoimi wymiarami, mierząc 6 m długości i 2,35 m szerokości. Kluczowa jest jednak jego imponująca ładowność, gdyż DMC wynosi aż 34 000 kg, co jest maksymalną dopuszczalną wartością dla czteroosiowych wywrotek. Bliźniacze koła na trzeciej i czwartej osi zapewniają równomierny rozkład nacisku, chroniąc przy tym nawierzchnie dróg. Za amortyzację całej tej gigantycznej konstrukcji odpowiadają resory paraboliczne - stalowe łuki, które odpowiednio się uginają.
Układ Napędowy i Silnik
Pod kabiną MAN TGS pracuje rzędowy, sześciocylindrowy silnik o pojemności 12,4 litra. Oferuje on moc 480 KM, choć w gamie dostępne są również wersje słabsze (330 KM) i mocniejsze (560 KM). Kluczowym parametrem dla pojazdów użytkowych jest jednak moment obrotowy, który w topowej wersji 12,7 litra sięga imponujących 2650 Nm. Co istotne, maksymalny moment obrotowy jest dostępny już poniżej 1000 obr./min, co zapewnia doskonałą dynamikę w trudnych warunkach.
W testowanym egzemplarzu zastosowano stały napęd na wszystkie osie - rozwiązanie ciężkie i skomplikowane, ale niemal bezkonkurencyjne w terenie. Alternatywą jest system MAN HydroDrive, hydrostatyczny napęd przedniej osi, który na krótkich dystansach i do określonej prędkości potrafi przekazać część momentu obrotowego na przód, znacząco poprawiając przyczepność na śliskich lub stromych nawierzchniach.
W pojeździe pracują mosty planetarne z przekładnią hipoidalną, czyli precyzyjnie dobrany układ kół zębatych, niezawodnie przenoszący ogromny moment obrotowy i jednocześnie chroniący elementy napędu przed nadmiernym zużyciem.
Zmianę biegów obsługuje zautomatyzowana skrzynia MAN TipMatic z 12 przełożeniami. Systemy SmartShifting i SpeedShifting dbają o szybkie przełączanie biegów, co pozwala utrzymać impet nawet na stromych podjazdach. Dostępny jest także tryb off-road oraz funkcja „kołysania”, pomocna przy wyrywaniu się z grząskiego piachu.
W terenie TGS wykorzystuje skrzynię biegów ZF 12AS2330 OD TipMatic Offroad. Stanowi ona połączenie sterowanej elektroniczno-pneumatycznie skrzyni przekładniowej kłowej z automatycznym sprzęgłem ciernym suchym. Oprócz 12 biegów zasadniczych do przodu i biegu wstecznego, ma przełożenia manewrowe do przodu i do tyłu oraz specjalną funkcję offroad (DX), w której zmiana przełożeń odbywa się przy wyższych prędkościach obrotowych. Program ten jest przeznaczony do jazdy w terenie i w trudnych warunkach, takich jak strome podjazdy czy transport ciężkich ładunków. Można wybierać tryb ręcznej lub automatycznej zmiany przełożeń; w trybie automatycznym skrzynia zmienia biegi płynnie i dość szybko. Wszystkie osie są zawieszone na resorach piórowych, co jest standardowym rozwiązaniem w pojazdach budowlanych.
MAN TGA TGS TGX - Budowa silnika D20
Zwalniacz PriTarder i Hamulec EVB
Ciekawym rozwiązaniem technicznym jest PriTarder, którego skuteczność działania, w przeciwieństwie do popularnych zwalniaczy, nie jest uzależniona od prędkości jazdy. Zapewnia on prawie stały poziom mocy hamowania w pełnym zakresie prędkości jazdy, wymagana jest tylko redukcja biegów, aby utrzymać moc hamowania. Jego siła hamowania działa na wał korbowy, a duża moc hamowania PriTardera w części wynika z efektu hamowania wzmocnionym hamulcem silnikowym EVB (Exhaust Valve Brake). Hamulec MAN EVB zwiększa siłę hamowania do 60% poprzez dławienie spalin przepustnicą na wydechu i częściowe otwarcie zaworów wydechowych podczas procesu hamowania.
Kabina: Funkcjonalność i Komfort
Do kabiny MAN TGS wspinamy się po kilku stopniach. Mimo że wnętrze może wydawać się toporne i kanciaste, okazuje się zaskakująco wygodnym i funkcjonalnym miejscem pracy, łatwym w utrzymaniu czystości. Twarde plastiki są odporne na błoto i mycie na mokro. Testowany egzemplarz posiada kabinę dzienną, bez leżanki, ale przestronną, praktyczną i przystosowaną do codziennych krótkich tras.
Pneumatyczny fotel z szeroką regulacją zapewnia kierowcy stabilność nawet podczas pracy na mocno rozkopanej budowie. Wokół siebie kierowca znajdzie mnóstwo schowków i półek, a także lodówkę, cupholdery i wieszaki - wszystko, co przydaje się w codziennej pracy. W kabinie zastosowano materiały wyższej jakości niż w poprzedniku, a deska rozdzielcza jest montowana jako całość, co minimalizuje hałas podczas pokonywania nierówności i w niskich temperaturach. Kokpit jest uporządkowany i ergonomiczny, kabina dobrze wyciszona i wyposażona w automatyczną klimatyzację. Wydajne wspomaganie kierownicy ułatwia manewrowanie, a przyłącze sprężonego powietrza z pistoletem pomaga w utrzymaniu czystości.
Technologia i Systemy Asystujące
Na desce rozdzielczej znajdują się dwa ekrany: mniejszy, 7-calowy z systemem Truck Navigation i RIO (do planowania tras, parkingów, czasu pracy kierowcy) oraz cyfrowe zegary przed kierowcą. Kamera cofania nie jest luksusem, lecz koniecznością, szczególnie przydatną na placu pełnym innych ciężarówek.
Nie zabrakło też nowoczesnych asystentów, takich jak aktywny tempomat, układ utrzymania pasa ruchu, EBA (awaryjne hamowanie) oraz asystent zmęczenia. Całość uzupełnia bateria klasycznych (optycznych) lusterek, zapewniających doskonałą widoczność.
Wrażenia z Jazdy i Spalanie
MAN TGS w wersji 8×8 to poważne narzędzie, które wzbudza respekt. Wymaga odwagi, ale odpłaca się skutecznością tam, gdzie inne ciężarówki by skapitulowały. Funkcja hamulców skrętu pomaga w manewrowaniu na budowie, a zautomatyzowana skrzynia MAN TipMatic z 12 przełożeniami zapewnia płynność działania.
Spalanie w TGS zależy od wykonywanego zadania. Na pusto TGS potrafi zejść w okolice zaledwie 40 l/100 km, za to w ciężkim terenie i z pełnym ładunkiem może przekroczyć 70 l/100 km. W trasie, przy prędkościach rzędu 70-80 km/h, spalanie jest znośne.
System Wywrotki (Kipper)
Załadunek i rozładunek odbywa się praktycznie bez udziału rąk - całą pracę wykonuje hydraulika, a kierowca jedynie naciska odpowiednie przyciski i przełączniki. Kluczowe terminy to Bordmatic (system automatycznego otwierania burt) i Kipper (nazwa producenta zabudowy wywrotki, od której wzięło się potoczne określenie „kiprowanie”, czyli wysypywanie ładunku). W zależności od konfiguracji ładunek można wysypać w dowolnym kierunku: na lewo, prawo lub do tyłu, a cały proces obsługuje wygodny manipulator sterujący.
Praktycznym dodatkiem jest zwijana plandeka, pełniąca rolę „roletki” dla ładunku. Chroni ona materiał nie tyle przed ciekawskimi spojrzeniami, co przede wszystkim przed rozwiewaniem drobnego materiału i zasypywaniem wszystkiego wokół warstwą piasku.
Specyfikacja Techniczna Zabudowy Wywrotki
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Wymiary (długość x szerokość x wysokość burt) | 6200 x 2500 x 1350 mm |
| Objętość | ok. 18,5 m³ |
| Waga | ok. 4300 kg |
| Podłoga | 7-milimetrowa stal Hardox |
| Burty | 5 mm stal Domex |
| Burta przednia | Z małym dachem i drabinką |
| Burty boczne | Stałe, o konstrukcji półkolistej typu U |
| Burta tylna | 6 mm, z górnymi zawiasami, pochylona pod kątem 10 stopni, otwierana automatycznie przy podniesieniu skrzyni |
| Osłony | Wymienne boczne osłony przeciwobsypowe |
| Siłownik | Przedni, stabilizowany, z krótkim kielichem |
Doświadczenia Użytkowników z MAN TGS
Użytkownicy MAN TGS cenią jego wszechstronność i solidne osiągi w różnorodnych zadaniach transportowych. Rzędowy sześciocylindrowy silnik dostarcza przyzwoitą moc, a przełączanie biegów jest płynne, zwłaszcza podczas jazdy po wzniesieniach. Funkcje bezpieczeństwa są niezawodne, choć niektórzy sugerują zwiększenie czułości alertów utrzymywania pasa ruchu. Wersje 6x2 mid-lift, używane do transportu dystrybucyjnego, również są pozytywnie oceniane za automatyczną skrzynię biegów i prostotę obsługi, mimo wysokiego umiejscowienia kabiny.
Przestrzeń w kabinie jest ogólnie chwalona, oferując dużo miejsca, zwłaszcza na długich trasach. Opcje przechowywania są wygodne, choć umiejscowienie lodówki pod łóżkiem bywa utrudnione w szybkim dostępie. Izolacja akustyczna jest imponująca, ledwo słychać silnik na biegu jałowym. Mimo to, wejście i wyjście z kabiny może być trudne przy częstych przystankach.
W zakresie zdolności terenowych, TGS radzi sobie doskonale, szczególnie w transporcie kruszywa na placach budowy, gdzie kierowcy nie martwią się o utknięcie. Stabilne prowadzenie pojazdu i działanie dwustopniowego turbo na skrzyżowaniach to dodatkowe atuty. Sieć dealerów MAN jest solidna, co ułatwia umawianie serwisów i konserwację, która zazwyczaj ogranicza się do rutynowej obsługi.