Marta Lipińska – Ikona Polskiego Aktorstwa

Marta Lipińska, urodzona 14 maja 1940 roku, to bez dwóch zdań już od wielu dekad jedna z najpopularniejszych i najbardziej cenionych aktorek w Polsce. Jest uznawana za fenomenalną artystkę, której trudno oderwać wzrok i słucha się z zapartym tchem.

Edukacja i Początki Kariery

Ukończyła Liceum Ogólnokształcące im. Królowej Jadwigi w Warszawie. W 1962 roku Marta Lipińska została absolwentką Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. Kariera aktorska Marty Lipińskiej rozpoczęła się, gdy miała zaledwie 18 lat. Jako młodziutka studentka szkoły teatralnej zrobiła wrażenie w zdominowanym przez mężczyzn środowisku artystycznym.

Debiut Teatralny

Po ukończeniu studiów otrzymała angaż w Teatrze Współczesnym w Warszawie, gdzie zadebiutowała 22 lutego 1963 roku rolą Iriny w spektaklu „Trzy siostry” Czechowa w reżyserii Erwina Axera. Jeszcze nie skończyła roku akademickiego, a już była zaproszona do grania Iriny. Za występ w tej sztuce otrzymała nagrodę dla młodych aktorów na Festiwalu Sztuk Rosyjskich i Radzieckich w Katowicach w 1963 roku.

Współpraca z Polskim Radiem

Podczas studiów Marta Lipińska rozpoczęła współpracę z Polskim Radiem. Najpierw występowała jako tytułowa bohaterka cyklicznej audycji „Ewa i księżyc”. Od grudnia 1956 roku Marta Lipińska udziela głosu Madzi Gruszczyńskiej w słuchowisku „Matysiakowie” nadawanym na antenie Programu II Polskiego Radia. Występowała też jako Eliza w minisłuchowisku pt. „Kocham pana, panie Sułku” emitowanym od 1973 do 2002 roku w programie III Polskiego Radia. Partnerem Marty Lipińskiej w tym słuchowisku był Krzysztof Kowalewski. Wraz z Rafałem Bryndalem tworzyła audycję „Rozmowy rolowane” w Radiu Zet.

Kariera Filmowa i Telewizyjna

Jeszcze jako studentka szkoły teatralnej debiutowała w filmie rolą nieszczęśliwej ofiary pseudolekarza i hochsztaplerki udającej medium u Stanisława Różewicza w „Głosie z tamtego świata” (1962). Później raz jeszcze pojawiła się u Różewicza, tym razem w filmie „Piekło i niebo” (1966).

Wybrane Role Filmowe i Serialowe

• Dwukrotnie wystąpiła w filmach Tadeusza Konwickiego: „Salto” (1965) w roli intrygującej Heleny i „Dolina Issy” (1982) jako Tekla Dilbinowa z Surkontów.
• Szerokiej widowni stała się znana z ról w filmach i serialach będących adaptacjami dzieł literackich; wystąpiła m.in. jako pani Helena Stawska w serialu „Lalka” (1977).
• Kreacja znerwicowanej, ale pełnej wyższych aspiracji żony właściciela majątku ziemskiego w serialu i filmie kinowym „Nad Niemnem” (1986).
• Telewizyjną popularność zdobyła również dzięki rolom serialowym:
  • Zofii, złośliwej teściowej Karola Krawczyka w sitcomie Polsatu „Miodowe lata” (1998-2003).
  • Michałowej, gospodyni księdza na plebanii w Wilkowyjach w serialu komediowym TVP „Ranczo” (2006-2009, 2011-2016). Aktorka nie spodziewała się, że serialowa kreacja Michałowej tak bardzo przypadnie ludziom do gustu. "Pociąga w niej to, że ma odwagę powiedzieć, co myśli i jest do tego jeszcze sprawiedliwa. Troszkę mnie widzowie z nią utożsamiają, a nie jestem taka, nikim tak nie rządzę, nawet moim mężem" - zwierzyła się w wywiadzie.
• Wystąpiła także jako matka Judyty w filmach na podstawie powieści Katarzyny Grocholi: „Nigdy w życiu!” (2004) i „Ja wam pokażę!” (2006, 2007).

Życie Prywatne i Rodzina

Marta Lipińska jest nie tylko spełnioną aktorką, ale także matką dwójki dzieci. Jest dwukrotnie zamężna.

Pierwsze Małżeństwo

Pierwszym mężem aktorki był operator filmowy Krzysztof Winiewicz. Nieoczekiwanie serce aktorki zdobył operator filmowy Krzysztof Winiewicz, choć wcześniej fascynowała go Beata Tyszkiewicz. Ich życie małżeńskie często wiązało się z długimi okresami rozłąki, ponieważ intensywne życie zawodowe Krzysztofa wymagało wielu wyrzeczeń. Krzysztof był niemal ciągle poza domem, a praca na planach filmowych trwała przez wiele miesięcy i odbywała się w różnych zakątkach kraju. Zbyt często Marta Lipińska bywała sama, co nie sprzyjało ich małżeństwu.

Drugie Małżeństwo i Rodzina

Jej drugim mężem, od 1968 roku, jest aktor i reżyser teatralny Maciej Englert, starszy brat słynnego aktora Jana Englerta. Marta Lipińska i Maciej Englert tworzą jedno z najtrwalszych małżeństw w polskim środowisku artystycznym, będąc razem od ponad 56 lat. Ich historia miłosna rozpoczęła się w latach 60., kiedy to Lipińska była już uznaną aktorką, a Englert dopiero rozpoczynał swoją karierę aktorską. Poznali się bliżej podczas imienin wspólnej znajomej, gdzie, jak wspomina aktorka, "zatańczyliśmy, porozmawialiśmy i zaczęły się te słynne motyle w brzuchu". Pomimo różnicy wieku - Lipińska jest starsza od Englerta o sześć lat - oraz sceptycyzmu otoczenia, para postanowiła być razem.

Małżonkowie doczekali się wspólnie dwójki pociech:

• Syn Michał Englert, urodzony 4 maja 1975 roku, jest znanym operatorem filmowym i scenarzystą. Jest w związku z Mają Ostaszewską, z którą wspólnie wychowuje dwójkę dzieci: syna Franciszka (ur. 2007) i córkę Janinę (ur. 2009). Maja Ostaszewska i Michał Englert nigdy nie zdecydowali się na ślub.
• Córka Anna Englert pracuje jako kostiumografka.

Aktorka zdradziła, że miała dużo szczęścia, ponieważ udawało jej się łączyć pracę z macierzyństwem i domem. Mogła liczyć na duże wsparcie ze strony starszej siostry i gosposi. Rodzina zawsze była dla niej najważniejsza. "Gdy urodziłam dzieci, z różnicą trzech lat, a mąż za naszą wspólną zgodą podjął się dyrektorowania w Teatrze Współczesnym w Szczecinie, miałam wspaniałą gosposię, która przez wiele lat mi pomagała. Poza tym dużo wsparcia dostałam od starszej siostry. Dzięki temu mogłam spokojna chodzić na próby, a jednocześnie do czwartego roku życia dzieci były w domu, a dopiero potem chodziły do przedszkola" - zwierzała się w wywiadzie.

Odznaczenia i Nagrody

Marta Lipińska jest laureatką wielu nagród i odznaczeń:

• 1963: FSRiR w Katowicach - nagroda dla młodych aktorów za rolę Iriny w „Trzech siostrach” Czechowa.
• 1968: Nagroda Komitetu ds. Radia i Telewizji.
• 1977: Zasłużony Działacz Kultury.
• 1979: Złoty Krzyż Zasługi.
• 1987: Nagroda Prezydenta M. St. Warszawy.
• 2001: XL Rzeszowskie Spotkania Teatralne - nagroda w plebiscycie publiczności za najlepszą rolę kobiecą (Alicja w „Odwrocie” Williama Nicholsona, w reż. Macieja Englerta).
• 2002: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.
• 2004: Nagroda Publiczności dla Najlepszej Aktorki na Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi za rolę Betty w „Namiętnej kobiecie” Kay Mellor w reż. Macieja Englerta.
• 2010: Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis".

Wiek i Aktywność Zawodowa

Marta Lipińska, która 14 maja 2025 roku skończyła 85 lat, ma na swoim koncie wiele znakomitych ról. Mimo wieku wciąż jest bardzo aktywna zawodowo i, jak sama zaznacza, nie lubi być nazywana emerytką. Aktorka jest ciekawa świata i pełna entuzjazmu co do swojej przyszłości. "Nie czuję się emerytką. To bardzo nieprzyjemne słowo, którego staram się unikać. Całe życie pracowałam, mam już swoje lata, więc dostaję emeryturę, ale traktuję ją jako takie dodatkowe wynagrodzenie. Nie żyję trzynastkami i czternastkami. Choć wiem, że są osoby, dla których jest to bardzo ważne. Mnie aż tak na pieniądzach nie zależy. Dzieci mam już odchowane i same sobie świetnie radzą. Poza tym nadal jestem aktywna zawodowo" - powiedziała Marta Lipińska w rozmowie z Plejadą.

Aktorka podkreśla, że ma w sobie dużą otwartość na świat i na to, co życie jej przyniesie. "Jestem ciekawa wielu rzeczy. Nie zobojętniałam wraz z upływem czasu. Ciągle jest we mnie sporo entuzjazmu. Wszystko to sprawia, że wciąż czuję się młodo. Gdy to się zmieni, przyjdzie pora na starość. Ale wierzę, że prędko to nie nastąpi".

Wyzwania i Perspektywy

To, co najbardziej irytuje aktorkę, to fakt, że jej ciało nie zawsze działa, jakby tego chciała. Najwięcej kłopotów sprawiają jej migreny i problemy z bezsennością. "Mówię sobie wtedy: 'Dobrze, że nie jest gorzej'. Chciałabym jak najdłużej cieszyć się życiem i czasem spędzanym z dziećmi, wnukami oraz wszystkim, co w życiu piękne i wartościowe" - dodała Marta Lipińska. W roku 2005 wystąpiła w teledysku do piosenki Krzysztofa Kiljańskiego i Kayah pt. "Prócz Ciebie, nic". Aktorka pojawiła się również w nowym filmie „Uwierz w Mikołaja”, którego premiera planowana jest na koniec roku.

tags: #marta #lipinska #hiab