Mechanizm wycieraczek w wozidle: budowa i działanie

Wycieraczki samochodowe pełnią kluczową rolę w zapewnieniu odpowiedniej widoczności dla kierowcy, co jest niezbędne dla bezpieczeństwa jazdy. Ich zadaniem jest oczyszczanie przedniej i tylnej szyby z opadów deszczu, śniegu, a także kurzu i owadów. Problem ograniczonej widoczności dotyczy nie tylko aut osobowych, ale również samochodów dostawczych, ciągników i maszyn budowlanych, w tym wozideł, gdzie czystość szyby jest podstawą bezpiecznej pracy.

Działanie wycieraczek jest ściśle powiązane z pracą układu spryskiwania szyb. Uszkodzenie któregokolwiek z tych układów znacząco zmniejsza widoczność i bezpieczeństwo, a w skrajnych przypadkach, na przykład podczas silnego deszczu, wręcz uniemożliwia jazdę. Warto pamiętać, że za niesprawne wycieraczki i brak płynu do spryskiwaczy policjant ma prawo wymierzyć mandat.

Ciekawostką jest, że im więcej mechanizm wycieraczek pracuje, tym mniej się psuje. To dlatego mechanizm tylnej wycieraczki zazwyczaj ulega awariom częściej niż przedni, ze względu na rzadsze użytkowanie.

Rodzaje piór wycieraczek

Obecnie stosuje się trzy główne rodzaje piór wycieraczek:

• Wycieraczki szkieletowe: Posiadają ramię i sprężyste profile, które dociskają pióro do powierzchni szyby. Mają widoczną, kilkuelementową konstrukcję i nieco odstają od szyb. Niekiedy sprzedawane są do nich same gumowe pióra, które umieszcza się w szynach z tworzywa i odpowiednio docina.
• Wycieraczki bezszkieletowe: Są płaskie, a ich ramię wraz z piórem stanowi jedną zwartą część. Dzięki płaskiej konstrukcji zmniejszają opory powietrza, są mniej hałaśliwe podczas szybkiej jazdy i lepiej wyglądają.
• Wycieraczki hybrydowe: Są płaskie, ale ich część robocza jest oddzielona od ramienia. Łączą w sobie najlepsze cechy wycieraczek szkieletowych i bezszkieletowych.

Przed zakupem wycieraczek należy sprawdzić długość określoną przez producenta pojazdu oraz rodzaj mocowania w ramieniu wycieraczki. Najczęściej stosowane jest mocowanie „na hak”, ale spotyka się także inne, np. „na bagnet” czy „na śruby”. Wycieraczki przednie mają zazwyczaj różną długość.

Wymiana i konserwacja piór wycieraczek

Wymiana piór, często nazywanych w sprzedaży „wycieraczkami”, to czynność, której może dokonać sam kierowca. Zaleca się wymieniać je raz w roku, najczęściej po sezonie zimowym, jednak wiele z nich nie jest w stanie tyle wytrzymać, dlatego często wymienia się je co kilka miesięcy. Pióra należy wymieniać, gdy zaczynają hałasować, podskakiwać na szybie, zostawiać smugi lub niedoczyszczone miejsca.

Aby przedłużyć żywotność piór wycieraczek, należy stosować jak najwięcej płynu do spryskiwaczy, co zapobiegnie rysowaniu szyby przez pracę na sucho. Ważne jest również, aby nie myć szyb szamponem z woskiem, ponieważ przyspiesza to zużycie piór. Guma piór zużywa się zimą, gdy są używane do usuwania lodu, a latem niszczy ją ostre słońce i promieniowanie ultrafioletowe.

Budowa mechanizmu wycieraczek

Mechanizm wycieraczek montuje się na przedniej i tylnej szybie. Konstrukcja na przedniej szybie może być różna: zazwyczaj stosuje się dwa ramiona (poruszające się ruchem współbieżnym lub przeciwbieżnym), ale spotyka się także pojazdy z jednym, długim ramieniem. W samochodach klasy premium można znaleźć mini wycieraczki na przednich reflektorach. W stanie spoczynku wycieraczki mogą zachodzić na siebie lub leżeć równolegle, z piórami skierowanymi w tę samą stronę, w zależności od zastosowanej konstrukcji.

Budowa typowego mechanizmu wycieraczek we współczesnym pojeździe obejmuje:

• Sterownik wycieraczek: Centrum sterowania całym układem.
• Włącznik wycieraczek (dźwignia pod kolumną kierownicy): Przełącznik zespolony, który umożliwia uruchamianie wycieraczek przednich i tylnych, sterowanie intensywnością ich pracy oraz uruchamianie spryskiwaczy. W niektórych pojazdach stosowano również włączniki wciskane na desce rozdzielczej.
• Silnik elektryczny: Jeden dla przednich wycieraczek (niezależnie od liczby ramion) i jeden dla tylnej wycieraczki (jeśli pojazd ją posiada). Jest to zwykły silnik elektryczny ze stałymi magnesami, który jest napędem.
• Przekładnia: Przetwarza ruch obrotowy silnika na ruch posuwisto-zwrotny ramion wycieraczek. Przednia i tylna przekładnia są niezbędne do tej transformacji. Na osi silnika zamontowana jest krótka dźwignia, która wykonuje ruch obrotowy i łączy się z długą dźwignią, wykonującą ruch posuwisto-zwrotny, podobnie jak korbowód w silniku spalinowym.
• Trzpienie: Punkty obrotu, do których montowane są ramiona wycieraczek.
• Układ czasowy: Wbudowany w sterownik, pozwala na różną prędkość pracy wycieraczek (szybką, wolną, przerywaną) oraz automatyczne uruchomienie po użyciu spryskiwaczy.
• Bezpiecznik: Zabezpiecza układ elektryczny wycieraczek przed przepięciem, montowany w standardowej skrzynce bezpieczników.
• Przekaźnik: Odpowiada za sterowanie trybem przerywanym i czasem pracy, a także kieruje prąd do zasilania układu.
• Czujnik deszczu: Stosowany w samochodach klasy premium, podłączony do sterownika. Samodzielnie uruchamia wycieraczki i dostosowuje intensywność ich pracy do natężenia opadów. Zazwyczaj zamontowany na przedniej szybie na wysokości lusterka wstecznego, wykrywa deszcz za pomocą diod LED emitujących światło podczerwone. Jeśli na szybie znajdują się krople wody, część światła jest pochłaniana, a czujnik bada ilość odbitego światła.
• Elementy montażowe i uszczelnienia: Zapewniają prawidłowe zamocowanie i ochronę.
• Przewody elektryczne: Odpowiadają za zasilanie i komunikację między elementami.
• Gniazda montażowe ramion wycieraczek: Do nich montuje się ramiona wycieraczek za pomocą nakrętki, zabezpieczonej elementem dekoracyjno-ochronnym.

Elektryczne aspekty działania mechanizmu

Elektrycznie w mechanizmie wycieraczek zastosowano pewien "myk". Zasilanie idzie przez przełącznik, gdzie na wejściu są dwa styki: jeden podłączony do stałego zasilania, a drugi do zasilania, które włącza się przełącznikiem pod kierownicą. Po załączeniu prądu wyłącznikiem, mechanizm wykonuje obrót o pewien kąt i przełącza się na podtrzymanie na zasilanie stałe. Dlatego wycieraczki wykonają pełny ruch mimo ich wyłączenia pod kierownicą. Dodatkowo, wyłącznik pod kierownicą w momencie wyłączenia zwiera styk z masą, a tam gdzie silnik był zasilany do pobudzenia, pojawia się masa. Kiedy silnik przechodzi przez punkt wyjściowy i z powrotem zwiera z pierwszym stykiem, na nim pojawia się masa, a wyjścia silnika zostają zwarte.

Układ spryskiwaczy

W skład układu spryskiwaczy wchodzą:

• Pompka elektryczna: Zamontowana w zbiorniku płynu.
• Zbiornik płynu do spryskiwaczy: Przechowuje płyn.
• Przewody: Prowadzą płyn do dysz.
• Dysze spryskiwaczy: Rozpylają płyn na przednią i tylną szybę.

W samochodach klasy premium stosuje się dodatkowo ogrzewanie płynu do spryskiwaczy, aby zimą rozmrażać lód na przedniej szybie. W autach z ksenonowymi/biksenonowymi reflektorami stosuje się zminiaturyzowany układ wycieraczek i spryskiwaczy do oczyszczania ich powierzchni.

Najczęstsze awarie układu wycieraczek

Awarie układu wycieraczek mogą być proste i łatwe do usunięcia, ale również złożone i kosztowne. Najczęściej spotykane problemy to:

1. Uszkodzenie piór wycieraczek: Objawia się podskakiwaniem, skakaniem na szybie, zostawianiem smug lub niedoczyszczonych miejsc.
2. Przepalenie bezpiecznika: Wycieraczki nie działają w ogóle, nie słychać pracy silniczka. Jest to najczęstsza i najprostsza przyczyna, szczególnie po próbie uruchomienia przymarzniętych wycieraczek.
3. Awaria dźwigni (przełącznika zespolonego): Powodem jest zazwyczaj wewnętrzne uszkodzenie elektryczne (zwarcie). Objawy to brak reakcji wycieraczek, ich przerywana praca, lub działanie tylko w jednym trybie. Dźwigni się nie naprawia, tylko wymienia na nową.
4. Awaria silnika napędzającego mechanizm: Wcześniejsze objawy to hałasy, woń spalenizny, niestabilna praca wycieraczek. Kończy się utrudnionym poruszaniem lub całkowitym brakiem ruchu wycieraczek. Silnik może zużyć się lub przegrzać podczas długotrwałej pracy w deszczu (zużyte szczotki, uszkodzone uzwojenia).
5. Korozja na ramionach wycieraczek: Mocno skorodowane ramiona nie nadają się do użytku i wymagają wymiany. Objawy to rdzawe naloty i odpadanie farby.
6. Awaria mechanizmu przenoszącego napęd: Słychać pracę silnika elektrycznego, ale wycieraczki nie poruszają się wcale lub poruszają się jak w zwolnionym tempie, szarpiąc. Mechanizm może zacierać się i ulegać korozji z biegiem lat, szczególnie z powodu braku serwisu.
7. Zatkanie dysz spryskiwaczy: Spowodowane stosowaniem płynów z zanieczyszczeniami lub rozcieńczaniem koncentratu zwykłą wodą.
8. Złe ustawienie dysz: Płyn pryska na dach lub za nisko.
9. Uszkodzony przekaźnik: Wycieraczki nie wyłączają się, problem najczęściej dotyczy uszkodzonego przekaźnika lub zużycia mechanizmu powrotu do pozycji wyjściowej w silniczku.

Diagnostyka i naprawa

Przy problemach z wycieraczkami zawsze warto zacząć od sprawdzenia bezpiecznika. Jeśli wycieraczki przestały działać nagle, najpierw sprawdź bezpiecznik. Jeśli po wymianie bezpiecznika wycieraczki działają normalnie, problem jest rozwiązany. Jeśli wycieraczki przestały działać po zimie, należy sprawdzić, czy nie są przymrożone do szyby, ponieważ próba ich uruchomienia w takim stanie może uszkodzić silniczek lub mechanizm napędowy.



W przypadku poważniejszych awarii, takich jak uszkodzenie silnika czy mechanizmu, niezbędna jest wizyta w warsztacie. Mechanizmy są delikatne, a demontaż wielu elementów podszybia jest często konieczny. W niektórych samochodach dostęp do wycieraczek wymaga demontażu szeregu podzespołów i osłon. Profesjonalna diagnostyka jest kluczowa do precyzyjnego ustalenia przyczyny awarii.

Koszty napraw

Koszty naprawy wycieraczek są bardzo zróżnicowane i zależą od przyczyny usterki:

• Bezpiecznik: Kilka złotych.
• Pióra wycieraczek: Od 7 zł za najtańsze do 40-70 zł za dobrej jakości.
• Dźwignia (przełącznik zespolony): Od 300 do 400 zł.
• Silnik wycieraczek: Od 300 do 600 zł dla aut osobowych, ponad 1000 zł dla autobusów/ciężarówek (części oryginalne/wysokiej jakości zamienniki). Zamienniki mogą kosztować od 70 do 150 zł.
• Ramiona wycieraczek: Od 70 do 150 zł.
• Mechanizm wycieraczek: Od 150 do 500 zł, zależnie od modelu auta. Czasami mechanizmy są sprzedawane razem z silniczkami w zestawach, co może być opłacalne.

Naprawa układu przednich wycieraczek (mechanizmu i silnika) może być bardzo kosztowna, sięgając od kilkuset do kilku tysięcy złotych, w zależności od dostępności tańszych zamienników lub części używanych.

Jak dbać o mechanizm wycieraczek?

Aby przedłużyć życie mechanizmu wycieraczek, należy:

• Regularnie go używać: Im więcej pracuje, tym mniej się psuje.
• Chronić przed korozją: Co jakiś czas posmarować odpowiednim smarem (np. PTFE, grafitowym), szczególnie elementy ruchome i osie.
• Unikać "siłowego" rozprawiania się z lodem: Opór może uszkodzić nie tylko pióra, ale także spalić silnik.
• Nie używać wycieraczek na sucho: Zawsze stosować płyn do spryskiwaczy, aby zapobiec rysowaniu szyby i zużyciu piór.
• Dbać o poziom płynu do spryskiwaczy: Stosować płyny lepszej jakości, a przed zimą wlać zimowy płyn lub koncentrat, aby uniknąć uszkodzenia zbiorniczka, dysz i przewodów.
• Wymieniać pióra: Przy pierwszych objawach zużycia (smugi, podskakiwanie, hałas).

Samodzielna konserwacja mechanizmu, taka jak czyszczenie, smarowanie i składanie, może znacząco przedłużyć jego żywotność, co udowadniają doświadczenia z renowacji starszych pojazdów.

tags: #mechanizm #wycieraczek #wozidlo