Memy, choć często postrzegane jako lekka rozrywka, odgrywają coraz większą rolę w kształtowaniu opinii publicznej, wpływając na politykę, komunikację społeczną, a nawet przebieg konfliktów zbrojnych. Ich fenomenalne zdolności do szybkiego rozprzestrzeniania się i dotarcia do szerokiego grona odbiorców sprawiają, że stały się potężnym narzędziem w erze cyfrowej.
Memy w polityce: od kampanii Trumpa do QAnon
Profesor Magda Kamińska zauważa, że w polskiej polityce brakuje umiejętności wykorzystania memów do dotarcia do "suwerena", ponieważ większość twórców skupia się na "graniu na własną bramkę". Niemniej jednak, polityczna metasfera memów jest bardzo aktywna, zwłaszcza w kontekście oddolnie tworzonych treści.
Rola memów w kampanii prezydenckiej w USA
Jednym z najważniejszych przykładów wpływu memów na politykę jest kampania wyborcza Donalda Trumpa w 2016 roku. Jak wynika z analizy Uniwersytetu Oxford London z tego samego roku, memy forum Fortun, w sekcji politycznej (politically incorrect), były niezwykle ważne. Memy stały się "wehikułem poglądów", które połączyły wielu ludzi z wizją świata antyestablishmentowego, trafiając do zwolenników amerykańskiego alt-rightu.
QAnon i atak na Kapitol
Rola memów w powstawaniu i rozprzestrzenianiu się ruchu QAnon jest tak znacząca, że w książce "Memeories" autorów Joan Donovana i Emily Dreyfuss wyraźnie widać, jak memy przenosiły emocje, które doprowadziły do ataku na Kapitol 6 stycznia 2021 roku. Dreyfuss wskazywała, że hasła takie jak "Stop the Steal" (zatrzymajcie kradzież) miały ewidentne cechy memów. Choć samo hasło "Stop the Steal" rozlało się po wyborach prezydenckich w 2020 roku, istniało już w 2016 roku, zarejestrowane przez Rogera Stone'a, przyjaciela Trumpa, który spodziewał się, że Trump nie dostanie nominacji.
Pepe the Frog: od komiksu do symbolu nienawiści
Smutna żaba Pepe, która narodziła się na kartach internetowego komiksu w 2005 roku, stała się symbolem nienawiści, gdy internauci zaczęli sygnować jej wizerunkiem treści rasistowskie i antysemickie. Ta transformacja sprawiła, że żaba "nabrała wiatru w żagle", stając się wręcz "czarnym koniem" w rozwoju pewnych ruchów. Mimo że jej twórca próbował pozywać, zasadniczo została mu "kulturowo odebrana" i funkcjonuje niezależnie.
Memy w czasie wojny: przykład Ukrainy
Wojna na memy, która rozpoczęła się w USA, była tylko wstępem do tego, co wydarzyło się 24 lutego 2022 roku, kiedy Rosja zaatakowała Ukrainę. Internet odpowiedział memami, które w obliczu wojennego dramatu stały się "jedną z metod przetrwania", "przydatną amunicją", podnoszącą morale, ośmieszającą wroga i łagodzącą napięcie. Profesor Kamińska uważa, że memy wręcz "zmieniły losy tej wojny".
Ukraińska "obrona memiczna"
Ukraina wprowadziła rodzaj "obrony memicznej kraju". Instytucje odpowiedzialne za propagandę wojenną wyszukują w internecie treści z potencjałem, rozbudowują je, tłumaczą na inne języki i starają się, by rozprzestrzeniały się "jak pożar w suchym lesie". Przykładem jest nagranie z Wyspy Węży, które, mimo że "cięte i wyrwane z kontekstu", stało się symbolem wojny, a cenzuralna fraza trafiła na koszulki.
Rok wojny na Ukrainie [FILM DOKUMENTALNY OSW]
Memy jako nacisk na rządy
Memy zaczęto wykorzystywać do faktycznego wywierania nacisku na zachodnie rządy. Przykładem są memy wzywające do wyłączenia Rosji z międzynarodowego systemu bankowego SWIFT, które wyraźnie przekazywały nastroje wśród wyborców i mogły stanowić "języczek u wagi" w podejmowaniu decyzji o sankcjach.
Społeczne trendy i memy: "ciągnik i kobieta"
Oprócz polityki i wojny, memy odzwierciedlają i kształtują społeczne trendy. Przykładem są memy dotyczące kobiet prowadzących duże samochody, które stają się coraz popularniejsze. Dagmara Kowalska, dziennikarka radia Chilli Zet, przeprowadziła własną "sondę", która potwierdziła "miłość do wielkości" wśród kobiet kierowców. Kobiety wybierają duże SUV-y i crossovery ze względu na moc, lepszą widoczność drogi, poczucie bezpieczeństwa oraz komfort wsiadania i pokonywania nierówności.
Ewolucja samochodów i preferencje kobiet
Trend wzrostu rozmiarów samochodów jest widoczny w motoryzacji. Porównując np. pierwszą generację VW Golfa z Golfem 7, czy dawne modele Opla Corsy z nowymi, widać znaczące powiększenie. Ten trend odzwierciedla również preferencje kobiet, które, choć czasem wybierają "rozumem" (miejskie i zwinne), często kierują się "sercem" i wybierają większe pojazdy.
Męska logika i memy o "dużym grillu w BMW"
Trend powiększania się wszystkiego, od elektroniki po samochody, znajduje odzwierciedlenie również w "męskiej logice" i memach. Przykładem są memy o "dużym grillu w BMW", które wyśmiewają (a zarazem podkreślają) ten trend.
