Mercedes-Benz Unimog, choć dziś często kojarzony z pracami komunalnymi i budowlanymi, swoje korzenie ma głęboko w rolnictwie. Pojazd produkowany przez Mercedesa został stworzony głównie z myślą o rolnikach. Zresztą, rolnicza wersja Unimoga nadal istnieje i jest popularna w Niemczech, Austrii czy Szwajcarii.
Początki: Rolnicze korzenie i wizja uniwersalnej maszyny
Idea stworzenia uniwersalnej maszyny rolniczej narodziła się jesienią 1945 roku. To wtedy powstały pierwsze rysunki Friedricha, prezentujące wszechstronny pojazd rolniczy o rozstawie kół wynoszącym 1270 milimetrów, co odpowiadało dokładnie szerokości dwóch rzędów ziemniaków. Początkowo określono wstępne wymogi dla uniwersalnego, silnikowego pojazdu dla rolnictwa (Motorgetriebene Universal Gerat fur die Landwirtschaft).
Kluczowe cechy początkowego projektu obejmowały napęd na obie osie, hamulce wszystkich kół, podwozie z ramą nośną podobną do konstrukcji samochodowych oraz zamkniętą, dwuosobową kabinę. Statyczny rozdział mas miał wynosić 2/3 na oś przednią i 1/3 na oś tylną. Pojazd miał osiągać prędkość 50 km/h, posiadać oświetlenie i inne elementy dopuszczające go do ruchu po drogach publicznych. Ważną cechą była końcówka odbioru mocy z wału (WOM) oraz bardzo szerokie możliwości instalacji pługów, kosiarek i innych urządzeń do prac polowych, a także skrzynia ładunkowa.
Do zespołu projektowego Friedrich zgromadził oddanych współpracowników, w tym swojego byłego pracownika Heinricha Rößlera, Hansa Zabela i Christiana Dietricha, a także Ericha Grassa jako konsultanta rolniczego. W późnej jesieni 1945 roku amerykańskie siły okupacyjne wydały pozwolenie na „napędzaną silnikiem maszynę uniwersalną do stosowania w rolnictwie”. Do prac nad projektem, łączącym cechy ciągnika rolniczego i samochodu, dołączył również inżynier z lotniczego działu Daimlera - Heinrich Rößler. Pomieszczenia na "biuro konstrukcyjne" udostępniła im zaprzyjaźniona firma obróbki metali szlachetnych - Erhard und Söhne w Schwabisch Gmuend.
W październiku 1946 roku gotowy był prototyp Unimoga, napędzany benzynowym silnikiem 1,7 (typ M136) od Mercedesa 170V. Docelowo planowano jednak montaż jednostki wysokoprężnej. Friedrich pozyskał firmę Erhard & Söhne jako partnera do produkcji prototypu, natomiast Daimler-Benz dostarczył silnik OM 636. Pierwszy prototyp ukończono już w Schwäbisch Gmünd w 1946 roku, a pierwsza jazda próbna U1 odbyła się 9 października tego samego roku. Latem 1947 roku Mercedes zaprezentował nowy, 38-konny silnik wysokoprężny OM 636 o pojemności 1697 ccm z modelu 170 D, którego moc dla zwiększenia trwałości obniżono do 25 koni mechanicznych.
Jeszcze przed pierwszą publiczną prezentacją, Hans Zabel z zespołu inżynierskiego skrócił obszerny opis „Universal-Motor-Gerät” do akronimu „Unimog”. Pod tą popularną nazwą pojazd został po raz pierwszy zaprezentowany publiczności 29 sierpnia 1948 roku na targach rolniczych DLG we Frankfurcie nad Menem. Nowy pojazd na rynku jako pierwszy połączył zalety ciągników, nośników narzędzi i samochodów ciężarowych, znacznie różniąc się od wszystkich konwencjonalnych ciągników dostępnych wówczas na rynku. Szybko spotkał się z dużym uznaniem, czego dowodem było 150 złożonych zamówień.
Od Boehringer do Mercedes-Benz: Ewolucja produkcji
Produkcja seryjna Unimoga rozpoczęła się w 1949 roku w firmie Gebrüder Boehringer w Göppingen, na obrzeżach Alp Szwabskich, po tym, jak producent maszyn Rolf Boehringer przejął prawa do produkcji pojazdu. Sprzęt został dostarczony przez generalnego dystrybutora Unimoga, firmę Kloz w Fellbach, zaledwie kilka miesięcy po rozpoczęciu produkcji. Dwa Unimogi o numerach identyfikacyjnych 001 i 002 zostały zbudowane jako pojazdy testowe wyłącznie do celów wewnętrznych i nie zostały sprzedane.
Początkowo brakowało linii produkcyjnej, a pojazdy montowano ręcznie przez około 90 pracowników. Powstawało do 50 pojazdów miesięcznie. W bardzo krótkim czasie popyt na wszechstronnego Unimoga w powojennych Niemczech był tak duży, że moce produkcyjne firmy Boehringer szybko osiągnęły granice. W efekcie, jesienią 1950 roku, Daimler-Benz AG przejął firmę Unimog, obejmującą wszystkie patenty i zakłady produkcyjne - w tym zespół projektowy i nowo utworzony zespół sprzedaży. Na dwustronicowym dokumencie przejęcie zostało spisane w pięciu punktach i ustalono cenę zakupu na 600 tys. marek niemieckich.
Produkcja pojazdu z napędem na wszystkie koła rozpoczęła się w zakładach Daimler Benz w czerwcu 1951 roku, w fabryce w Gaggenau, z modelem serii 2010. Dopiero od 1953 roku na kratce chłodnicy pojawiło się logo Mercedesa. W tym samym roku, w modelach serii 401 i 402, wprowadzono wiele dalszych udoskonaleń: po raz pierwszy zamknięta, odporna na uderzenia, wykonana w całości ze stali kabina uzupełniła otwartą kabinę ze składanym dachem, znacząco zwiększając bezpieczeństwo i komfort pracy kierowców. Od maja 1953 roku dostępne były modele 401/402 z zamkniętą kabiną blaszaną.
W 1955 roku pojawił się Unimog S 404 o długim rozstawie osi, najpierw 2700 mm, potem 2900 mm. Unimog serii S ze standardowym zawieszeniem mógł zabrać ładunek 1750 kg, bez względu na rodzaj pokonywanej drogi. Był używany przez reaktywowaną armię niemiecką (Bundeswehra) i eksportowany do armii francuskiej. Warunki kontraktu dla Bundeswehry (o wartości 1,5 miliarda marek) sformułowano już w 1954 roku. Wymagano pojazdu o ładowności 1,5 tony, z napędem na tylną lub obie osie, osiągającego 80 km/h na twardej nawierzchni i charakteryzującego się bardzo dobrymi właściwościami w terenie. Ważnym wymogiem była możliwość zabudowy różnego typu nadwozi - zarówno standardowej skrzyni ładunkowej, jak i zamkniętych dla potrzeb oddziałów łączności i kompanii warsztatowych. Od lata 1954 roku prototypy Unimog 404 przechodziły testy w różnych warunkach.
Przez lata Unimogi były produkowane w różnych wariantach nadwoziowych, często budowanych do specjalnych zamówień. W sierpniu 2002 roku produkcja Unimoga została przeniesiona do fabryki w Wörth. Od chwili dostarczenia pierwszego pojazdu w 1949 roku, z linii produkcyjnej zjechało ponad 375 tys. egzemplarzy. Jego podstawowa koncepcja pozostała niezmieniona: cztery koła tej samej wielkości, konstrukcja z ramą jak w ciężarówce, duże możliwości terenowe dzięki osiom portalowym ze sprężynami śrubowymi, napęd na wszystkie koła z przednimi i tylnymi blokadami mechanizmu różnicowego, kompaktowe wymiary ze specjalistycznym osprzętem i zabudową oraz możliwość napędu narzędzi z przodu, pośrodku, z boku i z tyłu oraz prosta obsługa przedniego, środkowego i tylnego wału odbioru mocy.
Innowacyjne rozwiązania technologiczne Unimoga
Twój Unimog wspiera Cię w pracy dzięki wielu innowacjom, oferując zaawansowane rozwiązania w kluczowych obszarach. Niezależnie od tego, czy potrzebujesz go do eksploracji niedostępnych terenów, weekendowych wypadów w plener, czy jako "wół roboczy" na farmach lub w pracach leśnych, jego konstrukcja i technologie zapewniają wyjątkową wydajność i wszechstronność.
Napęd i układ przeniesienia mocy
- Synergiczny napęd jezdny EasyDrive: Umożliwia efektywne wykorzystanie urządzeń roboczych. Łączy zalety paliwooszczędnej mechanicznej skrzyni biegów z bezstopniowym hydrostatycznym napędem jezdnym. Podczas zmiany miejsca pracy lub manewrowania można spontanicznie przełączać się między napędem bezstopniowym a mechanicznym.
- Mechaniczna skrzynia biegów: W pełni zsynchronizowana elektropneumatyczna skrzynia biegów z 8 biegami do jazdy do przodu i 6 biegami wstecznymi przekształca moc silnika w siłę napędową na kołach. Opcjonalnie można ją rozszerzyć o 8 lub 16 biegów. Charakteryzuje się wysoką stabilnością pracy, długą żywotnością i wysoką sprawnością.
- Napęd na wszystkie koła: Unimog powstał jako skrzyżowanie ciągnika rolniczego i lekkiej ciężarówki, a jego naturalnym środowiskiem są bezdroża, co zawdzięcza wydajnemu napędowi na wszystkie koła.
- Mosty portalowe i blokady mechanizmów różnicowych: Portalowe mosty (ze zwolnicami) znacząco zwiększają prześwit, a blokady mechanizmów różnicowych poprawiają trakcję w trudnym terenie.
Układy kierownicze i manewrowość
- Opcjonalny układ kierowniczy z napędem na wszystkie koła: Pozwala pokonywać nawet ciasne zakręty z łatwością i niemal bez cofania. W porównaniu ze standardowym układem kierowniczym zmniejsza promień skrętu o około 20 procent.
- Tryb jazdy ukośnej („psi chód”): Ułatwia pracę podczas manewrowania lub odśnieżania, umożliwiając ustawienie kół po przekątnej w tym samym kierunku.
- Elektromotorycznie wspomagany układ kierowniczy: Oszczędza siłę podczas kierowania - nawet jeśli masz zamontowane urządzenia z przodu lub jeździsz na dużych oponach.
Systemy hydrauliczne i zasilanie narzędzi
- Mechaniczny napęd narzędzi: Zapewnia odpowiednią moc do wielu zadań wymagających dużej siły.
- Układy hydrauliki roboczej:
- 4-sekcyjny układ hydrauliki roboczej nośnika narzędzi składa się z maks. 2 obwodów. W wersji kombinowanej z obwodem I i II (32 plus 55 l/min) moc wynosi w sumie 35 kW przy ciśnieniu do 240 bar.
- Kolejną cechą szczególną jest układ hydrauliczny Load Sensing, który automatycznie dostosowuje ciśnienie i przepływ oleju do zapotrzebowania podłączonych maszyn. W pełni proporcjonalny układ hydrauliki roboczej pobierający do 30 l pojemności oleju umożliwia napełnianie również większych siłowników przechylających przyczepy.
- Układ hydrauliki siłowej VarioPower®: Posiada 2 obwody, oba o przepływie oleju hydraulicznego 125 l na minutę i ciśnieniu 280 bar. Umożliwia wykonanie kilku operacji roboczych jednocześnie lub zadań wymagających dużej mocy. Oba otwarte obwody III i IV dysponują wysoką mocą: 125 l przepływu oleju hydraulicznego, 280 bar ciśnienia roboczego i 58 kW mocy maksymalnej. Układ hydrauliki siłowej zastępuje w ten sposób pompy mocowane na wałku odbioru mocy lub silniki wysokoprężne. VarioPower® obsługuje się w prosty sposób za pomocą przycisków na kierownicy wielofunkcyjnej, a ustawienia wyświetlane są na zintegrowanej tablicy wskaźników.
- Przyłącza elektryczne: Dzięki 4 standaryzowanym przyłączom wtykowym w kabinie kierowcy i na zewnątrz, oszczędza się okablowania, a mimo to można obsługiwać urządzenia elektryczne lub napędzać zabudowy. Prąd pobiera się ze znajdującego się na pokładzie alternatora trójfazowego o napięciu 28 V/150 A.
Komfort i bezpieczeństwo pracy
W Unimogu doświadczysz środowiska pracy, które spełni Twoje codzienne wymagania. Kokpit ułatwi pracę dzięki przemyślanej koncepcji obsługi i ergonomicznemu rozmieszczeniu elementów, dzięki czemu masz wszystko pod kontrolą. Z kabiny kierowcy masz pełną kontrolę podczas pracy, nie tylko dlatego, że Unimog jest kompaktowy, ale także dlatego, że jego wnętrze jest przejrzyste i funkcjonalne.
- System kamer: Lepszą widoczność podczas jazdy i podłączania osprzętu zapewnia opcjonalny system kamer z kamerą przednią, tylną i dowolnie ustawianą kamerą dodatkową do urządzeń do zabudowy.
- System Uni-Touch: Nowy system bazuje na 10,5-calowym ekranie dotykowym z programowalnymi przyciskami, przesuwaną konsolą środkową i wielofunkcyjnym joystickiem. Umożliwia m.in. zarządzanie pracą na uwrociach. Standardem są również: przycisk start/stop, centralny zamek i nowe panele sterowania w drzwiach.
- Opcjonalny system regulacji ciśnienia w oponach (tirecontrol plus): Może być używany podczas jazdy, poprawia trakcję i chroni glebę.
- Systemy bezpieczeństwa: Unimogi to także zaawansowane pojazdy w kontekście bezpieczeństwa. Na liście systemów znajdują się m.in. asystent uwagi i rozpoznawania znaków drogowych oraz możliwość montażu alkomatu blokującego rozruch. Systemy wspomagające kierowcę mogą jedynie wspomagać kierowcę.
Unimog w rolnictwie: Współczesne modele i przyszłość
Rolnicza wersja Unimoga nadal istnieje i jest popularna, szczególnie w Europie. Na rynku cały czas są wersje rolnicze, które można rejestrować jako traktor. W przypadku homologacji jako ciągnik rolniczy Unimog może korzystać z szeregu zwolnień: z podatków i opłat drogowych, obowiązku tachografu, a także z zakazu poruszania się w niedziele i święta.
Specjalistyczne modele rolnicze
Na targach Agritechnica 2023 Mercedes-Benz Special Trucks zaprezentował trzy wersje Unimoga przygotowane z myślą o rolnictwie:
- Unimog U 530: Został skonstruowany tak, aby mógł spełniać szereg funkcji w gospodarstwach rolnych. Wyposażono go w tylny TUZ z regulacją siłową, WOM mechaniczny oraz możliwość montażu osprzętu z przodu. Dla większego komfortu pojazd ma zawieszenie hydropneumatyczne na tylnej osi, utrzymujące stałą wysokość ramy niezależnie od obciążenia. Rama może być opuszczana o 16 cm, co ułatwia załadunek i podpinanie maszyn. U 530 korzysta także z opcjonalnego systemu regulacji ciśnienia w oponach, co poprawia trakcję i chroni glebę. Wersja z ramą pośrednią i wywrotem trójstronnym pozwala zamontować np. skrzynię ładunkową.
- Unimog U 435: To propozycja dla użytkowników potrzebujących wysokiej mocy w kompaktowych wymiarach. Model oferuje hydraulikę wysokociśnieniową, możliwość zasilania maszyn przez WOM silnikowy i przedni WOM oraz system tirecontrol plus, pozwalający regulować ciśnienie w oponach podczas jazdy. Przy wysokim ciśnieniu Unimog osiąga prędkość do 89 km/h, co skraca czas przejazdów w sezonie zbiorów.
- Unimog U 219: Najmniejszy z prezentowanych modeli, ma rozstaw osi 2800 mm i prędkość maksymalną 89 km/h. Dzięki temu jest zwrotny w mieście i szybki w transporcie.
Adaptacja i wszechstronność
Lista osprzętu do Unimoga jest bardzo długa, co świadczy o jego wszechstronności. Może pracować jako pług, bronować pole, jako cysterna przewozić paliwo, służyć jako nośnik ładowarki, koparki lub agregatu prądotwórczego. Po modyfikacji podwozia przetacza wagony, holuje samoloty, przyczepy lub naczepy i wykonywać tysiące innych czynności. Niewiele trzeba zrobić, aby zmodyfikować Unimoga do trudów ciężkiego terenu. Ważną rzeczą jest dobranie odpowiednich opon, które są dostępne w różnych rozmiarach i z różnymi bieżnikami, przystosowanymi do odpowiednich nawierzchni. Od początku lat 50. Unimogi zamawiali klienci z kilkudziesięciu krajów świata.
Kierunki rozwoju i innowacje
W ramach projektu „WaVe” od 2023 roku w intensywnych testach znajduje się pierwszy prototyp nośnika osprzętu Unimoga z silnikiem spalinowym wodorowym. Inżynierowie z Mercedesa tankowali już pojazd na publicznych stacjach paliw, pomyślnie odbywali prace komunalne, podróże na autostradzie i testowali wydajność podczas koszenia.
Jeśli dla klientów priorytetem są ekstremalne możliwości terenowe, w grę wchodzi seria modeli Unimoga o dużych możliwościach terenowych z kabiną wykonaną w całości ze stali. Niezależnie od tego, czy chodzi o budowę, straż pożarną, prace na polu czy wyprawę w dzikie tereny - dzięki napędowi na wszystkie koła i wyjątkowej elastyczności skrętnej, modele Unimoga U 4023 i U 5023 o dużych możliwościach terenowych zapewniają, że załoga, sprzęt i materiały dotrą na miejsce bezpiecznie i szybko.
Partnerstwo i dostępność
Mercedes-Benz Trucks od dziesięcioleci ściśle współpracuje z międzynarodowymi i certyfikowanymi producentami osprzętu i zabudów. Wszyscy producenci wymienieni na portalu partnerskim Unimog spełniają standardy jakościowe Mercedes‑Benz Trucks w zakresie techniki, jakości, serwisu i sprzedaży. W związku z tym posiadają certyfikat „UnimogPartner by Mercedes‑Benz” lub „Mercedes‑Benz Unimog ExpertPartner”. Doświadczenie i specjalistyczna wiedza tych partnerów przekładają się na rozwiązania systemowe, które są dokładnie dostosowane do Twoich potrzeb.
W przypadku naprawy do dyspozycji jest serwis Mercedes‑Benz Trucks dysponujący oryginalnymi częściami. Dzięki atrakcyjnym pakietom gwarancyjnym możesz zabezpieczyć swoją ciężarówkę i w ten sposób zapobiec nieprzewidzianym ryzykom ekonomicznym. Jeśli Twoja ciężarówka ma być tak wyjątkowa jak Ty, zakłady Mercedes‑Benz Trucks w Wörth i Molsheim są do Twojej dyspozycji, gdzie profesjonaliści realizują specjalne wymagania wykraczające poza produkcję seryjną.
Poziom wyposażenia i uniwersalność Unimogów zadziwia. Kwestia ceny zależy od wyposażenia, jednak do modelu U 530 bez około 400 tys. euro raczej nie ma co podchodzić.prezentacja funkcji i możliwości ciągnika rolniczego Unimog